@xdev-asia/xdev-knowledge-mcp 1.0.55 → 1.0.57

package/content/series/architecture/omop-cdm-5-4-cho-nguoi-moi-bat-dau/chapters/04-phan-4-bang-lam-sang-mo-rong/lessons/bai-11-observation-su-kien-lam-sang-tong-hop.md

@@ -0,0 +1,289 @@
+---
+id: 019f1a00-a111-7b01-e001-omopcdm54011
+title: "Bài 11: OBSERVATION — Sự kiện lâm sàng tổng hợp"
+slug: bai-11-observation-su-kien-lam-sang-tong-hop
+description: >-
+  Bảng OBSERVATION ghi nhận sự kiện lâm sàng không thuộc
+  Condition, Drug, Procedure, hay Measurement. Tiền sử bệnh,
+  lối sống, dị ứng, tiền sử gia đình, observation_event_id
+  mới CDM 5.4.
+duration_minutes: 55
+is_free: true
+video_url: null
+sort_order: 11
+section_title: "Phần 4: Bảng lâm sàng mở rộng"
+course:
+  id: 019f1a00-a100-7b01-e001-omopcdm54001
+  title: "OMOP CDM 5.4 cho Người mới — Hiểu từ A đến Z"
+  slug: omop-cdm-5-4-cho-nguoi-moi-bat-dau
+---
+
+<svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" viewBox="0 0 1200 340" style="max-width: 100%; height: auto; border-radius: 12px; margin-bottom: 1.5rem;">
+  <defs>
+    <linearGradient id="bg-omop11" x1="0%" y1="0%" x2="100%" y2="100%">
+      <stop offset="0%" style="stop-color:#0c1222"/>
+      <stop offset="100%" style="stop-color:#1e293b"/>
+    </linearGradient>
+  </defs>
+  <rect width="1200" height="340" rx="12" fill="url(#bg-omop11)"/>
+  <g>
+    <circle cx="690" cy="80" r="22" fill="#818cf8" opacity="0.11"/>
+    <circle cx="770" cy="120" r="30" fill="#818cf8" opacity="0.08"/>
+    <circle cx="860" cy="105" r="25" fill="#818cf8" opacity="0.07"/>
+    <line x1="630" y1="155" x2="1100" y2="235" stroke="#818cf8" stroke-width="0.5" opacity="0.1"/>
+  </g>
+  <rect x="60" y="50" width="4" height="60" rx="2" fill="#818cf8"/>
+  <rect x="80" y="50" width="130" height="28" rx="14" fill="#818cf8" opacity="0.15"/>
+  <text x="92" y="69" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="13" font-weight="600" fill="#818cf8">🏗️ Kiến trúc — Bài 11</text>
+  <text x="60" y="140" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="34" font-weight="700" fill="#f1f5f9">
+    <tspan x="60" dy="0">OBSERVATION</tspan>
+    <tspan x="60" dy="42">Sự kiện lâm sàng tổng hợp</tspan>
+  </text>
+  <text x="60" y="244" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="15" fill="#94a3b8" opacity="0.8">OMOP CDM 5.4 cho Người mới — Hiểu từ A đến Z</text>
+  <text x="60" y="268" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="13" fill="#64748b" opacity="0.6">Phần 4: Bảng lâm sàng mở rộng</text>
+  <text x="1140" y="320" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="12" fill="#475569" text-anchor="end" opacity="0.4">xdev.asia</text>
+</svg>
+
+## Giới thiệu
+
+**OBSERVATION** là bảng "catch-all" — nơi lưu trữ mọi sự kiện lâm sàng không phù hợp với Condition, Drug, Procedure, hay Measurement. Tiền sử bệnh, lối sống (hút thuốc, uống rượu), dị ứng, tiền sử gia đình, tình trạng hôn nhân — tất cả đều nằm ở đây.
