@museumwnf/calligraphy-data 1.0.4 → 1.0.6

package/translations/items.tr.json

@@ -1 +1 @@
-{"01b9cadc-1da9-5e4c-8402-8fb4c0c6b2b9":{"name":"Cam Kandil.","description":"Şişkin gövdeli ve yukarıya doğru genişleyen uzun boyunlu bir askı kandildir. Gövdesinde zincir asmak için altı kulp vardır. İçten yeşile boyalı cam kandilin tüm yüzeyi, koyu mavi, beyaz, kırmızı renkler ve altın yaldızla boyanan; yazı bordürleri, geometrik ve bitkisel kompozisyonlarla bezelidir. Mineleme tekniği ile yapıldığı için bezemelerin bir bölümünün kabarık olması kandilin yüzeyine derinlik kazandırmaktadır.  \n  \nGövdesinde kırmızı ve beyazla yapılmış dilimli madalyonlar içine bitkisel bezemeler, boyunda ise bordürler halinde rumi kompozisyonlar ve Nur suresinden alınmış ayetler yer almaktadır. Yazı bordürleri arasında ise yuvarlak madalyonlar içinde, koyu mavi zemin üzerine beyazla yapılmış, Memluk döneminin karakteristik özelliklerinden polo sopaları yer almaktadır.","short_description":"Kutsal mekânları aydınlatmak için üretilen asma cam kandiller, ışığın ilahi bir sembolü olarak kullanılmışlardır. özellikle Memluk döneminde üretilen cam kandillerde, hükümdarlık alameti olarak kullanılan armalarla devletin gücü ifade edilmiştir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Seyfeddin İlmelek, Memluk sultanı en-Nasır Muhammed’in cevkandarı (sultanın üçüncü kez tahta çıkışı 709-740 / 1310-1340).","dates":"H. 8. / M. 14. yüzyılın birinci yarısı","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 27cm., Ağız çapı: 21cm.","method_for_datation":"Yazı bordürleri arasındaki yuvarlak madalyonlar içinde, koyu mavi zemin üzerine beyazla yapılmış polo sopaları Memluk döneminin karakteristik özelliklerindendir. Yazı bordürlerinden anlaşıldığına göre kandil, Memluk sultanı en-Nasır Muhammed'in cevkandarı Seyfeddin İlmelek için yapılmıştır. Seyfeddin İlmelek'in 1319 yılında Kahire'de bir medrese inşa ettirdiği bilinmektedir. Dolayısıyla eser de 8. / 14. yüzyılın ilk yarısına tarihlenmektedir.","method_for_provenance":"Devletin ileri gelen mevkilerinde görev alan Seyfeddin İlmelek için yapılan eserin, bu tür kandillerin yoğun olarak üretildiği Mısır'da üretilmiş olması muhtemeldir.","provenance":"Olasılıkla Mısır.","obtention":"1898 yılında Konya Mevlana Türbesi'nden çinili Köşk'e getirilen eser, 1911 yılında Müze'ye getirilmiştir.","bibliography":"Kühnel, E.- M. A. Ogan, İstanbul Arkeoloji Müzelerinde Şaheserler, Cilt III, çinili Köşk'de Türk ve İslam Eserleri Koleksiyonu, Berlin ve Leipzig, 1938, Tafel 28.  \n  \nölçer, N. vd, Türk ve İslam Eserleri Müzesi, İstanbul, 2002, s.182.","linkcatalogs":"IAM_EG_EN_001","author":"Cihat Soyhan","keywords":["Cam.","Kandil"],"materials":["altın yaldızla boyama ve mineleme tekniğiyle bezenmiştir.","beyaz","Cam kandilin tüm yüzeyi","kırmızı","koyu mavi"]},"0356286a-7b78-54d7-b0a8-bf8bfd97a059":{"name":"Kabe Tasvirli Çini Pano.","description":"Beyaz zemin üzerine mavi, yeşil ve kırmızı renkler kullanılmıştır. Lacivert üzerine siyahla tahrirli zencirek motifli bir bordür ile çevrelenmiştir. Bu çerçeveyi