@xdev-asia/xdev-knowledge-mcp 1.0.56 → 1.0.58

package/content/series/architecture/omop-cdm-5-4-cho-nguoi-moi-bat-dau/chapters/03-phan-3-su-kien-lam-sang-chinh/lessons/bai-8-drug-exposure-thuoc-dieu-tri.md

@@ -0,0 +1,354 @@
+---
+id: 019f1a00-a108-7b01-e001-omopcdm54008
+title: "Bài 8: DRUG_EXPOSURE — Thuốc, Kê đơn & Vaccine"
+slug: bai-8-drug-exposure-thuoc-dieu-tri
+description: >-
+  Ghi nhận lịch sử dùng thuốc: kê đơn (prescription), cấp thuốc
+  (dispensing), sử dụng thuốc (administration). Hiểu RxNorm vocab,
+  quantity/days_supply/refills, route_concept_id, sig, liên kết
+  DRUG_STRENGTH.
+duration_minutes: 65
+is_free: true
+video_url: null
+sort_order: 8
+section_title: "Phần 3: Sự kiện lâm sàng chính"
+course:
+  id: 019f1a00-a100-7b01-e001-omopcdm54001
+  title: "OMOP CDM 5.4 cho Người mới — Hiểu từ A đến Z"
+  slug: omop-cdm-5-4-cho-nguoi-moi-bat-dau
+---
+
+<svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" viewBox="0 0 1200 340" style="max-width: 100%; height: auto; border-radius: 12px; margin-bottom: 1.5rem;">
+  <defs>
+    <linearGradient id="bg-omop08" x1="0%" y1="0%" x2="100%" y2="100%">
+      <stop offset="0%" style="stop-color:#0c1222"/>
+      <stop offset="100%" style="stop-color:#1e293b"/>
+    </linearGradient>
+  </defs>
+  <rect width="1200" height="340" rx="12" fill="url(#bg-omop08)"/>
+  <g>
+    <circle cx="680" cy="90" r="24" fill="#818cf8" opacity="0.12"/>
+    <circle cx="740" cy="110" r="30" fill="#818cf8" opacity="0.09"/>
+    <circle cx="820" cy="140" r="18" fill="#818cf8" opacity="0.08"/>
+    <circle cx="900" cy="160" r="22" fill="#818cf8" opacity="0.10"/>
+    <line x1="620" y1="170" x2="1100" y2="240" stroke="#818cf8" stroke-width="0.5" opacity="0.1"/>
+  </g>
+  <rect x="60" y="50" width="4" height="60" rx="2" fill="#818cf8"/>
+  <rect x="80" y="50" width="121" height="28" rx="14" fill="#818cf8" opacity="0.15"/>
+  <text x="92" y="69" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="13" font-weight="600" fill="#818cf8">🏗️ Kiến trúc — Bài 8</text>
+  <text x="60" y="140" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="34" font-weight="700" fill="#f1f5f9">
+    <tspan x="60" dy="0">DRUG_EXPOSURE</tspan>
+    <tspan x="60" dy="42">Thuốc, Kê đơn &amp; Vaccine</tspan>
+  </text>
+  <text x="60" y="244" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="15" fill="#94a3b8" opacity="0.8">OMOP CDM 5.4 cho Người mới — Hiểu từ A đến Z</text>
+  <text x="60" y="268" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="13" fill="#64748b" opacity="0.6">Phần 3: Sự kiện lâm sàng chính</text>
+  <text x="1140" y="320" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="12" fill="#475569" text-anchor="end" opacity="0.4">xdev.asia</text>
+</svg>
+
+![Phân cấp thuốc: Ingredient → Clinical Drug → Branded Drug](/storage/uploads/2026/04/omop-cdm-bai8-drug-hierarchy.png)
+
+## Giới thiệu
+
+**DRUG_EXPOSURE** là bảng ghi nhận mọi sự kiện liên quan đến thuốc — từ lúc bác sĩ kê đơn, nhà thuốc cấp phát, đến y tá tiêm truyền. Đây là bảng phức tạp nhất trong nhóm Clinical Data vì phải xử lý nhiều nguồn dữ liệu khác nhau: đơn thuốc ngoại trú, thuốc nội trú, vaccine, truyền dịch.