+
+---
+
+## 1. Cấu trúc bảng
+
+| Cột | Kiểu | Bắt buộc | Mô tả |
+|-----|------|----------|-------|
+| `observation_id` | INTEGER | ✅ PK | ID duy nhất |
+| `person_id` | INTEGER | ✅ FK | Bệnh nhân |
+| `observation_concept_id` | INTEGER | ✅ | Standard Concept |
+| `observation_date` | DATE | ✅ | Ngày ghi nhận |
+| `observation_datetime` | DATETIME | | Ngày giờ |
+| `observation_type_concept_id` | INTEGER | ✅ | Nguồn dữ liệu |
+| `value_as_number` | FLOAT | | Giá trị số |
+| `value_as_string` | VARCHAR(60) | | Giá trị text |
+| `value_as_concept_id` | INTEGER | | Giá trị danh mục |
+| `qualifier_concept_id` | INTEGER | | Bổ sung ngữ cảnh |
+| `unit_concept_id` | INTEGER | | Đơn vị |
+| `provider_id` | INTEGER | FK | Provider ghi nhận |
+| `visit_occurrence_id` | INTEGER | FK | Visit liên quan |
+| `visit_detail_id` | INTEGER | FK | Visit detail |
+| `observation_source_value` | VARCHAR(50) | | Mã gốc |
+| `observation_source_concept_id` | INTEGER | | Concept gốc |
+| `unit_source_value` | VARCHAR(50) | | Đơn vị gốc |
+| `qualifier_source_value` | VARCHAR(50) | | Qualifier gốc |
+| `value_as_datetime` | DATETIME | | ⭐ CDM 5.4 |
+| `observation_event_id` | BIGINT | | ⭐ CDM 5.4 |
+| `obs_event_field_concept_id` | INTEGER | | ⭐ CDM 5.4 |
+
+---
+
+## 2. Lưu gì vào OBSERVATION?
+
+### 2.1. Danh sách use case
+
+| Use case | observation_concept_id | value | Ví dụ |
+|----------|----------------------|-------|-------|
+| **Hút thuốc** | 4275495 (Tobacco smoking) | value_as_concept_id | 4298794 (Current smoker) |
+| **Dị ứng** | 439224 (Allergy) | value_as_concept_id | Concept thuốc/thức ăn |
+| **Tiền sử gia đình** | 4167217 (Family history of) | value_as_concept_id | Concept bệnh |
+| **Tình trạng hôn nhân** | 4053609 (Marital status) | value_as_concept_id | 4338692 (Married) |
+| **Nhóm máu** | 4041671 (Blood type) | value_as_concept_id | 36308332 (Type O) |
+| **Tiền sử bệnh** | 4214956 (History of) + condition concept | value_as_concept_id | |
+| **Thai kỳ** | 4299535 (Pregnancy) | value_as_concept_id | |
+| **Nghề nghiệp** | 4019962 (Occupation) | value_as_string | "Giáo viên" |
+
+### 2.2. OBSERVATION vs CONDITION — Khi nào lưu ở đâu?