mavi renkli palmetlerden oluşan, panonun üst kısmında mihrap şeklinde tamamlanan ikinci bir bordür zenginleştirmektedir. Mihrabın iki köşesi lacivert zemin üzerine yapılan geçme Rumilerle bezenmiştir. Mihrabın ortasında yine lacivert zemin üzerine dilimli Rûmilerle bezeli simetrik bir alınlık ve bu alınlığın altında siyah renk ve nesih hat ile yazılmış üç satırlık bir metin kısmı yer almaktadır. Metinde, Kur'an'dan III: 96-97 ayetleri yazılıdır. Bu ayetler; “Şüphesiz ki, insanlar yararına yeryüzünde ilk konulan ibadet evi alemler için mübarek olan ve doğru yolu gösteren Mekke'deki mabeddir. Onda açık ayetler, İbrahim makamı vardır. Kim oraya girerse her türlü saldırıdan güvencededir,” mealindedir. Bu metnin altında, mavi ve yeşil renklerle yapılmış bir dikdörtgenin içinde Mescid-ül Haram'ın resmi yapılmıştır. Revaklı bir avlu içine çizilerek tanıtılan Mescid-ül Haram'ın ortasında Kâbe yer almakta, revakların içinde bulunan tüm bina ve kapılar, makamlar, zemzem kuyularının resimleri çizilerek ve isimleri yazılarak tanıtılmaktadır.  \n  \nİslam dininin kutsal yerleri olan Mekke, Medine şehirleri ve bu şehirlerdeki kutsal makamları, camileri, kitaplarda tanıtmak, bu tanıtımı yaparken de resimlerle bir kez daha vurgulamak erken İslam devirlerinden itibaren görülmektedir. özellikle Eyyubi döneminde hazırlanmış olan ve müze koleksiyonunda da önemli bir yeri bulunan hac vekaletnamelerinde, bu kutsal mekanların resimleri detaylı olarak yapılmıştır. Dönem halifesinin sancağı ile başlayan bu belgelerde, Arafat dağı, Muzdalifa, Mescid-ül Haram, Medine ve hatta Kudüs'ün de resimlendirildiği bilinmektedir. Osmanlı sanatında da benzerleri yapılan hac vekaletnamelerinde de kutsal yerler resimle tanıtılmıştır. Mekke'deki Mescid-ül Haram'ın çini üzerine yapılan resimleri 10. / 16. yüzyılın sonlarından itibaren bazı camilerde de görülmektedir.","short_description":"Neslişah Sultan'ın Edirnekapı'daki camisi için İznik'te üretildiği kabul edilmektedir. Kâbe tasvirli çini panoların yapılmasındaki amaç, İslam dininin en kutsal makamı olan Kâbe'yi cami içinde ibadet ederken de hissedebilmekti.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Olasılıkla Neslişah Sultan (öl. 1579, Sultan II. Bayezid'in torunu)","dates":"H. 10. / M. 16. yüzyılın son çeyreği.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 62 cm. Gen: 34.","method_for_datation":"Eser, Neslişah Sultan'ın camisi için özel yapılmış olmalıdır dolayısıyla cami ile aynı döneme, 16. yüzyıl sonuna tarihlenmektedir.","method_for_provenance":"Malzeme, teknik ve kullanılan renkler, eserin İznik'te üretildiğini göstermektedir.","provenance":"İznik.","obtention":"Sultan II. Bayezid'in torunu Neslişah Sultan tarafından kendi adına yaptırılan İstanbul-Edirnekapı'daki Neslişah Sultan Camii'nden 1914 yılında Müze'ye getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, s.282","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Cihat Soyhan","keywords":["Çini","İznik","Kabe"],"materials":["Beyaz hamurlu","sıraltı tekniğinde yapılmış Kâbe tasvirli","tek parça İznik çinisidir."]