@azerogluemin/ai-bootstrap 0.2.1

package/templates/skills/lyricist/knowledge/azerbaijani/folk-forms/divani.md

@@ -0,0 +1,171 @@
+# Divani — Aşıq Sənətinin Ağır Forması
+
+> 14 hecalı, fəlsəfi, hikmət əsaslı aşıq forması. Aşıq sənətinin "ali" çıxış nöqtəsi.
+
+## Folk-form perspektivindən
+Bu fayl divaninı **aşıq sənəti** baxımından izah edir. Vəzn perspektivindən: `meter/14-heca-divani.md`.
+
+## Divaninin xüsusi statusu (aşıq sənətində)
+- **Aşıq repertuarının ən "ağır" forması**
+- **Az yazılır** (qoşma və gəraylıdan daha az)
+- **Ustad aşıqlar yazır** — divani master olmaq aşıq olmağın ali səviyyəsidir
+- **Fəlsəfi mövzular** — eşq deyil, hikmət dominant
+- **Dramatic ifa** — divani daha ağır ifa tələb edir
+
+## Aşıq divani növləri
+
+### 1. Hikmət divanisi
+- Həyat dərsi
+- Fəlsəfi
+- Aşıq Ələsgərın "ağıllı" əsərləri
+
+### 2. Şikayət divanisi
+- Cəmiyyət tənqidi
+- Gizli ictimai mövzular
+- "Dövrandan şikayət"
+
+### 3. Vətən divanisi (modern)
+- Vətəndaşlıq mövzusu
+- Müasir aşıqlarda
+
+### 4. Üstadnamə divanisi
+- Aşıq aşığa fəlsəfi dərs verir
+- "Ustadın sözü" tipli
+
+### 5. Hicran divanisi
+- Ağır, dramatic ayrılıq
+- Klassik mövzu
+
+## Quruluş
+- **14 heca** hər misrada
+- **7+7 duraq** (klassik)
+- **4 misralı bənd**
+- **aaab + cccb qafiyə** (rədif b)
+- **5-7 bənd** uzunluğunda
+- **Son bənddə təxəllüs**
+
+## Misallar (Aşıq Ələsgər tərzi)
+
+### Hikmət divanisi
+```
+Aşiq olub bu dünyanın hər küncünü dolaşdım,
+Sevdim, yandım, eşq odunda könül-canım yağışdım,
+Bir vəfa görmədim heç kimsədə, demə yalandı bu söz,
+Yarımı gözüm görmədi.
+
+Bu dünyanın hər guşəsində dərd-möhnət dağıdır,
+Kim sevdi, kimi sevdi, sevgi onun düşmənidir,
+Hər küçə şahid, hər kafe şahid, hər ulduz şahid,
+Yarımı gözüm görmədi.
+
+(...)
+
+Ələsgər, sözün doğrudur, vəfa axtarma bu cahanda,
+Hər bir ürək özüylə yansa, sevda bilməz bu zəmana,
+Bu dünya yalandır, hekayə uydurmadır biz üçün,
+Yarımı gözüm görmədi.
+```
+
+### Şikayət divanisi (modern uyğunlaşdırma)
+```
+Bu dünyada hər şey dəyişib, vəfa, sevda, dostluq da getdi,
+Pul olunub Allah, hər şey alınar-satılır, bilirsən,
+Hər ürək satıldı, satıldı bütün ümidlər və xoş arzular,
+Vətən, sənsiz haranı tutaq, deyin?
+
+Hər tərəfdə ədalətsizlik, kim demiş ki, dünya gözəldir?
+Zənginlər zənginləşir, fəqir-fəqarə daha da yıxılır,
+Hər nəfəs ağırdır, hər addım yorğun, hər söz yarımdır,
+Vətən, sənsiz haranı tutaq, deyin?
+```
+
+## Aşıq divanisinin ifa tərzi
+- **Saz açılışı dramatik** (qoşmadan daha ağır)
+- **Səs intonasiyası dərin** — tenor və baritonun aşağı registrlərində
+- **Tempo yavaş** — divani aram-aram inkişaf edir
+- **Pauzalar əhəmiyyətli** — hər misradan sonra nəfəs verilir
+- **Dramatic kulminasiya** — son bənddə zirvə
+
+## Tanınmış aşıq divani ustaları
+- **Aşıq Ələsgər** — divani ustası
+- **Aşıq Şəmşir** — bəzi divani əsərləri
+- **Aşıq Pəri** — qadın divani master nadir
+- **Aşıq Mikayıl Azaflı** — müasir divani davamçısı
+
+## Müasir uyğunlaşdırma
+
+### Pop ballada / dramatic mahnı
+14 hecalı uzun misra modern dramatic ballada üçün uyğun:
+```
+[Verse — divani strukturlu]
+Bu küçələr şahidim, gecənin sirrini bilirlər biri-birindən,
+Sənə hardayam, hardayam mən? Hər qaranlıq mənə vətən olubdur indi,
+...