+
+| Dữ liệu | Bảng | Giải thích |
+|---------|------|-----------|
+| "Bệnh nhân bị tiểu đường type 2" | **CONDITION** | Bệnh đang hoạt động |
+| "Tiền sử tiểu đường gia đình" | **OBSERVATION** | Family history |
+| "BN từng bị viêm gan B (đã khỏi)" | **OBSERVATION** | History of |
+| "Dị ứng Penicillin" | **OBSERVATION** | Allergy |
+| "BN hút thuốc 20 năm" | **OBSERVATION** | Lifestyle |
+| "Sốt 38.5°C" | **MEASUREMENT** | Có giá trị đo |
+
+---
+
+## 3. Ví dụ chi tiết
+
+### 3.1. Hút thuốc
+
+```sql
+INSERT INTO observation (
+    observation_id, person_id, observation_concept_id,
+    observation_date, observation_type_concept_id,
+    value_as_concept_id,
+    observation_source_value
+) VALUES (
+    130001, 100001,
+    4275495,                     -- Tobacco smoking behavior
+    '2024-06-15', 32817,
+    4298794,                     -- Current every day smoker
+    'SMOKING_STATUS'
+);
+```
+
+### 3.2. Dị ứng thuốc
+
+```sql
+-- Dị ứng Penicillin
+INSERT INTO observation (
+    observation_id, person_id, observation_concept_id,
+    observation_date, observation_type_concept_id,
+    value_as_concept_id,
+    qualifier_concept_id,
+    observation_source_value
+) VALUES (
+    130002, 100001,
+    439224,                      -- Allergy to substance
+    '2024-06-15', 32817,
+    1713332,                     -- Penicillin (RxNorm ingredient)
+    4129512,                     -- Severe (qualifier)
+    'ALLERGY_PENICILLIN'
+);
+```
+
+### 3.3. Tiền sử gia đình
+
+```sql
+-- Mẹ bị ung thư vú
+INSERT INTO observation (
+    observation_id, person_id, observation_concept_id,
+    observation_date, observation_type_concept_id,
+    value_as_concept_id,
+    qualifier_concept_id,
+    observation_source_value
+) VALUES (
+    130003, 100001,
+    4167217,                     -- Family history of clinical finding
+    '2024-06-15', 32817,
+    4112853,                     -- Malignant neoplasm of breast
+    4166847,                     -- Mother (qualifier)
+    'FHX_BREAST_CANCER_MOTHER'
+);
+```
+
+---
+
+## 4. observation_event_id — CDM 5.4
+
+Tương tự measurement_event_id, cho phép liên kết observation với event khác.
+
+```sql
+-- Ghi nhận: "Lý do nhập viện: Đau ngực"
+-- Liên kết với visit_occurrence_id = 50001
+INSERT INTO observation (
+    observation_id, person_id, observation_concept_id,
+    observation_date, observation_type_concept_id,
+    value_as_concept_id,
+    observation_event_id,
+    obs_event_field_concept_id
+) VALUES (
+    130004, 100001,
+    4148832,                     -- Chief complaint
+    '2024-06-15', 32817,
+    77670,                       -- Chest pain
+    50001,                       -- visit_occurrence_id
+    1147082                      -- Field = visit_occurrence.visit_occurrence_id
+);
+```
+
+---
+
+## 5. qualifier_concept_id — Bổ sung ngữ cảnh
+
+| Concept ID | Qualifier | Dùng cho |
+|-----------|-----------|---------|
+| 4129512 | Severe | Mức độ nặng |
+| 4148136 | Mild | Mức độ nhẹ |
+| 4129511 | Moderate | Mức độ vừa |
+| 4166847 | Mother | Mối quan hệ gia đình |
+| 4166848 | Father | Mối quan hệ gia đình |
+| 4192403 | Sibling | Anh/chị/em |