},"0733c67d-ccf5-56da-96ce-bd2ec24a4c83":{"name":"Kur’an-ı Kerim.","description":"Eser, ince aharlı kağıt üzerine nesih hat ve siyah mürekkeple yazılmıştır. Giiriş zahriyesi, çift sayfa halinde düzenlenmiş, serlevha sure başlıklarının yer aldığı çerçeveler ve hizip gülleri tezhiplerle süslenmiştir. Tezhiplerde, 9. / 15. yüzyıl Türkmen ve Timurlu etkileri gösteren bitkisel kompozisyonlar dikkati çekmektedir.  \n  \nEserin deri cildinin, dış kapakları siyah; iç kapakları kahverengi ve *kaat'ı*dır. Dış ve iç kapaklardaki simetrik düzenleme, palmet salbekli dilimli oval şemse ve yarım salbek biçimindeki köşebentlerden meydana gelir. Şemsenin yüzeyi çiçek, yaprak ve kıvrıkdallardan meydana gelen hatayi üslubunda bitkisel kompozisyonlarla bezenmiştir. Baskı tekniği ile çalışılan ciltte Memluk sanatının etkileri görülmektedir.  \n  \nFatih Sultan Mehmed (I. H. 848-850 / M. 1444-1446; II. H. 855-886 / M. 1451-1481) dönemi Osmanlı İmparatorluğu için fetihlerle geçen bir dönemdir. Bununla birlikte Fatih Topkapı Sarayı'nda oluşturduğu nakkaşhanesinde hazinesi için bir çok el yazması hazırlatıp resimletmiştir. önemli bir sanat koruyucusu olan Fatih Sultan Mehmed fethettiği ülkelerdeki sanatçıları da İstanbul'da sarayına davet etmiştir. Bu nedenle eserin cildinde Memluk, tezhibinde Türkmen ve Timurlu etkileri görülmektedir ve eser Kirmanlı bir hattat tarafından yazılmıştır. Bu eser ketebesi bulunmamakla birlikte, kalitesi dikkate alındığında Fatih'in hazinesi için hazırlanmış olmalıdır.","short_description":"Fatih Sultan Mehmet Topkapı Sarayı'nda bir nakkaşhane kurarak kitap sanatlarının gelişmesine öncülük etmiştir. 9. / 15. yüzyıl sonlarında hazırlanmış olan bu Kur'an, Fatih Sultan Mehmet dönemi kitap sanatını günümüze taşıması açısından önemlidir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Asıl sahibi bilinmiyor. Eser üzerinde Sultan I. Mahmud (H. 1143-1168/ M. 1730-1754) ve Evkaf (Vakıf) müfettişi Derviş Mustafa’nın vakıf mühürleri vardır. Bu mühürlerden Kur’an’ın hangi yapıya ait olduğu tespit edilememekle birlikte bir cami veya türbeye okunmak üzere vakfedildiği anlaşılmaktadır.","dates":"H. 9. / M. 15. yüzyılın ikinci yarısı, 1470 civarı.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 41 cm. En: 29 cm.","method_for_datation":"Ketebesi olmamakla birlikte yazısı, cildi ve tezhiplerinin üslubu 9. / 15. yüzyıl sanatının özelliklerini yansıttığı için 9. / 15. yüzyıla, 1470 civarına tarihlenmektedir.","method_for_provenance":"Hattı, cildi ve tezhibindeki kalite eserin İstanbul'da Saray nakkaşhanesinde hazırlanmış olabileceğini düşündürmektedir. önemli bir sanat koruyucusu olan Fatih Sultan Mehmed fethettiği ülkelerdeki sanatçıları da İstanbul'da sarayındaki nakkaşhanesine davet etmiş ve kütüphanesi için pek çok el yazması hazırlatmıştır.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1914 yılında Ayasofya I. Mahmud Kütüphanesi'nden getirilmiştir.","bibliography":"Artan, T., Denny W.B., çağman, F., *Palace of Gold and Light: Treasures from the Topkapı, İstanbul,* Washington D.C. 2000, A39  \n  \nölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence,* İstanbul 1993, s.42, Pl. 16A-C, s: 45-47  \n  \nRaby J.