+
+---
+
+## 1. Cấu trúc bảng
+
+| Cột | Kiểu | Bắt buộc | Mô tả |
+|-----|------|----------|-------|
+| `drug_exposure_id` | INTEGER | ✅ PK | ID duy nhất |
+| `person_id` | INTEGER | ✅ FK | Bệnh nhân |
+| `drug_concept_id` | INTEGER | ✅ | Standard Concept (RxNorm) |
+| `drug_exposure_start_date` | DATE | ✅ | Ngày bắt đầu |
+| `drug_exposure_start_datetime` | DATETIME | | Ngày giờ bắt đầu |
+| `drug_exposure_end_date` | DATE | ✅ | Ngày kết thúc |
+| `drug_exposure_end_datetime` | DATETIME | | Ngày giờ kết thúc |
+| `verbatim_end_date` | DATE | | End date gốc (trước suy luận) |
+| `drug_type_concept_id` | INTEGER | ✅ | Nguồn dữ liệu |
+| `stop_reason` | VARCHAR(20) | | Lý do ngừng thuốc |
+| `refills` | INTEGER | | Số lần refill |
+| `quantity` | FLOAT | | Số lượng cấp phát |
+| `days_supply` | INTEGER | | Số ngày cung cấp |
+| `sig` | CLOB | | Hướng dẫn sử dụng gốc |
+| `route_concept_id` | INTEGER | | Đường dùng (uống, tiêm...) |
+| `lot_number` | VARCHAR(50) | | Số lô (quan trọng cho vaccine) |
+| `provider_id` | INTEGER | FK | Bác sĩ kê đơn |
+| `visit_occurrence_id` | INTEGER | FK | Visit liên quan |
+| `visit_detail_id` | INTEGER | FK | Visit detail |
+| `drug_source_value` | VARCHAR(50) | | Mã thuốc gốc |
+| `drug_source_concept_id` | INTEGER | | Concept gốc |
+| `route_source_value` | VARCHAR(50) | | Đường dùng gốc |
+| `dose_unit_source_value` | VARCHAR(50) | | Đơn vị liều gốc |
+
+---
+
+## 2. RxNorm — Vocabulary chuẩn cho thuốc
+
+### 2.1. Cấu trúc phân cấp RxNorm
+
+```
+  ┌──────────────────────────────────────────┐
+  │            Ingredient (IN)                │
+  │        VD: Metformin (concept 1503297)    │
+  │                                           │
+  │   ┌── Clinical Drug Form (CDF) ──┐       │
+  │   │  Metformin Oral Tablet        │       │
+  │   │                               │       │
+  │   │  ┌── Clinical Drug (CD) ──┐   │       │
+  │   │  │ Metformin 500mg Tab    │   │       │
+  │   │  │ (concept 1503328)      │   │       │
+  │   │  └────────────────────────┘   │       │
+  │   └───────────────────────────────┘       │
+  │                                           │
+  │   ┌── Branded Drug (BD) ────────┐         │
+  │   │  Glucophage 500mg Tab       │         │
+  │   └─────────────────────────────┘         │
+  └───────────────────────────────────────────┘
+```
+
+### 2.2. Chọn đúng cấp RxNorm
+
+| Level | Khi nào dùng | Ví dụ |
+|-------|-------------|-------|
+| **Ingredient** | Chỉ biết hoạt chất | "Metformin" |
+| **Clinical Drug** | Biết hoạt chất + liều + dạng | "Metformin 500mg Tablet" |
+| **Branded Drug** | Biết tên thương mại | "Glucophage 500mg Tab" |
+| **Clinical Drug Component** | Hoạt chất + liều (combo) | "Metformin 500mg" |
+
+> **Khuyến nghị:** Map ở mức **Clinical Drug** hoặc **Branded Drug** nếu có đủ thông tin. Nếu dữ liệu nguồn chỉ có tên hoạt chất, dùng **Ingredient**.