+```
+
+### Klassik bəstəkar aranjmanları
+- Üzeyir Hacıbəyov bəzi divani-tipli mətnlərə musiqi yazıb
+- Müslüm Maqomayev klassik divani uyğunlaşdırmaları
+
+### Rap-da divani izləri
+14 hecalı uzun misra modern rap "long bar" texnikasına yaxındır. HOST grupu və Miri Yusif divani disiplini müasir rap-a gətirməkdə təcrübə edir.
+
+## Divani vs Qoşma vs Gəraylı (aşıq sənətində)
+| | Qoşma | Gəraylı | Divani |
+|---|---|---|---|
+| Heca | 11 | 8 | 14 |
+| Duraq | 6+5 | 4+4 | 7+7 |
+| Hava | Geniş | Yumşaq lirik | Ağır fəlsəfi |
+| Mövzu | Geniş spektr | Lirik | Hikmət, fəlsəfi |
+| İfa | Standart aşıq | Yumşaq | Dramatic, ağır |
+| Çətinlik | Orta | Asan | Çətin |
+
+## Suno üçün
+```
+[Lyrics in Azerbaijani aşıq divanisi, 14 hecalı heca vəzni 7+7 duraq, 
+aaab + cccb qafiyə sxemi rədifli, 5 bəndlik mahnı, fəlsəfi hikmət 
+mövzusu (dünyanın vəfasızlığı, eşqin əbədiliyi), son bənddə təxəllüs, 
+Aşıq Ələsgər tərzi dramatik tonalitə, saz + tar müşayiət dramatic, 
+yavaş tempo, pauzalı ifa]
+```
+
+## Aşıq divanisi yazma metodu
+1. **Ağır mövzu seç** — fəlsəfi, hikmət, ictimai
+2. **Söz ehtiyatını hazırla** — divani üçün zəngin lüğət lazım
+3. **14 heca + 7+7 duraq** sabit qal
+4. **aaab birinci bənd** — sonrakı cccb (b — rədif)
+5. **5-7 bənd yaz** — mövzu inkişaf etsin
+6. **Hər bənd dramatic vurğu** — sadə hekayə deyil, fəlsəfi açıqlama
+7. **Son bənddə kulminasiya + təxəllüs** — Ələsgər tərzi yekun
+
+## Yanlışlar — qaçınmaq
+- 13 və ya 15 heca işlətmə
+- 7+7 duraqdan kənara çıxma
+- Sadə dil (divani nəcib söz tələb edir)
+- Qısa kəskin emosiya (bayatı mövzusu) — divani ağır mövzu istəyir
+- Modern slang (divani klassik atmosferdə qalmalı)
+- Mövzunu yarımçıq qoymaq
+
+## Divaninin canlılıq sirri
+Aşıq divanisi az yazılsa da, yaşamağa davam edir, çünki:
+- **Filosofik dərinlik** — modern tələbat var
+- **Aşıq sənətinin "ali" forması** — ustad olmaq üçün vacibdir
+- **Modern dramatic ballada əsası** — bu gün də yeni mahnılar yaradılır
+- **Rap-də uzun bar texnikası** — divani disiplini müasir rapçılara cəlb edicidir
+
+## İnstrumentlərlə uyğunluq
+- **Saz + tar** (klassik aşıq müşayiəti, dramatic xət)
+- **Balaban** (dərin lirik xət)
+- **Tar + kamança + ud** (klassik genişləndirmə)
+- **Orkestr** (möhtəşəm uyğunlaşdırma — operatic)
+- **String quartet + piano** (chamber-classical)
+- **Modern film score orchestra** (Hans Zimmer + folk fusion)
+- **Solo piano + cello** (intim divani versiyası)
+
+## Dərin oxu üçün
+- meter/14-heca-divani.md (vəzn detalları)
+- folk-forms/qoşma.md (qardaş forma)
+- folk-forms/ustadnamə.md
+- personas/aşıq-ələsgər.md
+- themes/ekzistensial-həyat.md
+- themes/mistik-irfani.md

package/templates/skills/lyricist/knowledge/azerbaijani/folk-forms/g/311/231rayl/304/261.md

@@ -0,0 +1,164 @@
+# Gəraylı — Aşıq Sənətində Lirik Forma
+
+> 8 hecalı, axıcı aşıq forması. Saz müşayiəti ilə oxunur. Lirik və yumşaq.