-Tanındı Z., *Turkish Bookbinding in the 15th Century*, London 1993, s. 50-51.  \n  \nRoxburgh, D.J. (ed.), *Turks a Journey of a Thousand Years, 600-1600,* London 2005, kat.no.247, s.290-91, 439.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","baskı","boyama","deri","Kağıt","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt","altın yaldız deri ciltte baskı tekniği kullanılmıştır.","deri","mürekkep","suluboya"]},"1f5849a0-4eae-5275-9603-dfe4acb6e862":{"name":"İbrik.","description":"İbrik armut biçimli gövdeli, kulplu ve emziklidir. İbriğin süslemesi, bitki motifleri ve kitabe frizlerinden oluşmaktadır. İbriğin omuz kısmını nesihle yazılmış bir kitabe frizi dolanmaktadır. Bu kitabenin hemen altında bitki motiflerinden oluşan ikinci bir friz yer almaktadır. Eserin boynunda ve emzik kısmında da yine nesihle yazılmış kitabeler bulunmaktadır. İbriği süsleyen kitabeler ve bitki motifleri gümüş varaklarla omuzdaki kitabenin çerçevesi ise kırmızı-bakır varaklarla bezelidir. İbriğin omzunda ve emziğinin üzerinde yer alan kitabeler, eserin sahibine şan, şöhret, başarı ve ebedi hayat dileyen, bereket kitabeleridir. Bu nedenle ibrik, gerek Mezopotamya' ya ait tarihli bir örnek olması, gerek boyun kitabesinde iki Musullu ustanın adının birlikte anılmış olması bakımından büyük önem taşımaktadır.","short_description":"Zengiler döneminde Musul ve civarı, İslam maden sanatının önemli merkezlerindendi. Bu merkezin, teknik ve üslup bakımından Anadolu'da Artuklu maden sanatına büyük etkisi olmuştur. Kitabesine göre Musullu usta İyas tarafından yapılan bu ibrik, döneminin karakteristik özelliklerini taşımaktadır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","dates":"H. 627 / M. 1229.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 39 cm.(kapaksız); Kaide çapı: 16,5 cm., en geniş çapı: 20 cm.","method_for_datation":"Boynu dolanan kitabede ibriğin, “Musullu usta Abdülkerim İbn-el Turabi'nin gulam'ı (kalfası) İyas” tarafından, 627 / 1229 yılında yapıldığı belirtilmiştir.","obtention":"Gelibolu Süleyman Paşa Türbesinden 11 Aralık 1911'de getirilmiştir.","bibliography":"Erginsoy, ü., İslam Maden Sanatının Gelişmesi, İstanbul 1978.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul 2002, s.78-79.","author":"Alev Özay","keywords":["Bitkisel bezeme","hat","ibrik","pirinç"],"materials":["kazıma tekniği ile süslenmiştir. Kırmızı bakır ve gümüş kakmalıdır.","Pirinçtir. Döküm tekniği ile yapılmış"]},"23e8db58-0148-5dc3-98b4-98cb5313ba16":{"name":"Hac Vekaletnamesi.","description":"El yapımı, abadi kağıt üzerine çizilmiş, boyanmış ve yazılmış bir hac vekaletnamesidir. Zaman içinde çok yıpranmış olan vekaletname iki parçadır. Birinci parçanın baş kısmında olması gereken *Besmele* kısmı eksiktir. Dönemin halifesi Nasır ed-din Allah'ın (576-620 / 1180-1225) adını taşıyan sancak resminin sadece bir tanesi kalmıştır. Sancağın altında renkli boyalarla Arafat dağı çizilmiştir. İki tarafına konmuş şamdanlarla aydınlatan Arafat Dağı'nın dokusu, siyahla kontürlü renkli boyalarla betimlenmiştir. Dağın altında Makam-ı İbrahim, su kuyuları yer almaktadır. Bunların altında hac farizasını tamamlamakta önemli bir adım olan Muzdalifa'nın çizimi vardır. çizimler arasındaki boşluklara hac için yapılması gerekli işlemler yazı ile yazılarak da anlatılmıştır. Bundan sonra hac için önemli üçüncü mekan olan Mina betimlenmiştir.  \n  \nçok harap ve iki ayrı parçadan oluşan hac belgesinde esas ziyaretgah olan Kabe'nin tasviri maalesef ki eksiktir. Belgenin ikinci parçasında Merva ve Safa'nın çizimlerle anlatımı, hacıların, Hz. Muhammed'in mezarını ziyaret için gittikleri Medine şehri, hac sonrasında ziyaret edilmesi bir gelenek olan Kudüs şehri ve bu şehirdeki Mescit-ül Aksa resimli olarak anlatılmakta ve belge bitmektedir. Hac vekaletnamesi Galip adlı şahsın eşi Umm Abbas adına düzenlenmiştir. Vekil olarak hacca giden kişi ise Ahmed bin Fadl el-Endülüsi'dir. Hac vekaletnamesi 602 / 1206 tarihinde hazırlanmıştır.  \n  \nOrtaçağ koşullarında hacca gitmenin özellikle de kadınlar açısından zorluğu açık bir gerçektir. Bu nedenle hacca giden kişiler veya hacca vekil olarak bir başkasını gönderen kişiler, İslam'ın kutsal topraklarına gittiklerini ve hac farizasını eksiksiz yerine getirdiklerini kanıtlamak ve belki de bunu kendilerinden sonraki nesillere bırakmak amacı ile bir belge sahibi olmak istemişlerdir. Bu amaçla hazırlandığını düşündüğümüz hac ve hac vekalet belgeleri, gerek hac ritüelini anlatması, gerek çizimlerle kutsal yerleri tanıtması, gerekse dönem sosyal yaşamını belgelemesi açısından çok değerli belgelerdir.","short_description":"Hac belgeleri, Orta çağın zorlu koşullarında kutsal topraklara yapılan seyahati ve Kâbe'nin tavafı ile sonuçlanan hac farizasını belgeleyen sertifikalardır. Bu sertifikalarda ziyaretçinin kimliği, gezdiği yerler ve yaptığı ibadetler resimlerle zenginleştirilerek anlatılmaktadır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Umm Abbas.","dates":"H. 602 / M. 1206","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"4737: yük: 55 cm. gen: 26,5cm.; 4746: yük:51 cm.  gen: 26,5 cm.","method_for_datation":"Hac belgesi üzerindeki tarih kaydı vardır: Hicri 602 / Miladi 1206. Ayrıca yazı karakteri, dönem halifesinin adı da tarihlendirme için temel olmuştur.","obtention":"İstanbul şehremini (Belediye Başkanı) ve Evkaf-ı İslamiye Müzesi idare meclisi üyesi olan İsmet Bey bir gezi dolayısıyla gittiği Şam'da Emeviye Camii'ni gezerken, Camii'nin “Kubbe tül Hazine” adlı odasında gördüğü Kur'anların İstanbul' a getirilerek incelenmesini istemiştir. 1914 yılından önce İstanbul'a getirilen ve tasnif edilen bu Kur'anlar arasında bulunan hac belgeleri de diğer eserlerle birlikte Müze kayıtlarına geçirilmiştir.","bibliography":"Aksoy, Ş. - Milstein, R. “A Collection of Thirteen Century Illustrated Hajj Certificates. *M. Uğur Derman 65th Birthday Festschrift*. İstanbul, 2000, 73-134.