+| 4167233 | First degree relative | Họ hàng bậc 1 |
+
+---
+
+## 6. ETL dữ liệu VN
+
+```sql
+-- Tiền sử từ HIS
+SELECT
+    ROW_NUMBER() OVER() AS observation_id,
+    pm.person_id,
+    COALESCE(stcm.target_concept_id, 0) AS observation_concept_id,
+    ts.ngay_ghinhan AS observation_date,
+    32817 AS observation_type_concept_id,
+    -- Map giá trị
+    CASE ts.loai_tiensu
+        WHEN 'HUT_THUOC' THEN
+            CASE ts.gia_tri
+                WHEN 'CO' THEN 4298794     -- Current smoker
+                WHEN 'DA_BO' THEN 4144272  -- Former smoker
+                WHEN 'KHONG' THEN 4144273  -- Never smoker
+            END
+        WHEN 'DI_UNG' THEN
+            COALESCE(stcm_drug.target_concept_id, 0)
+    END AS value_as_concept_id,
+    ts.mo_ta AS value_as_string,
+    ts.ma_tiensu AS observation_source_value
+FROM tiensu_his ts
+JOIN person_mapping pm ON ts.ma_bn = pm.source_id
+LEFT JOIN source_to_concept_map stcm
+    ON ts.loai_tiensu = stcm.source_code
+    AND stcm.source_vocabulary_id = 'VN_OBS_TYPE'
+LEFT JOIN source_to_concept_map stcm_drug
+    ON ts.gia_tri = stcm_drug.source_code
+    AND stcm_drug.source_vocabulary_id = 'VN_DRUG';
+```
+
+---
+
+## 7. SQL phân tích
+
+```sql
+-- Tỉ lệ hút thuốc theo giới tính
+SELECT
+    g.concept_name AS gender,
+    s.concept_name AS smoking_status,
+    COUNT(DISTINCT o.person_id) AS patients
+FROM observation o
+JOIN person p ON o.person_id = p.person_id
+JOIN concept g ON p.gender_concept_id = g.concept_id
+JOIN concept s ON o.value_as_concept_id = s.concept_id
+WHERE o.observation_concept_id = 4275495  -- Tobacco smoking
+GROUP BY g.concept_name, s.concept_name
+ORDER BY g.concept_name, patients DESC;
+
+-- Top dị ứng thuốc
+SELECT
+    c.concept_name AS allergen,
+    COUNT(DISTINCT o.person_id) AS patients
+FROM observation o
+JOIN concept c ON o.value_as_concept_id = c.concept_id
+WHERE o.observation_concept_id = 439224  -- Allergy
+GROUP BY c.concept_name
+ORDER BY patients DESC
+LIMIT 10;
+```
+
+---
+
+## Tổng kết
+
+1. **OBSERVATION** = bảng "catch-all" cho dữ liệu không thuộc bảng chuyên biệt
+2. Use case chính: hút thuốc, dị ứng, tiền sử gia đình, lối sống, hôn nhân
+3. **qualifier_concept_id** thêm ngữ cảnh (mức độ, mối quan hệ)
+4. CDM 5.4: **observation_event_id** liên kết với event khác
+5. **Domain routing** quyết định Observation vs Condition vs Measurement
+
+**Bài tiếp theo:** DEVICE_EXPOSURE, SPECIMEN & NOTE — thiết bị y tế, mẫu bệnh phẩm, và ghi chú lâm sàng.
+
+---
+
+## Tài liệu tham khảo
+
+- [OMOP CDM 5.4 — OBSERVATION](https://ohdsi.github.io/CommonDataModel/cdm54.html#OBSERVATION)
+- [Athena — Observation Domain](https://athena.ohdsi.org/)

package/content/series/architecture/omop-cdm-5-4-cho-nguoi-moi-bat-dau/chapters/04-phan-4-bang-lam-sang-mo-rong/lessons/bai-12-device-exposure-specimen-note.md

@@ -0,0 +1,313 @@
+---
+id: 019f1a00-a112-7b01-e001-omopcdm54012
+title: "Bài 12: DEVICE_EXPOSURE, SPECIMEN & NOTE"
+slug: bai-12-device-exposure-specimen-note
+description: >-
+  Ba bảng lâm sàng bổ sung: DEVICE_EXPOSURE cho thiết bị y tế
+  (stent, pacemaker), SPECIMEN cho mẫu bệnh phẩm (máu, mô),
+  NOTE và NOTE_NLP cho ghi chú lâm sàng và xử lý NLP.