+
+## Folk-form perspektivindən
+Bu fayl gəraylını **aşıq sənəti** baxımından izah edir. Vəzn perspektivindən geniş baxış: `meter/8-heca-gəraylı.md`.
+
+## Aşıq gəraylısının xüsusiyyətləri
+- **8 hecalı, 4+4 duraq** — axıcı və oxunaqlı
+- **4 misralı bənd** — qoşmadan az misralı (qoşma 11 hecalı)
+- **aaab + cccb** — rədifli forma
+- **Saz müşayiəti** — qoşmadan daha yumşaq melodik xət
+- **Lirik mövzular dominant** — eşq, gözəllik, təbiət
+
+## Aşıq gəraylısının janrları
+
+### 1. Sevgi gəraylısı (ən geniş)
+- Sevgili gözəlliyi
+- Lirik təsvir
+- Yumşaq, mehriban ton
+
+### 2. Təbiət gəraylısı
+- Bahar, yaz fəsli, dağlar
+- Doğa təsviri
+- Aşıq Şəmşir master
+
+### 3. Vətən gəraylısı
+- Doğma yer
+- Lirik vətən təsviri
+- Müasir aşıqlar geniş istifadə edir
+
+### 4. Layla / oxşama tərzi
+- Beşik mahnılarına yaxın
+- Yumşaq, sakit
+- Ana laylaları gəraylı vəznli olur tez-tez
+
+## Quruluş
+```
+Bənd 1 (giriş):
+aaab — 4 misra, 8 heca hər biri
+4+4 duraq
+
+Bənd 2-5 (inkişaf):
+cccb, dddb, eeeb...
+b — rədif (təkrarlanan son misra)
+
+Son bənd:
+Aşıq adı (təxəllüs) çəkilir
+Mövzu yekunlaşdırılır
+```
+
+## Misallar (Aşıq Ələsgər tərzi)
+
+### Sevgi gəraylısı
+```
+Səhər oldu, oyandım mən,
+Pəncərədən baxdım gülümsəyən,
+Hər tərəfi nur, ay çiçəyim,
+Yarımı gözüm görmədi.
+
+Düzlər yaşıllıq geyindi,
+Buludlar göydən endi,
+Hər tərəf nur, ay sevgilim,
+Yarımı gözüm görmədi.
+
+(...)
+
+Ələsgər deyir: hələ də yox,
+Səbrim tükənib, dilim bağlandı sox,
+Bir əlin uzat, ay çiçəyim, çox,
+Yarımı gözüm görmədi.
+```
+
+### Təbiət gəraylısı (Aşıq Şəmşir tərzi)
+```
+Bahar gəldi, yaz çiçəkli,
+Dağlar yaşıl, çöl bəzəkli,
+Bülbül oxur gül üzərində,
+Yer üzü cənnət olub yenə.
+
+(...)
+```
+
+## Aşıq gəraylısının ifa tərzi
+- **Saz açılışı yumşaq** (qoşmadan daha melodik)
+- **Səs intonasiyası lirik** (qoşmadan daha sakit)
+- **Bədahətən söz** (improvizasiya əsas)
+- **Yumşaq melodik xət** — gəraylı dramatic deyil, yumuşaqdır
+- **Beşik mahnısına yaxınlıq** — yatızdırma intonasiyası
+
+## Tanınmış aşıq gəraylı ustaları
+- **Aşıq Ələsgər** — gəraylı + qoşma + müxəmməs üçlü ustad
+- **Aşıq Şəmşir** — təbiət gəraylısı master
+- **Aşıq Pənah** — müasir
+- **Aşıq Mirzə** — qadın aşıq tradisiyasında
+- **Aşıq Mikayıl Azaflı** — tanınmış müasir aşıq
+
+## Müasir uyğunlaşdırma
+
+### Folk-pop
+- 8 hecalı verse + chorus axıcılığı modern folk-pop üçün ideal
+- Brilliant, Aygün Kazımova, Manaf Ağayev gəraylı strukturlu mahnılar oxuyur
+
+### Lullaby (layla)
+- Beşik mahnıları çox vaxt gəraylı vəznlidir
+- Yumşaq, ritmik, yatızdırıcı
+
+### Rap-da gəraylı izləri
+8 hecalı qısa, axıcı misralar rap chorus üçün uyğundur. HOST grupu bəzi mahnılarda gəraylı strukturuna yaxın chorus istifadə edir.