+
+---
+
+## 3. drug_type_concept_id — Nguồn dữ liệu
+
+| Concept ID | Tên | Use case |
+|-----------|-----|----------|
+| 32838 | EHR prescription | Đơn thuốc từ HIS |
+| 32839 | EHR dispensing | Nhà thuốc cấp phát |
+| 32818 | EHR administration | Y tá ghi nhận tiêm/truyền |
+| 32869 | Patient self-reported | BN tự khai thuốc đang dùng |
+| 32810 | Claim | Dữ liệu BHXH |
+
+---
+
+## 4. Tính days_supply và drug_exposure_end_date
+
+### 4.1. Quy tắc CDM
+
+```
+drug_exposure_end_date =
+    drug_exposure_start_date + days_supply - 1
+```
+
+### 4.2. Ví dụ tính toán
+
+```sql
+-- Kê đơn: Metformin 500mg x 2 viên/ngày x 30 ngày
+INSERT INTO drug_exposure (
+    drug_exposure_id, person_id, drug_concept_id,
+    drug_exposure_start_date, drug_exposure_end_date,
+    drug_type_concept_id,
+    quantity, days_supply, refills,
+    sig, route_concept_id,
+    drug_source_value
+) VALUES (
+    80001, 100001, 1503328,         -- RxNorm: Metformin 500mg Tab
+    '2024-06-01', '2024-06-30',     -- 30 days
+    32838,                            -- EHR prescription
+    60, 30, 2,                        -- 60 viên, 30 ngày, 2 refills
+    'Uống 2 viên/ngày, sáng chiều sau ăn',
+    4132161,                          -- Oral
+    'METFORMIN500'
+);
+```
+
+### 4.3. Truyền dịch / Tiêm
+
+```sql
+-- Truyền NaCl 0.9% 500ml trong 2 giờ
+INSERT INTO drug_exposure (
+    drug_exposure_id, person_id, drug_concept_id,
+    drug_exposure_start_date, drug_exposure_start_datetime,
+    drug_exposure_end_date, drug_exposure_end_datetime,
+    drug_type_concept_id,
+    quantity, days_supply,
+    route_concept_id,
+    drug_source_value
+) VALUES (
+    80002, 100001, 19049105,         -- RxNorm: NaCl 0.9% Injectable
+    '2024-06-10', '2024-06-10 08:00:00',
+    '2024-06-10', '2024-06-10 10:00:00',
+    32818,                            -- EHR administration
+    500, 1,                           -- 500ml, 1 ngày
+    4171047,                          -- Intravenous
+    'NACL09_500'
+);
+```
+
+---
+
+## 5. route_concept_id — Đường dùng thuốc
+
+| Concept ID | Route | Tiếng Việt |
+|-----------|-------|-----------|
+| 4132161 | Oral | Uống |
+| 4171047 | Intravenous | Tiêm tĩnh mạch |
+| 4302612 | Intramuscular | Tiêm bắp |
+| 4142048 | Subcutaneous | Tiêm dưới da |
+| 4186838 | Topical | Bôi ngoài da |
+| 4290759 | Inhaled | Hít / khí dung |
+| 4163768 | Rectal | Trực tràng |
+| 4186747 | Ophthalmic | Nhỏ mắt |
+
+---
+
+## 6. Vaccine trong DRUG_EXPOSURE
+
+Vaccine cũng lưu trong DRUG_EXPOSURE, không có bảng riêng.
+
+```sql
+-- Tiêm vaccine COVID-19 (Pfizer) — liều 1
+INSERT INTO drug_exposure (
+    drug_exposure_id, person_id, drug_concept_id,
+    drug_exposure_start_date, drug_exposure_end_date,
+    drug_type_concept_id,
+    quantity, days_supply,
+    route_concept_id, lot_number,
+    drug_source_value
+) VALUES (
+    80003, 100001, 37003436,         -- CVX: COVID-19 vaccine Pfizer
+    '2024-03-15', '2024-03-15',      -- Tiêm 1 lần
+    32818,                            -- Administration
+    1, 1,
+    4302612,                          -- Intramuscular
+    'FK1234',                         -- Số lô vaccine
+    'COVID19_PFIZER_DOSE1'
+);
+```
+
+**Lưu ý lot_number:** Đặc biệt quan trọng cho vaccine — dùng để trace lô nếu có adverse event.