+duration_minutes: 50
+is_free: true
+video_url: null
+sort_order: 12
+section_title: "Phần 4: Bảng lâm sàng mở rộng"
+course:
+  id: 019f1a00-a100-7b01-e001-omopcdm54001
+  title: "OMOP CDM 5.4 cho Người mới — Hiểu từ A đến Z"
+  slug: omop-cdm-5-4-cho-nguoi-moi-bat-dau
+---
+
+<svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" viewBox="0 0 1200 340" style="max-width: 100%; height: auto; border-radius: 12px; margin-bottom: 1.5rem;">
+  <defs>
+    <linearGradient id="bg-omop12" x1="0%" y1="0%" x2="100%" y2="100%">
+      <stop offset="0%" style="stop-color:#0c1222"/>
+      <stop offset="100%" style="stop-color:#1e293b"/>
+    </linearGradient>
+  </defs>
+  <rect width="1200" height="340" rx="12" fill="url(#bg-omop12)"/>
+  <g>
+    <circle cx="680" cy="90" r="24" fill="#818cf8" opacity="0.12"/>
+    <circle cx="760" cy="110" r="18" fill="#818cf8" opacity="0.09"/>
+    <circle cx="840" cy="130" r="32" fill="#818cf8" opacity="0.06"/>
+    <line x1="620" y1="160" x2="1100" y2="240" stroke="#818cf8" stroke-width="0.5" opacity="0.1"/>
+  </g>
+  <rect x="60" y="50" width="4" height="60" rx="2" fill="#818cf8"/>
+  <rect x="80" y="50" width="130" height="28" rx="14" fill="#818cf8" opacity="0.15"/>
+  <text x="92" y="69" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="13" font-weight="600" fill="#818cf8">🏗️ Kiến trúc — Bài 12</text>
+  <text x="60" y="140" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="34" font-weight="700" fill="#f1f5f9">
+    <tspan x="60" dy="0">DEVICE_EXPOSURE,</tspan>
+    <tspan x="60" dy="42">SPECIMEN &amp; NOTE</tspan>
+  </text>
+  <text x="60" y="244" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="15" fill="#94a3b8" opacity="0.8">OMOP CDM 5.4 cho Người mới — Hiểu từ A đến Z</text>
+  <text x="60" y="268" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="13" fill="#64748b" opacity="0.6">Phần 4: Bảng lâm sàng mở rộng</text>
+  <text x="1140" y="320" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="12" fill="#475569" text-anchor="end" opacity="0.4">xdev.asia</text>
+</svg>
+
+## Giới thiệu
+
+Bài này giới thiệu ba bảng lâm sàng bổ sung: **DEVICE_EXPOSURE** (thiết bị y tế cấy/gắn trên bệnh nhân), **SPECIMEN** (mẫu bệnh phẩm dùng cho xét nghiệm), và **NOTE / NOTE_NLP** (ghi chú lâm sàng dạng văn bản tự do). Dù ít phổ biến hơn Condition/Drug/Procedure, chúng ngày càng quan trọng trong nghiên cứu.
+
+---
+
+## 1. DEVICE_EXPOSURE — Thiết bị y tế
+
+### 1.1. Cấu trúc bảng
+
+| Cột | Kiểu | Bắt buộc | Mô tả |
+|-----|------|----------|-------|
+| `device_exposure_id` | INTEGER | ✅ PK | ID duy nhất |
+| `person_id` | INTEGER | ✅ FK | Bệnh nhân |
+| `device_concept_id` | INTEGER | ✅ | Standard Concept |
+| `device_exposure_start_date` | DATE | ✅ | Ngày bắt đầu |
+| `device_exposure_start_datetime` | DATETIME | | |
+| `device_exposure_end_date` | DATE | | Ngày tháo/hết hạn |
+| `device_exposure_end_datetime` | DATETIME | | |
+| `device_type_concept_id` | INTEGER | ✅ | Nguồn dữ liệu |
+| `unique_device_id` | VARCHAR(255) | | Unique Device Identifier (UDI) |
+| `production_id` | VARCHAR(255) | | ⭐ CDM 5.4 mới |
+| `quantity` | INTEGER | | Số lượng |
+| `provider_id` | INTEGER | FK | Bác sĩ |
+| `visit_occurrence_id` | INTEGER | FK | Visit |
+| `visit_detail_id` | INTEGER | FK | |