+
+## Qoşma vs Gəraylı (aşıq sənətində)
+| | Qoşma | Gəraylı |
+|---|---|---|
+| Heca | 11 | 8 |
+| Duraq | 6+5 | 4+4 |
+| Hava | Geniş, dramatic | Yumşaq, lirik |
+| Mövzu | Geniş spektr | Lirik dominant |
+| Saz xətti | Daha dramatic | Daha melodik |
+| İstifadə | Dominant | Lirik mövzularda |
+
+## Suno üçün
+```
+[Lyrics in Azerbaijani aşıq gəraylı, 8 hecalı heca vəzni 4+4 duraq, 
+aaab + cccb qafiyə sxemi rədifli, 4-5 bəndlik mahnı, lirik sevgi və 
+ya təbiət mövzusu, son bənddə təxəllüs/imza, Aşıq Ələsgər və Aşıq 
+Şəmşir tərzi yumşaq lirik tonalitə, saz əsas müşayiət, balaban köməkçi]
+```
+
+## Aşıq gəraylısı yazma metodu
+1. **Lirik mövzu seç** — yumşaq, mehriban (sevgi, təbiət, layla)
+2. **8 heca + 4+4 duraq** sabit qal
+3. **aaab birinci bənddə** (rədif b)
+4. **Sonrakı bəndlərdə cccb** struktur
+5. **Yumşaq dil seçimi** — gəraylı sadə, axıcı
+6. **Son bəndcontextRoot təxəllüs** — aşıq imza atmalıdır
+7. **Saz açılışı təsəvvür et** — gəraylının melodik xətti yumşaq olmalı
+
+## Yanlışlar — qaçınmaq
+- 7 və ya 9 heca işlətmə
+- 4+4 duraqdan kənara çıxma
+- Dramatic mövzu (gəraylı lirik qalmalı)
+- Rədifi pozmaq
+- Təxəllüsü unutmaq
+
+## Aşıq gəraylısının canlılığı
+- **Layla mirası** — Azərbaycan analar gəraylı vəznli laylalar oxuyub uşağı yatırdır
+- **Yumşaq atmosfer** — toy mərasimləri, sevgi söhbətləri üçün uyğun
+- **Modern folk-pop** — bugünki Azərbaycan folk-pop musiqisinin əsasında dayanır
+- **Kommersiya uğuru** — 8 hecalı qısa misra Suno və başqa AI-da yaxşı işləyir
+
+## İnstrumentlərlə uyğunluq
+- **Saz** (məcburi əsas, gəraylı üçün daha yumşaq xət)
+- **Balaban** (lirik melodik xət köməkçi)
+- **Tar** (genişləndirmə)
+- **Akustik gitara fingerpicking** (modern folk-pop uyğunlaşdırma)
+- **Piano** (kamera versiyası)
+- **String quartet** (chamber-folk fusion)
+
+## Dərin oxu üçün
+- meter/8-heca-gəraylı.md (vəzn detalları)
+- folk-forms/qoşma.md (qardaş forma)
+- personas/aşıq-ələsgər.md
+- personas/aşıq-şəmşir.md
+- themes/eşq-məhəbbət.md

package/templates/skills/lyricist/knowledge/azerbaijani/folk-forms/m/303/274x/311/231mm/311/231s-a/305/237/304/261q.md

@@ -0,0 +1,195 @@
+# Aşıq Müxəmməsi — 5 Misralı Aşıq Forması
+
+> Aşıq sənətinin "möhtəşəm" formasından. 11 hecalı, 5 misralı bənd, rədifli son misra. Aşıq Ələsgər master.
+
+## Folk-form perspektivindən
+Bu fayl müxəmməsi **aşıq sənəti** baxımından izah edir. Klassik divan müxəmməsindən fərqlidir — aşıq versiyası heca vəznindədir. Klassik perspektivi: `classical-forms/müxəmməs.md`.