+
+---
+
+## 7. ETL thuốc Việt Nam
+
+### 7.1. Vấn đề phổ biến
+
+| Vấn đề | Giải pháp |
+|--------|-----------|
+| HIS dùng mã riêng | Map qua SOURCE_TO_CONCEPT_MAP |
+| Tên thuốc tiếng Việt | Usagi mapping tool |
+| Thuốc combo (Metformin + Glipizide) | Map về RxNorm combo concept |
+| Không biết liều/dạng | Map về Ingredient level |
+| Thuốc đông y / thuốc nam | concept_id = 0, giữ source_value |
+
+### 7.2. Ví dụ ETL
+
+```sql
+SELECT
+    ROW_NUMBER() OVER() AS drug_exposure_id,
+    pm.person_id,
+    COALESCE(cr.concept_id_2, 0) AS drug_concept_id,
+    dt.ngay_ke AS drug_exposure_start_date,
+    dt.ngay_ke + dt.so_ngay - 1 AS drug_exposure_end_date,
+    32838 AS drug_type_concept_id,
+    dt.so_luong AS quantity,
+    dt.so_ngay AS days_supply,
+    dt.so_lan_tai_ke AS refills,
+    dt.huong_dan_su_dung AS sig,
+    COALESCE(r.concept_id, 0) AS route_concept_id,
+    dt.ma_thuoc AS drug_source_value,
+    COALESCE(c_source.concept_id, 0) AS drug_source_concept_id,
+    dt.duong_dung_goc AS route_source_value,
+    dt.don_vi_lieu AS dose_unit_source_value
+FROM donthuoc_his dt
+JOIN person_mapping pm ON dt.ma_bn = pm.source_id
+LEFT JOIN source_to_concept_map stcm
+    ON dt.ma_thuoc = stcm.source_code
+    AND stcm.source_vocabulary_id = 'VN_DRUG'
+LEFT JOIN concept c_std
+    ON stcm.target_concept_id = c_std.concept_id
+    AND c_std.standard_concept = 'S'
+LEFT JOIN concept c_source
+    ON dt.ma_thuoc = c_source.concept_code
+LEFT JOIN concept_relationship cr
+    ON c_source.concept_id = cr.concept_id_1
+    AND cr.relationship_id = 'Maps to'
+LEFT JOIN concept r
+    ON dt.duong_dung_goc = r.concept_name
+    AND r.domain_id = 'Route';
+```
+
+---
+
+## 8. Liên kết với DRUG_STRENGTH
+
+Bảng **DRUG_STRENGTH** (trong Vocabularies) chứa thông tin liều lượng chi tiết:
+
+```sql
+-- Tra liều Metformin 500mg Tablet
+SELECT
+    ds.drug_concept_id,
+    c_drug.concept_name AS drug_name,
+    ds.ingredient_concept_id,
+    c_ing.concept_name AS ingredient_name,
+    ds.amount_value,
+    c_unit.concept_name AS amount_unit
+FROM drug_strength ds
+JOIN concept c_drug ON ds.drug_concept_id = c_drug.concept_id
+JOIN concept c_ing ON ds.ingredient_concept_id = c_ing.concept_id
+LEFT JOIN concept c_unit ON ds.amount_unit_concept_id = c_unit.concept_id
+WHERE ds.drug_concept_id = 1503328;
+-- Kết quả: Metformin 500 mg
+```
+
+---
+
+## 9. SQL phân tích
+
+```sql
+-- Top 10 thuốc được kê nhiều nhất
+SELECT
+    c.concept_name AS drug_name,
+    COUNT(DISTINCT de.person_id) AS patient_count,
+    COUNT(*) AS prescription_count
+FROM drug_exposure de
+JOIN concept c ON de.drug_concept_id = c.concept_id
+WHERE de.drug_concept_id != 0
+GROUP BY c.concept_name
+ORDER BY patient_count DESC
+LIMIT 10;
+
+-- Polypharmacy: BN dùng >= 5 thuốc cùng lúc
+SELECT
+    de.person_id,
+    COUNT(DISTINCT de.drug_concept_id) AS concurrent_drugs
+FROM drug_exposure de
+WHERE de.drug_exposure_start_date <= '2024-06-01'
+  AND de.drug_exposure_end_date >= '2024-06-01'
+GROUP BY de.person_id
+HAVING COUNT(DISTINCT de.drug_concept_id) >= 5
+ORDER BY concurrent_drugs DESC;
+```
+
+---
+
+## Tổng kết
+
+1. **DRUG_EXPOSURE** = kê đơn + cấp phát + tiêm truyền + vaccine
+2. **drug_concept_id** dùng **RxNorm** (Ingredient → Clinical Drug → Branded Drug)
+3. **days_supply** + **quantity** + **refills** tạo bức tranh đầy đủ
+4. **route_concept_id** cho đường dùng, **lot_number** cho vaccine
+5. **drug_type_concept_id** phân biệt prescription vs dispensing vs administration
+6. ETL VN: mapping qua SOURCE_TO_CONCEPT_MAP hoặc Usagi
+
+**Bài tiếp theo:** PROCEDURE_OCCURRENCE — thủ thuật, phẫu thuật, và can thiệp.