+| `device_source_value` | VARCHAR(50) | | |
+| `device_source_concept_id` | INTEGER | | |
+| `unit_concept_id` | INTEGER | | ⭐ CDM 5.4 mới |
+| `unit_source_value` | VARCHAR(50) | | ⭐ CDM 5.4 mới |
+| `unit_source_concept_id` | INTEGER | | ⭐ CDM 5.4 mới |
+
+### 1.2. Ví dụ
+
+| Thiết bị | Concept | Ví dụ |
+|---------|---------|-------|
+| Stent mạch vành | 4138390 | Đặt stent sau can thiệp |
+| Pacemaker | 4051938 | Máy tạo nhịp tim |
+| Ống nội khí quản | 4097216 | Đặt NKQ khi phẫu thuật |
+| Kính đeo mắt | 4175440 | Kê đơn kính |
+| Máy trợ thính | 4023396 | Cấp máy trợ thính |
+| Kim châm cứu | 0 | Thiết bị đông y (chưa có mapping) |
+
+```sql
+-- Đặt stent mạch vành
+INSERT INTO device_exposure (
+    device_exposure_id, person_id, device_concept_id,
+    device_exposure_start_date,
+    device_type_concept_id,
+    unique_device_id, quantity,
+    provider_id, visit_occurrence_id,
+    device_source_value
+) VALUES (
+    140001, 100001, 4138390,
+    '2024-06-15',
+    32817,
+    '(01)00844588003288(17)141120(10)A213B1',
+    2,                            -- 2 stent
+    5001, 50001,
+    'STENT_CORONARY'
+);
+```
+
+### 1.3. CDM 5.4 — production_id
+
+Mới trong 5.4: `production_id` tách biệt với `unique_device_id`, dùng cho production identifier (serial number, lot number).
+
+---
+
+## 2. SPECIMEN — Mẫu bệnh phẩm
+
+### 2.1. Cấu trúc bảng
+
+| Cột | Kiểu | Bắt buộc | Mô tả |
+|-----|------|----------|-------|
+| `specimen_id` | INTEGER | ✅ PK | ID duy nhất |
+| `person_id` | INTEGER | ✅ FK | Bệnh nhân |
+| `specimen_concept_id` | INTEGER | ✅ | Loại mẫu (SNOMED) |
+| `specimen_type_concept_id` | INTEGER | ✅ | Nguồn dữ liệu |
+| `specimen_date` | DATE | ✅ | Ngày lấy mẫu |
+| `specimen_datetime` | DATETIME | | |
+| `quantity` | FLOAT | | Lượng mẫu |
+| `unit_concept_id` | INTEGER | | Đơn vị (mL, g...) |
+| `anatomic_site_concept_id` | INTEGER | | Vị trí lấy mẫu |
+| `disease_status_concept_id` | INTEGER | | Tình trạng bệnh lý |
+| `specimen_source_id` | VARCHAR(50) | | Mã barcode gốc |
+| `specimen_source_value` | VARCHAR(50) | | Loại mẫu gốc |
+| `unit_source_value` | VARCHAR(50) | | Đơn vị gốc |
+| `anatomic_site_source_value` | VARCHAR(50) | | Vị trí gốc |
+| `disease_status_source_value` | VARCHAR(50) | | Trạng thái gốc |
+
+### 2.2. Loại mẫu phổ biến
+
+| specimen_concept_id | Loại mẫu | Tiếng Việt |
+|--------------------|----------|-----------|
+| 4045667 | Blood specimen | Mẫu máu |
+| 4048506 | Urine specimen | Nước tiểu |
+| 4002890 | Serum specimen | Huyết thanh |
+| 4219166 | Tissue specimen | Mẫu mô |
+| 4045666 | Sputum specimen | Đàm |
+| 4260640 | Cerebrospinal fluid | Dịch não tủy |
+| 4000626 | Bone marrow | Tủy xương |
+
+### 2.3. Liên kết Specimen → Measurement
+
+```sql
+-- Mẫu máu lấy ngày 15/6
+INSERT INTO specimen VALUES (
+    150001, 100001, 4045667,      -- Blood specimen
+    32817, '2024-06-15', NULL,
+    5, 8587,                      -- 5 mL
+    4236402,                      -- Antecubital vein
+    NULL, 'BARCODE_123456',
+    'MAU_MAU', 'mL', 'tinh_mach_khuu_tay', NULL
+);
+
+-- Xét nghiệm Glucose từ mẫu máu này
+-- (liên kết qua person_id + measurement_date + logic ETL)
+```
+
+> **Lưu ý:** SPECIMEN không có FK trực tiếp đến MEASUREMENT trong CDM 5.4. Liên kết thường qua person_id + date hoặc thông qua FACT_RELATIONSHIP.