+
+## Aşıq müxəmməsinin xüsusi statusu
+- **5 misralı bənd** — qoşma və gəraylının 4 misrasından bir misra çoxdur
+- **11 hecalı** (bəzən 16 hecalı) — qoşma vəzninə yaxın
+- **Möhtəşəm forma** — qoşmadan daha "ali" hiss
+- **Aşıq ustadlıq sınağı** — müxəmməs yazmaq sənətkarlığın yüksək nümayişidir
+- **Daha geniş mövzu çəkmə imkanı**
+
+## Aşıq müxəmməsinin xüsusiyyətləri
+- **5 misralı bənd**, hər misra **11 heca**, **6+5 duraq**
+- **aaaab + ccccb qafiyə sxemi** (b — rədif)
+- **5-ci misra rədif** — bütün bəndlərin sonunda təkrarlanır
+- **5-6 bənd uzunluğunda** olur (orta-uzun)
+- **Son bənddə təxəllüs**
+
+## Aşıq müxəmməsinin janrları
+
+### 1. Eşq müxəmməsi
+- Aşiqanə mövzu
+- Genişləndirilmiş təsvir (5 misra qoşmadan daha geniş)
+
+### 2. Vətən müxəmməsi
+- Doğma yer mədhi
+- Möhtəşəm dil
+
+### 3. Hicran müxəmməsi
+- Ayrılıq dramatic
+- Genişləndirilmiş ağrı təsviri
+
+### 4. Hikmət müxəmməsi
+- Fəlsəfi
+- Aşıq Ələsgərın özünə xas mövzu
+
+### 5. Üstadnamə müxəmməsi
+- Aşıq aşığa dərs verir
+- Sənət sirrini öyrədir
+
+## Quruluş
+```
+Bənd 1 (giriş):
+a — 11 heca
+a — 11 heca  
+a — 11 heca
+a — 11 heca
+b — 11 heca (rədif)
+
+Bənd 2-5 (inkişaf):
+c — 11 heca
+c — 11 heca
+c — 11 heca
+c — 11 heca
+b — 11 heca (rədif təkrar)
+
+Son bənd:
+Aşıq adı (təxəllüs) çəkilir
+```
+
+## Misallar (Aşıq Ələsgər tərzi)
+
+### Eşq müxəmməsi
+```
+Səhər oldu, bahar gəldi yenə də,
+Çiçəklər açdı dağda, çəməndə,
+Bülbül oxudu gül üstündə bir də,
+Hər tərəf nur içində dayanıb,
+Yarımı gözüm görmədi.
+
+Düzlər yaşıllaşıb, su yenə coşub,
+Qızıl gül açıb bağda, ürəyimdə coşub,
+Hər nəğmə dilimdə tutsaq da quşum,
+Hər tərəf nur içində dayanıb,
+Yarımı gözüm görmədi.
+
+(...)
+
+Ələsgər deyir: bu dünyada heç kim qalmadı,
+Hər kim sevdi, hicran odunda yandı,
+Vəfa-dostluq bu cahanda az tapıldı,
+Bütün gözəlliklər tez sönüb bitdi,
+Yarımı gözüm görmədi.
+```
+
+### Hikmət müxəmməsi
+```
+Bu dünyanın hər nəfəsi bir aldatmacadır,
+Hər çiçəyin yanında bir tikan açar həmçinin,
+Hər toy səslərinin sonunda bir yas əlbəttə,
+Bilmirsən ki, sevda nə qədər dərd gətirər sənə,
+Eşq bir yaradır, sınanmadan bilməzsən mən.
+
+(...)
+```
+
+## Aşıq müxəmməsinin ifa tərzi
+- **Saz açılışı möhtəşəm** (qoşmadan daha geniş)
+- **Səs intonasiyası "ali"** — ucalan registr
+- **Dramatik ifa** — hər bənddə crescendo
+- **5-ci misra (rədif) vurğulu** — son zərbə
+- **Tempo orta-yavaş** — möhtəşəm forma tələb edir
+
+## Tanınmış aşıq müxəmməs ustaları
+- **Aşıq Ələsgər** (master)
+- **Aşıq Şəmşir** — bəzi müxəmməs əsərləri
+- **Aşıq Pəri** — qadın aşıq müxəmməs nadir
+- **Aşıq Mikayıl Azaflı** — müasir
+- **Aşıq Ələm** — müasir davamçı
+
+## Müasir uyğunlaşdırma
+
+### Folk-pop ballada (modern)
+5 misralı verse + chorus formatı modern dramatik balladaya uyğun:
+```
+[Verse 1 — müxəmməs strukturlu]
+Bu küçələrdə tanıyıram hər izi   (a)
+Sən gedən yolun hər daşı, gül-çiçəyi (a)
+Səssiz danışır mənə hər ulduz, hər söyüd (a)
+Pəncərənin önündə gözləyirəm  (a)
+Sənsiz hər şey yad olub hələ də   (b — rədif)
+```
+
+### Modern bəstəkar aranjmanları
+- Klassik Azərbaycan bəstəkarları (Süleyman Ələsgərov, Tofiq Quliyev) müxəmməs uyğunlaşdırmaları
+- Müslüm Maqomayev klassik müxəmməs ifaları
+
+### Rap-da müxəmməs (HOST, modern)
+5 misralı bloklar rap struktur üçün də işləyir:
+```
+[Bar 1] - [Bar 2] - [Bar 3] - [Bar 4] - [Hook line]
+```
+HOST grupu və modern Azərbaycan rapçıları aşıq müxəmməs disiplinindən təsirlənərək rap verse-lərində 5 sətirli bloklar qururlar.