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, 82-83.","author":"Şule Aksoy","keywords":["hac"]},"359c5242-9309-5cb3-a026-926ac7a00def":{"name":"Ahmed Karahisari Albümü.","description":"İki bölüm halindeki albüm, Kur'an'dan Enam suresi, seçme hadisler ve *Kaside-i Bürde*'den seçilmiş bölümlerden meydana gelmektedir. Ahmed Karahisari'nin siyah mürekkep ve altın yaldızla; *küfi, nesih, sülüs, muhakkak* gibi yazı çeşitlerini kullanarak hat sanatının sınırlarını zorlayan istiflerin yer aldığı bu albüm vassaleli 15 yapraktan oluşur. Cildi orijinal değildir. Sayfaların vassaleli olması orijinalde rulo halinde yazılmış olan bu çalışmaların, daha sonra belli ölçülerde kesilerek albüm haline getirilmiş olabileceğini göstermektedir.  \n  \nAlbüm, üstte satrançlı kufi hatla yazılmış “Elhamdülillah”, ortada Besmele ve altta yine satrançlı kufi hatla yazılmış CXII suresinden oluşan ve hem altın yaldız hem de siyah mürekkep kullanılarak yazılmış bir dünzenleme ile başlamaktadır. Diğer sayfalarda ise; yazının stili, boyutlarına göre sayfa düzeni birbirinden farklı özellikler göstermektedir.  \n  \nAlbümün son sayfasındaki ketebede Ahmed Karahisari adını, hocası Esadullah-i Kirmani'nin öğrencisi olarak yazmıştır. Ahmed Karahisari, Şeyh Hamdullah ekolü yerine *Yakut* üslubunda yazabilmek için Esadullah-i Kirmani'den ders almıştır. Hat sanatında getirdiği yeni bir solukla 16. yüzyıl Osmanlı hat sanatına damgasını vurmuştur. Ancak onun yarattığı bu ekol öğrencisi Hasan çelebi (öl: 1002 / 1594) tarafından devam ettirilmiş ve 10. / 16. yüzyılın sonunda da terk edilmiştir.  \n  \nOsmanlı hat sanatı içinde özgün bir yere sahip bu çalışmalar hat sanatının ulaştığı doruk noktasını gözler önüne sermesinin yanısıra estetik açısından bugün hâlâ pek çok sanatçıyı etkilemektedir.","short_description":"Oluşturduğu ekol ile 10. / 16. yüzyıl Osmanlı hat sanatına damgasını vuran Ahmed Karahisari'nin, yazı istifleri açısından hat sanatının sınırlarını zorladığı ünik bir albümdür.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Asıl sahibi bilinmiyor. Eser üzerinde Sultan I. Mahmud ( H. 1143-1168/ M.1730- 1754) ’un vakıf mührü vardır. Eser I. Mahmud tarafından kurulan ve kendi adını taşıyan kütüphaneye vakfedilmiştir.","dates":"H. 10. / M. 16. yüzyıl ortaları.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 50 cm. En: 34 cm.","method_for_datation":"Ketebesinde tarih bulunmamakla birlikte hattat Ahmed Karahisari'nin yaşadığı tarihler (875-963 / 1470-1556) kesin olarak bilindiği için eser onun yaşadığı döneme tarihlendirilmiştir.","method_for_provenance":"Hattat Ahmed Karahisari'nin İstanbul'da yaşadığı bilinmektedir, dolayısıyla eserin İstanbul'da yazıldığı düşünülmektedir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1914 yılında Ayasofya I. Mahmud Kütüphanesi'nden getirilmiştir.","bibliography":"Aksoy, Ş., Türk ve İslam Eserleri Müzesinden Bir Osmanlı Hat Sanatı Klasiği: Karahisari Albümü”, *P Sanat Kültür Antika Dergisi*, 21 (Bahar 2001), s. 66-75.  \n  \nAlparslan, A.*, Osmanlı Hat Sanatı Tarihi, İstanbul 1999, s. 56*  \n  \nölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence* İstanbul 1993, s.42, lev. 18A-B, s. 50-51.