+
+---
+
+## 3. NOTE — Ghi chú lâm sàng
+
+### 3.1. Cấu trúc bảng NOTE
+
+| Cột | Kiểu | Bắt buộc | Mô tả |
+|-----|------|----------|-------|
+| `note_id` | INTEGER | ✅ PK | ID duy nhất |
+| `person_id` | INTEGER | ✅ FK | Bệnh nhân |
+| `note_date` | DATE | ✅ | Ngày ghi chú |
+| `note_datetime` | DATETIME | | |
+| `note_type_concept_id` | INTEGER | ✅ | Loại ghi chú |
+| `note_class_concept_id` | INTEGER | ✅ | Phân loại |
+| `note_title` | VARCHAR(250) | | Tiêu đề |
+| `note_text` | CLOB | ✅ | Nội dung |
+| `encoding_concept_id` | INTEGER | ✅ | Encoding (UTF-8) |
+| `language_concept_id` | INTEGER | ✅ | Ngôn ngữ |
+| `provider_id` | INTEGER | FK | Bác sĩ viết |
+| `visit_occurrence_id` | INTEGER | FK | Visit |
+| `visit_detail_id` | INTEGER | FK | |
+| `note_source_value` | VARCHAR(50) | | |
+| `note_event_id` | BIGINT | | ⭐ CDM 5.4 |
+| `note_event_field_concept_id` | INTEGER | | ⭐ CDM 5.4 |
+
+### 3.2. note_class_concept_id phổ biến
+
+| Concept ID | Note Class | Tiếng Việt |
+|-----------|-----------|-----------|
+| 44814637 | Discharge summary | Tóm tắt xuất viện |
+| 44814638 | Emergency department note | Ghi chú cấp cứu |
+| 44814639 | Inpatient note | Ghi chú nội trú |
+| 44814640 | Outpatient note | Ghi chú ngoại trú |
+| 44814641 | Pathology report | Kết quả giải phẫu bệnh |
+| 44814642 | Radiology report | Kết quả X-quang/CT |
+| 44814643 | Surgical note | Biên bản phẫu thuật |
+
+### 3.3. Ví dụ
+
+```sql
+-- Tóm tắt xuất viện
+INSERT INTO note (
+    note_id, person_id, note_date,
+    note_type_concept_id, note_class_concept_id,
+    note_title, note_text,
+    encoding_concept_id, language_concept_id,
+    provider_id, visit_occurrence_id
+) VALUES (
+    160001, 100001, '2024-06-20',
+    32817,                            -- EHR
+    44814637,                         -- Discharge summary
+    'TÓM TẮT XUẤT VIỆN',
+    'Bệnh nhân nam, 55 tuổi, nhập viện vì đau ngực. '
+    || 'Chẩn đoán: Nhồi máu cơ tim cấp. '
+    || 'Đã can thiệp mạch vành, đặt 2 stent. '
+    || 'Xuất viện ngày 20/06/2024 với đơn thuốc: '
+    || 'Aspirin 81mg, Clopidogrel 75mg, Atorvastatin 40mg. '
+    || 'Tái khám sau 1 tháng.',
+    32678,                            -- UTF-8
+    4181730,                          -- Vietnamese
+    5001, 50001
+);
+```
+
+---
+
+## 4. NOTE_NLP — Kết quả xử lý NLP
+
+| Cột | Kiểu | Bắt buộc | Mô tả |
+|-----|------|----------|-------|
+| `note_nlp_id` | BIGINT | ✅ PK | ID |
+| `note_id` | INTEGER | ✅ FK | Note gốc |
+| `section_concept_id` | INTEGER | | Section (HPI, Assessment...) |