+
+## Müxəmməs vs Qoşma vs Gəraylı (aşıq sənətində)
+| | Qoşma | Gəraylı | Müxəmməs |
+|---|---|---|---|
+| Misra | 4 | 4 | **5** |
+| Heca | 11 | 8 | 11 |
+| Hava | Geniş | Yumşaq lirik | **Möhtəşəm, ali** |
+| Çətinlik | Orta | Asan | **Çətin** |
+| İstifadə | Dominant | Lirik mövzu | Möhtəşəm mövzular |
+| Aşıq seviyə | Standart | Standart | **Ustad** |
+
+## Suno üçün
+```
+[Lyrics in Azerbaijani aşıq müxəmməsi, 11 hecalı heca vəzni 6+5 duraq, 
+5 misralı bəndlər aaaab + ccccb qafiyə sxemi (b rədif son misra), 5 
+bəndlik mahnı, möhtəşəm eşq və ya hikmət mövzusu, son bənddə təxəllüs, 
+Aşıq Ələsgər tonalitəsi möhtəşəm dramatik, saz + tar müşayiət ali, 
+crescendo struktur]
+```
+
+## Aşıq müxəmməsi yazma metodu
+1. **Möhtəşəm mövzu seç** — qoşmadan daha "ali" mövzu (vətən, hikmət, dramatic eşq)
+2. **Birinci bənddə 5 misra (4 qafiyəli + 1 rədif)**
+3. **Rədif tap** — bütün bəndlərin son misrasında təkrarlanacaq
+4. **5-6 bənd yaz** — mövzu inkişaf etsin
+5. **Son bənddə təxəllüs** — aşıq imza ata
+6. **11 heca, 6+5 duraq** sabit qal
+7. **Hər bənddə crescendo** — son misra (rədif) vurğulu
+
+## Yanlışlar — qaçınmaq
+- 4 və ya 6 misralı bənd
+- 10 və ya 12 heca
+- Duraq pozulması
+- Rədifin dəyişməsi
+- Mövzunun bir bənddə qoyulması (5 misralı forma inkişaf tələb edir)
+- Sadə dil (müxəmməs nəcib söz tələb edir)
+- Təxəllüsü unutma
+
+## Aşıq müxəmməsinin canlılıq sirri
+- **Forma çəkiciliyi** — 5 misralı bənd həm yaddaqalan, həm möhtəşəmdir
+- **Modern uyğunlaşdırma** — pop, rap, bəstə üçün ideal struktur
+- **Sənət iddiası** — müxəmməs yazmaq aşıq olmağın "ustad" sıfətini qazandırır
+- **Tematik genişlik** — qoşmadan daha kompleks fikirlər ifa etmək olar
+
+## İnstrumentlərlə uyğunluq
+- **Saz + tar + balaban** (aşıq möhtəşəm müşayiət)
+- **Tar + kamança + ud + nağara** (klassik genişləndirmə)
+- **Orkestr** (epik müxəmməs uyğunlaşdırma)
+- **String quartet + piano** (chamber-classical)
+- **Modern folk-pop band** (verse-chorus uyğunlaşdırma)
+- **Rap backing + saz samples** (modern hibrit)
+
+## Dərin oxu üçün
+- classical-forms/müxəmməs.md (klassik divan versiyası)
+- folk-forms/qoşma.md (4 misralı qardaş forma)
+- folk-forms/divani.md (14 hecalı qardaş forma)
+- folk-forms/ustadnamə.md
+- personas/aşıq-ələsgər.md
+- meter/11-heca-qoşma.md

package/templates/skills/lyricist/knowledge/azerbaijani/folk-forms/qo/305/237ma.md

@@ -0,0 +1,171 @@
+# Qoşma — Aşıq Sənətinin Bel Sütunu
+
+> 11 hecalı, 4 misralıq dördlüklərdən ibarət aşıq forması. Aşıq Ələsgər repertuarının əsası.