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, s. 264-65.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","baskı","boyama","deri","hadis.","Kağıt","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt","altın yaldız kullanılmıştır.","mürekkep"]},"374a32ae-e579-53c0-bfce-25a5e5c80764":{"name":"Sultan III. Osman’ın Tuğrası.","description":"Tuğra, mavi zemin üzerine siyah konturlu altın yaldızla çekilmiştir. Tuğranın seresindeki harflerin arası, tuğra kolları, iç ve dış beyze bitkisel kompozisyonlarla süslenmiştir. Bitkisel kompozisyonlar; hatayi kompozisyonlar ile Avrupa etkisiyle Osmanlı tezhibine giren barok çiçek desenleri olmak üzere iki farklı üsluptadır. Sağ üst köşede oval bir çerve içine yerleştirilmiş iki yuvarlak madalyonda Mekke (Kabe) ve Medine'nin resimleri yer almaktadır. Mekke ve Medine'nin resimleri, 11.-12. / 17.-18. yüzyıl süsleme sanatında el yazmalarında ve levhalarda olduğu gibi çinilerde de görülen bir kompozisyondur. Sol alt köşede ise dilimli bir madalyon içinde, tuğrayı çeken Karabağlı Kaptan-ı Derya Süleyman Paşa “Kıldı tuğrasını Sultan-ı cihanın imla bende-i hass-ı kapudan Süleyman Paşa” şeklinde adı ve H. 1270 tarihini yazdığı ketebe bulunmaktadır. Ancak H. 1270 yılında Kaptan-ı Derya Süleyman Paşa adına tarihi kaynaklarda raslanmamıştır. Süleyman Paşa 1754 yılında Sultan III. Osman tarafından Kaptan-ı Deryalığa getirilmiş ve bu görevi 1757 yılına kadar sürdürmüştür. 1757 yılında önce görevden alınmış, Sultan III. Mustafa (H.1171-1187/ M. 1757-1774) döneminde aynı yıl görevine iade edilmiş ve 1759 yılına kadar bu görevi sürdürmüştür. Levhanın çeşitli dönemlerde pek çok restorasyon geçirdiği de dikkate alındığında tarihin H. 1270 değil H. 1170 olması gerekmektedir.  \n  \nEllibeş yaşında tahta çıkan Sultan III. Osman, tahta çıkan en yaşlı Osmanlı şehzadesidir ve ancak üç yıl saltanat sürmüştür. Tuğrada “Osman Han bin Mustafa el-Muzaffer Daima” yazılıdır. Osmanlı sultanlarının bir tür imzası olan tuğralar, Divan-ı Hümayun üyesi olan nişancı tarafından veya onun talimatı üzerine çekilirdi. Eser, gerek boyutu ve gerekse tuğranın tüm ayrıntılarını gözler önüne serecek kadar ayrıntlı çalışılması nedeniyle Divan-ı Hümayun'da tuğra çekilirken hatasız olarak çekilmesini sağlamak amacıyla yapılmış olmalıdır.","short_description":"Osmanlı sanatı veya tarihinden söz edildiğinde akla ilk gelen unsurlardan biri de tuğralardır. Sultan III. Osman'a ait tuğra, gerek boyutları gerekse 12. / 18. yüzyıl sanatı'nın etkilerini yansıtması açısından ilginç bir örnektir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Sultan III. Osman (H.1168-1171 / M.1754-1757).","dates":"Sultan III. Osman Dönemi (H. 1168-1171 / M. 1754-1757).","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 125 cm. En: 190 cm.","method_for_datation":"Eser, ketebede adı tuğrayı çeken kişi olarak geçen, Kaptan-ı Derya Süleyman Paşa'nın III. Osman döneminde Kaptan-ı derya olduğu döneme göre tarihlenmiştir. (Tarihi kaynaklarda III. Osman dönemi dışında Kaptan-ı Derya olan başka Süleyman Paşa tespit edilememiştir.)","method_for_provenance":"Padişahın