+
+---
+
+## Tài liệu tham khảo
+
+- [OMOP CDM 5.4 — DRUG_EXPOSURE](https://ohdsi.github.io/CommonDataModel/cdm54.html#DRUG_EXPOSURE)
+- [RxNorm on Athena](https://athena.ohdsi.org/)
+- [DRUG_STRENGTH](https://ohdsi.github.io/CommonDataModel/cdm54.html#DRUG_STRENGTH)

package/content/series/architecture/omop-cdm-5-4-cho-nguoi-moi-bat-dau/chapters/03-phan-3-su-kien-lam-sang-chinh/lessons/bai-9-procedure-occurrence-thu-thuat-phau-thuat.md

@@ -0,0 +1,291 @@
+---
+id: 019f1a00-a109-7b01-e001-omopcdm54009
+title: "Bài 9: PROCEDURE_OCCURRENCE — Thủ thuật & Phẫu thuật"
+slug: bai-9-procedure-occurrence-thu-thuat-phau-thuat
+description: >-
+  Ghi nhận thủ thuật, phẫu thuật, can thiệp y khoa.
+  SNOMED / CPT4 / ICD-10-PCS mapping, modifier_concept_id,
+  phân biệt Procedure vs Measurement vs Drug, thực hành ETL
+  dữ liệu bệnh viện Việt Nam.
+duration_minutes: 55
+is_free: true
+video_url: null
+sort_order: 9
+section_title: "Phần 3: Sự kiện lâm sàng chính"
+course:
+  id: 019f1a00-a100-7b01-e001-omopcdm54001
+  title: "OMOP CDM 5.4 cho Người mới — Hiểu từ A đến Z"
+  slug: omop-cdm-5-4-cho-nguoi-moi-bat-dau
+---
+
+<svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" viewBox="0 0 1200 340" style="max-width: 100%; height: auto; border-radius: 12px; margin-bottom: 1.5rem;">
+  <defs>
+    <linearGradient id="bg-omop09" x1="0%" y1="0%" x2="100%" y2="100%">
+      <stop offset="0%" style="stop-color:#0c1222"/>
+      <stop offset="100%" style="stop-color:#1e293b"/>
+    </linearGradient>
+  </defs>
+  <rect width="1200" height="340" rx="12" fill="url(#bg-omop09)"/>
+  <g>
+    <circle cx="700" cy="95" r="26" fill="#818cf8" opacity="0.12"/>
+    <circle cx="760" cy="120" r="20" fill="#818cf8" opacity="0.09"/>
+    <circle cx="850" cy="100" r="32" fill="#818cf8" opacity="0.06"/>
+    <circle cx="910" cy="170" r="18" fill="#818cf8" opacity="0.10"/>
+    <line x1="640" y1="160" x2="1100" y2="230" stroke="#818cf8" stroke-width="0.5" opacity="0.1"/>
+  </g>
+  <rect x="60" y="50" width="4" height="60" rx="2" fill="#818cf8"/>
+  <rect x="80" y="50" width="121" height="28" rx="14" fill="#818cf8" opacity="0.15"/>
+  <text x="92" y="69" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="13" font-weight="600" fill="#818cf8">🏗️ Kiến trúc — Bài 9</text>
+  <text x="60" y="140" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="34" font-weight="700" fill="#f1f5f9">
+    <tspan x="60" dy="0">PROCEDURE_OCCURRENCE</tspan>
+    <tspan x="60" dy="42">Thủ thuật &amp; Phẫu thuật</tspan>
+  </text>
+  <text x="60" y="244" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="15" fill="#94a3b8" opacity="0.8">OMOP CDM 5.4 cho Người mới — Hiểu từ A đến Z</text>