+
+## Folk-form perspektivindən
+Bu fayl qoşmanı **aşıq sənəti** baxımından izah edir. Vəzn perspektivindən geniş baxış üçün: `meter/11-heca-qoşma.md`.
+
+## Aşıq qoşmasının əsas xüsusiyyətləri
+- **Saz müşayiəti** ilə oxunur (məcburi)
+- **Bədahətən söylənir** (təcrübəli aşıq əzbərə deyil, tar-tar yaratdır)
+- **Şifahi mədəniyyət hissəsi** — yazıdan əvvəl səslə yayılırdı
+- **Aşıq adı** son bənddə (təxəllüs ənənəsi qətidir)
+- **Janrlararası**: qoşma + gəraylı + müxəmməs aşıq repertuarının üçü əsas formasıdır
+
+## Qoşmanın aşıq janrları (mövzu növləri)
+
+### 1. Aşıqanə (eşq qoşması)
+- Klassik mövzu
+- Sevgili gözəlliyi, hicran ağrısı
+- Aşıq Ələsgər, Aşıq Şəmşir master
+
+### 2. Vətən qoşması (Vətəndaşlıq)
+- Doğma yer, ana torpağı
+- Mənsuriyə Vurğun, Səməd Vurğun ruhu
+- Müasir aşıqlar geniş istifadə edir
+
+### 3. Hicran qoşması
+- Ayrılıq, gözləmə
+- Dramatic, ağır
+
+### 4. Şikayət qoşması
+- Cəmiyyət, dövran tənqidi
+- Sosial mövzular
+
+### 5. Hikmət qoşması
+- Fəlsəfi
+- Həyat dərsi
+
+### 6. Üstadnamə (xüsusi alt-janr)
+- Aşıq aşığa dərs verir
+- Sənət sırrını öyrədir
+- Aşıq tradisiyasında ən hörmətli
+
+### 7. Deyişmə qoşması
+- İki aşıq qarşılıqlı qoşma deyir
+- Bədahətən, qoşma vasitəsilə "söz savaşı"
+- Sənət ölçümü
+
+## Aşıq qoşmasının quruluşu
+```
+Bənd 1 (giriş — mövzu açılır):
+abab qafiyə
+4 misra, 11 heca, 6+5 duraq
+
+Bənd 2-5 (inkişaf):
+cccb cdcd... — qafiyə dəyişir, lakin rədif (b) saxlanır
+
+Son bənd (yekun + təxəllüs):
+Aşıq adını çəkir
+Mövzunu yekunlaşdırır
+```
+
+## Misallar (Aşıq Ələsgər tərzi)
+
+### Eşq qoşması
+```
+Bahar gəldi, bağlar yenə cənnətdir,
+Bülbül oxur gül üstündə, lalada,
+Hər bir tərəf çiçəkli zinətdir,
+Yarımı gözüm görmədi.
+
+Səhər oyandım, baxdım dağ-meşəyə,
+Çiçəklər açıb, yer geymiş yaşıllaşıb,
+Gözüm yolda qaldı, könlüm parlaşıb,
+Yarımı gözüm görmədi.
+
+(...)
+
+Ələsgər deyir: bu dünya yalandır,
+Sevənin gözündə yaşı qan damar,
+Yarımı arzulayıb, gəzdim hər tərəf,
+Yarımı gözüm görmədi.
+```
+
+### Vətən qoşması (modern uyğunlaşdırma)
+```
+Doğma vətən, sənsən hər nəfəsim, can,
+Sənin torpağı yastıq, suyu mənə təbib,
+Sənin dağların əzəlimdən tanış sən,
+Vətən, sənsiz yaşaya bilmərəm mən.
+
+(...)
+
+Aşıq deyər: vətən cana cəlb olur,
+Ürəyim sənindir, sən mənim hər şeyimsən,
+Bayrağın qızılı, mənim qanımda dolaşır,
+Vətən, sənsiz yaşaya bilmərəm mən.