+| `snippet` | VARCHAR(250) | | Đoạn text trích |
+| `offset` | VARCHAR(50) | | Vị trí trong note |
+| `lexical_variant` | VARCHAR(250) | ✅ | Từ/cụm từ gốc |
+| `note_nlp_concept_id` | INTEGER | ✅ | Concept phát hiện |
+| `note_nlp_source_concept_id` | INTEGER | | |
+| `nlp_system` | VARCHAR(250) | | Tên NLP tool |
+| `nlp_date` | DATE | ✅ | Ngày chạy NLP |
+| `nlp_datetime` | DATETIME | | |
+| `term_exists` | VARCHAR(1) | | Y/N — khẳng định hay phủ định |
+| `term_temporal` | VARCHAR(50) | | Past/Present/Future |
+| `term_modifiers` | VARCHAR(2000) | | Modifier (negation, family...) |
+
+```sql
+-- NLP phát hiện "Nhồi máu cơ tim" từ tóm tắt xuất viện
+INSERT INTO note_nlp (
+    note_nlp_id, note_id,
+    snippet, offset, lexical_variant,
+    note_nlp_concept_id,
+    nlp_system, nlp_date,
+    term_exists, term_temporal
+) VALUES (
+    170001, 160001,
+    'Chẩn đoán: Nhồi máu cơ tim cấp',
+    '120-153',
+    'nhồi máu cơ tim cấp',
+    4329847,                          -- SNOMED: AMI
+    'cTAKES-VN', '2024-07-01',
+    'Y',                              -- Có (không phải negation)
+    'Present'                         -- Hiện tại
+);
+```
+
+---
+
+## 5. Khi nào dùng bảng nào?
+
+```
+  Dữ liệu gốc
+       │
+       ├── Thiết bị gắn/cấy trên BN ──→ DEVICE_EXPOSURE
+       │   (stent, pacemaker, kính)
+       │
+       ├── Mẫu bệnh phẩm ──────────→ SPECIMEN
+       │   (máu, nước tiểu, mô)
+       │
+       ├── Văn bản tự do ───────────→ NOTE
+       │   (tóm tắt xuất viện,
+       │    biên bản phẫu thuật)
+       │
+       └── Kết quả NLP từ NOTE ─────→ NOTE_NLP
+           (concepts phát hiện tự động)
+```
+
+---
+
+## Tổng kết
+
+1. **DEVICE_EXPOSURE**: thiết bị y tế cấy/gắn, dùng UDI để truy vết
+2. **SPECIMEN**: mẫu bệnh phẩm, liên kết gián tiếp với MEASUREMENT
+3. **NOTE**: ghi chú lâm sàng dạng văn bản tự do, hỗ trợ tiếng Việt
+4. **NOTE_NLP**: kết quả phân tích NLP, phát hiện concept tự động
+5. CDM 5.4 thêm `production_id` (Device), `note_event_id` (Note)
+
+**Bài tiếp theo:** DEATH, EPISODE & EPISODE_EVENT — các sự kiện đặc biệt.
+
+---
+
+## Tài liệu tham khảo
+
+- [OMOP CDM 5.4 — DEVICE_EXPOSURE](https://ohdsi.github.io/CommonDataModel/cdm54.html#DEVICE_EXPOSURE)
+- [OMOP CDM 5.4 — SPECIMEN](https://ohdsi.github.io/CommonDataModel/cdm54.html#SPECIMEN)
+- [OMOP CDM 5.4 — NOTE](https://ohdsi.github.io/CommonDataModel/cdm54.html#NOTE)
+- [OMOP CDM 5.4 — NOTE_NLP](https://ohdsi.github.io/CommonDataModel/cdm54.html#NOTE_NLP)