+  <text x="60" y="268" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="13" fill="#64748b" opacity="0.6">Phần 3: Sự kiện lâm sàng chính</text>
+  <text x="1140" y="320" font-family="system-ui,-apple-system,sans-serif" font-size="12" fill="#475569" text-anchor="end" opacity="0.4">xdev.asia</text>
+</svg>
+
+## Giới thiệu
+
+**PROCEDURE_OCCURRENCE** ghi nhận mọi thủ thuật, phẫu thuật, và can thiệp y khoa được thực hiện trên bệnh nhân. Từ đo huyết áp đơn giản đến phẫu thuật tim mở phức tạp — tất cả đều được chuẩn hóa trong bảng này. Bài học sẽ giúp bạn hiểu khi nào dùng PROCEDURE, khi nào dùng MEASUREMENT hay DRUG.
+
+---
+
+## 1. Cấu trúc bảng
+
+| Cột | Kiểu | Bắt buộc | Mô tả |
+|-----|------|----------|-------|
+| `procedure_occurrence_id` | INTEGER | ✅ PK | ID duy nhất |
+| `person_id` | INTEGER | ✅ FK | Bệnh nhân |
+| `procedure_concept_id` | INTEGER | ✅ | Standard Concept |
+| `procedure_date` | DATE | ✅ | Ngày thực hiện |
+| `procedure_datetime` | DATETIME | | Ngày giờ |
+| `procedure_end_date` | DATE | | Ngày kết thúc (CDM 5.4 mới) |
+| `procedure_end_datetime` | DATETIME | | Giờ kết thúc |
+| `procedure_type_concept_id` | INTEGER | ✅ | Nguồn dữ liệu |
+| `modifier_concept_id` | INTEGER | | Bổ sung (trái/phải, lần 2...) |
+| `quantity` | INTEGER | | Số lần thực hiện |
+| `provider_id` | INTEGER | FK | Bác sĩ thực hiện |
+| `visit_occurrence_id` | INTEGER | FK | Visit liên quan |
+| `visit_detail_id` | INTEGER | FK | Visit detail |
+| `procedure_source_value` | VARCHAR(50) | | Mã gốc |
+| `procedure_source_concept_id` | INTEGER | | Concept gốc |
+| `modifier_source_value` | VARCHAR(50) | | Modifier gốc |
+
+**Mới trong CDM 5.4:** `procedure_end_date` và `procedure_end_datetime` — quan trọng cho phẫu thuật kéo dài nhiều giờ/ngày.
+
+---
+
+## 2. Vocabulary cho Procedure
+
+### 2.1. Các vocabulary phổ biến
+
+| Vocabulary | Vai trò | Ví dụ |
+|-----------|---------|-------|
+| **SNOMED CT** | Standard concept | Appendectomy (44783086) |
+| **CPT4** | US billing code | 44970 (Laparoscopic appendectomy) |
+| **ICD-10-PCS** | US inpatient procedures | 0DTJ4ZZ |
+| **ICD-9-Proc** | Legacy US procedures | 47.01 |
+| **HCPCS** | US outpatient services | G0101 |
+
+### 2.2. Domain routing quy tắc
+
+```
+  ICD-10-PCS mã = '0DTJ4ZZ' (Lapar appendectomy)
+       │
+       │ concept_relationship: Maps to
+       ↓
+  SNOMED concept_id = 44783086
+  concept_name = 'Laparoscopic appendectomy'
+  domain_id = 'Procedure'
+       │
+       └──→ Lưu vào PROCEDURE_OCCURRENCE ✓
+
+
+  CPT4 mã = '80053' (Basic metabolic panel)
+       │
+       │ concept_relationship: Maps to
+       ↓
+  SNOMED concept_id = 3019897
+  domain_id = 'Measurement'
+       │
+       └──→ Lưu vào MEASUREMENT ✗ (không phải Procedure!)