+```
+
+## Aşıq qoşmasının ifa xüsusiyyətləri
+- **Saz açılışı** ilə başlar
+- **Bədahətən söz** çıxma — usta aşıq qarşıda otura bilərsən, bayaq qoşma deyər
+- **Bədahətən qafiyə tapma** — improvizasiya əsas sənət
+- **Səhnə qarşıdurması (deyişmə)** — iki aşıq bir mövzuda qarşı-qarşıya qoşma deyir
+- **Səs intonasiyası** — qoşmanın hər bir bəndi fərqli melodik xəttlə oxunur
+
+## Tanınmış aşıq qoşma ustaları
+- **Aşıq Ələsgər** (1821–1926) — qoşmanın tacı, "şahənşahi-aşıqan"
+- **Aşıq Şəmşir** — XX əsr ustadı
+- **Aşıq Ələm** — müasir
+- **Aşıq Pənah** — müasir
+- **Aşıq Mirzə** — qadın aşıqlardan
+- **Aşıq Pəri** — qadın aşıq tradisiyası
+
+## Müasir uyğunlaşdırma
+
+### Folk-pop
+- Brilliant Dadaşova bəzi mahnılarda qoşma vəznli verse + müasir aranjman
+- Manaf Ağayev folk-pop-da qoşma disiplini
+
+### Rap-da qoşma izləri
+HOST grupu, Miri Yusif rap-də 11 hecalı disiplin saxlayır. Bu aşıq qoşmasından miras hesab oluna bilər.
+
+### Modern bəstəkar aranjmanları
+- Üzeyir Hacıbəyov "Aşıq Qərib" operasında qoşma əsasdır
+- Müslüm Maqomayev klassik aşıq qoşmalarını orkestr aranjmanında oxuyub
+
+## Suno üçün
+```
+[Lyrics in Azerbaijani aşıq qoşması, 11 hecalı heca vəzni 6+5 duraq, 
+abab + cccb qafiyə sxemi rədifli, 5 bəndlik mahnı, eşq + hicran 
+mövzusu, son bənddə təxəllüs (və ya imza), Aşıq Ələsgər tonalitsı, 
+saz əsas müşayiət ilə, kamança ikinci xət, aşıq sənəti atmosferi]
+```
+
+## Aşıq qoşması yazma metodu
+1. **Mövzu seç** — eşq, vətən, hicran, hikmət (klassik aşıq mövzuları)
+2. **Saz açılışı düşün** — aşıq qoşmasının ruhu sazdır
+3. **abab qafiyə birinci bənddə** — sonrakı bəndlər cccb (b — rədif)
+4. **11 heca + 6+5 duraq** — pozma
+5. **Hər bənddə dramatic inkişaf** — mövzu dərinləşsin
+6. **Son bənd kulminasiya** — təxəllüs (klassik) + güclü zərbə
+7. **Bədahətən hiss yarat** — yazılı görünməsin, sanki qarşımızda söylənir
+
+## Yanlışlar — qaçınmaq
+- 10 və ya 12 heca işlətmə
+- Duraq pozulması (5+6, 7+4 və s.)
+- Rədifin dəyişməsi
+- Təxəllüsü unutmaq (aşıq qoşmasında məcburidir)
+- Çox sadə dil (aşıq qoşması nəcib söz tələb edir)
+- Modern slang (aşıq atmosferinə uyğun deyil)
+
+## Aşıq qoşmasının canlılıq sirri
+1000+ ildən çoxdur ki, aşıq qoşması yaşayır, çünki:
+- **Bədahətən struktur** yaradıcı azadlıq verir
+- **Saz müşayiəti** musiqi-söz vəhdətidir
+- **Sosial funksiya** — toy, mərasim, cəmiyyət hadisələrində aşıq lazımdır
+- **Şifahi miras** — yaddaş + ifa qatılaşır
+
+## İnstrumentlərlə uyğunluq
+- **Saz** (məcburi əsas)
+- **Balaban** (köməkçi, melismatik xət)
+- **Nağara / qaval** (ritmik müşayiət)
+- **Tar + kamança** (klassik genişləndirmə)
+- **Müasir folk-pop band** (uyğunlaşdırma üçün)
+
+## Dərin oxu üçün
+- meter/11-heca-qoşma.md (vəzn detalları)
+- folk-forms/ustadnamə.md (xüsusi qoşma alt-janrı)
+- personas/aşıq-ələsgər.md (qoşmanın tacı)
+- genres/folk.md