+```
+
+> **Quy tắc vàng:** Luôn check domain_id của Standard Concept. Dù mã nguồn là CPT4 (procedure code), nếu Standard Concept có domain = Measurement, phải lưu vào MEASUREMENT.
+
+---
+
+## 3. Procedure vs Measurement vs Drug — Ranh giới
+
+| Dữ liệu gốc | Ở đâu? | Lý do |
+|-------------|---------|-------|
+| Phẫu thuật ruột thừa | **PROCEDURE** | Domain = Procedure |
+| Siêu âm bụng | **PROCEDURE** | Domain = Procedure (imaging) |
+| Xét nghiệm máu (kết quả 5.8 mmol/L) | **MEASUREMENT** | Có giá trị đo → Measurement |
+| Chụp X-quang tim phổi (không kết quả) | **PROCEDURE** | Imaging → Procedure |
+| Tiêm insulin | **DRUG_EXPOSURE** | Drug administration |
+| Nội soi đại tràng + sinh thiết | **PROCEDURE** | Can thiệp thủ thuật |
+| Vật lý trị liệu 30 phút | **PROCEDURE** | Procedure domain |
+| Truyền máu | **PROCEDURE** | Transfusion = Procedure |
+
+---
+
+## 4. modifier_concept_id — Bổ sung thông tin
+
+| Concept ID | Modifier | Ý nghĩa |
+|-----------|----------|---------|
+| 4148525 | Left | Bên trái |
+| 4149625 | Right | Bên phải |
+| 4236436 | Bilateral | Cả hai bên |
+| 4215561 | Initial encounter | Lần đầu |
+| 4215562 | Subsequent encounter | Tái khám |
+
+```sql
+-- Phẫu thuật cắt ruột thừa nội soi (bên phải)
+INSERT INTO procedure_occurrence (
+    procedure_occurrence_id, person_id, procedure_concept_id,
+    procedure_date, procedure_end_date,
+    procedure_type_concept_id,
+    modifier_concept_id, quantity,
+    provider_id, visit_occurrence_id,
+    procedure_source_value
+) VALUES (
+    90001, 100001, 44783086,          -- SNOMED: Lapar appendectomy
+    '2024-06-15', '2024-06-15',
+    32817,                             -- EHR
+    4149625, 1,                        -- Right side, 1 time
+    5001, 50001,
+    '0DTJ4ZZ'                          -- ICD-10-PCS
+);
+```
+
+---
+
+## 5. ETL dữ liệu VN
+
+### 5.1. Nguồn dữ liệu phổ biến
+
+| Nguồn | Mô tả | Vocabulary gốc |
+|------|-------|----------------|
+| Danh mục DVKT BV | Dịch vụ kỹ thuật BV | Mã nội bộ |
+| ICD-9-CM Proc | Mã phẫu thuật cũ | ICD9Proc |
+| Danh mục BHXH | Mã dịch vụ BHXH | Mã BH nội bộ |
+
+### 5.2. SQL ETL
+
+```sql
+SELECT
+    ROW_NUMBER() OVER() AS procedure_occurrence_id,
+    pm.person_id,
+    COALESCE(cr.concept_id_2, 0) AS procedure_concept_id,
+    tt.ngay_thuchien AS procedure_date,
+    tt.ngay_ketthuc AS procedure_end_date,
+    32817 AS procedure_type_concept_id,
+    0 AS modifier_concept_id,
+    tt.so_lan AS quantity,
+    tt.ma_dvkt AS procedure_source_value,
+    COALESCE(c_source.concept_id, 0) AS procedure_source_concept_id
+FROM thuthuat_his tt
+JOIN person_mapping pm ON tt.ma_bn = pm.source_id
+LEFT JOIN source_to_concept_map stcm
+    ON tt.ma_dvkt = stcm.source_code
+    AND stcm.source_vocabulary_id = 'VN_PROCEDURE'
+LEFT JOIN concept c_std
+    ON stcm.target_concept_id = c_std.concept_id
+    AND c_std.standard_concept = 'S'
+    AND c_std.domain_id = 'Procedure'   -- ← Chỉ Procedure domain!
+LEFT JOIN concept c_source
+    ON tt.ma_dvkt = c_source.concept_code
+LEFT JOIN concept_relationship cr
+    ON c_source.concept_id = cr.concept_id_1
+    AND cr.relationship_id = 'Maps to';
+```
+
+### 5.3. Xử lý domain routing
+
+```sql
+-- DVKT "Xét nghiệm HbA1c" → mã CPT 83036
+-- Standard concept domain = Measurement → KHÔNG lưu vào PROCEDURE
+
+-- Bước 1: Tìm Standard Concept
+SELECT c.*
+FROM concept c
+JOIN concept_relationship cr ON c.concept_id = cr.concept_id_2
+    AND cr.relationship_id = 'Maps to'
+JOIN concept c_src ON cr.concept_id_1 = c_src.concept_id
+WHERE c_src.concept_code = '83036'
+  AND c_src.vocabulary_id = 'CPT4';
+-- domain_id = 'Measurement' → route sang MEASUREMENT table
+
+-- Bước 2: Lưu vào đúng bảng
+-- Nếu domain = 'Procedure' → procedure_occurrence
+-- Nếu domain = 'Measurement' → measurement
+-- Nếu domain = 'Observation' → observation
+-- Nếu domain = 'Drug' → drug_exposure
+```
+
+---
+
+## 6. SQL phân tích
+
+```sql
+-- Top 10 thủ thuật phổ biến
+SELECT
+    c.concept_name AS procedure_name,
+    COUNT(*) AS procedure_count,
+    COUNT(DISTINCT po.person_id) AS patient_count
+FROM procedure_occurrence po
+JOIN concept c ON po.procedure_concept_id = c.concept_id
+WHERE po.procedure_concept_id != 0
+GROUP BY c.concept_name
+ORDER BY procedure_count DESC
+LIMIT 10;
+
+-- Thống kê phẫu thuật theo tháng
+SELECT
+    DATE_TRUNC('month', po.procedure_date) AS month,
+    c.concept_name AS procedure_name,
+    COUNT(*) AS total
+FROM procedure_occurrence po
+JOIN concept c ON po.procedure_concept_id = c.concept_id
+WHERE po.procedure_concept_id = 44783086  -- Appendectomy
+GROUP BY month, c.concept_name
+ORDER BY month;
+
+-- BN có cả chẩn đoán + phẫu thuật liên quan
+SELECT
+    po.person_id,
+    co_cond.concept_name AS diagnosis,
+    co_proc.concept_name AS procedure_name,
+    co.condition_start_date,
+    po.procedure_date
+FROM procedure_occurrence po
+JOIN condition_occurrence co ON po.person_id = co.person_id
+    AND po.visit_occurrence_id = co.visit_occurrence_id
+JOIN concept co_cond ON co.condition_concept_id = co_cond.concept_id
+JOIN concept co_proc ON po.procedure_concept_id = co_proc.concept_id
+WHERE co.condition_concept_id = 441604    -- Appendicitis
+  AND po.procedure_concept_id = 44783086  -- Appendectomy
+LIMIT 20;
+```
+
+---
+
+## Tổng kết
+
+1. **PROCEDURE_OCCURRENCE** = thủ thuật, phẫu thuật, can thiệp, imaging
+2. Standard Vocabulary chính: **SNOMED CT**
+3. **Domain routing** cực quan trọng: CPT4 code có thể map sang Measurement, không phải Procedure
+4. CDM 5.4 bổ sung **procedure_end_date** cho phẫu thuật kéo dài
+5. **modifier_concept_id** cho trái/phải, lần đầu/tái khám
+6. ETL VN: mã DVKT nội bộ → SOURCE_TO_CONCEPT_MAP → Standard SNOMED
+
+**Bài tiếp theo:** MEASUREMENT — xét nghiệm, đo lường, và giá trị số.
+
+---
+
+## Tài liệu tham khảo
+
+- [OMOP CDM 5.4 — PROCEDURE_OCCURRENCE](https://ohdsi.github.io/CommonDataModel/cdm54.html#PROCEDURE_OCCURRENCE)
+- [Athena — Procedure Domain](https://athena.ohdsi.org/)