mührü olan tuğralar sadece Divan-ı Hümayun'da çekilirdi. Bu nedenle büyük ebatlı örnekler, resmi belgelere tuğra çekilirken doğru çekilmesini sağlamak amacıyla hazırlanırdı. Dolayısıyla İstanbul'da Topkapı Sarayı'nda ahzırlanmış olması gerekir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1916 yılında İstanbul Kılıç Ali Paşa Kütüphanesi'nden getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence,* İstanbul 1993, s.43, plate.22, s. 61","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["ahşap","Altın (yaldız)","boyama","mürekkep","suluboya"],"materials":["Ahşap","kağıt","suluboya ve altın yaldız kullanılmıştır."]},"3b9a8d6f-7ca1-5e34-9c8f-c212c393a3de":{"name":"Haseki Hürrem Sultan Vakfiyesi.","description":"Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi Haseki Hürrem Sultan'a ait olan vakfiye ince aharlı kağıt üzerine 49 sayfa olarak, Arapça, H. 964 / M. 1557 tarihinde yazılmıştır. Vakfiyenin 1a sayfasında Kanuni Sultan Süleyman (H. 926-974 / M. 1520-1566)'ın tuğrası bulunmaktadır. Tek sayfa serlevha ile başlayan, metin altın yaldızla çekilmiş cetveller içine 9 satır halinde siyah mürekkeple yazılmıştır. 1b deki serlevha ve 2a'daki metin araları, etrafı siyah renkle konturlanmış altın yaldızla doldurulmuştur.  \n  \nEserin açık kahverengi deri cildi 16. yüzyıl cilt sanatının karekteristik özelliklerini yansıtan, salbekli gömme oval şemseli, köşebentlidir, kalıpla çalışılmıştır ve altın yaldızla boyanmıştır. İç kapaklar ise kaat'ı ile yapılmış dilimli oval madalyonlarla süslenmiştir. Şemse ve madalyonların içi Hatayi ve rumi üslubundaki bitkisel kompozisyonlarla süslenmiştir.  \n  \nVakfiyenin 9b-10a sayfalarında, Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi Hürrem Sultan için Kudüs'te Camii-i Şerif (Kubbetü's-Sahra) yakınında yaptırdığı ve tarihi kaynaklarda Haseki Hürrem Sultan Camii, Medresesi ve İmareti olarak geçen yapılardan söz edilmektedir. 12a -14b sayfalarında ise bu yapıların bakımı, temizliği, çalışanların maaşları v.b. vakfın işleyişini sağlamak için harcamaların nasıl yapılacağı tüm detayları ile anlatılmıştır. 15b, 27a 'da ise bu vakfa gelir sağlamak için bağışlanan arazi, değirmen v.b. Hürrem Sultan'a ait gayrimenkullerden adet olarak söz edilmiştir. Ancak bu arazilerin nerede olduğuna ilişkin bilgi verilmemiştir. 49a sayfasında ise şahitlerin imzası ve Hürrem Sultan'ın mührü bulunmaktadır.  \n  \nEser, Osmanlı vakıf sistemini ve bu sistemin nasıl işlediğini anlatması açısından tarihi değer taşımasının yanısıra Klasik Osmanlı dönemi kitap ve cilt sanatının da seçkin örneklerinden biridir.","short_description":"Siyasi kişiliği, zarafeti, hayırseverliği ile Osmanlı tarihinin ünlü simalarından olan Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi Hürrem Sultan'ın Kudüs'teki eserlerinin vakfiyesi, tarihi bir belge olmasının yanı sıra 16. yüzyıl kitap sanatlarının da güzel bir örneğidir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Haseki Hürrem Sultan (öl. 965 / 1558).","dates":"H. 964 / M. 1557.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 28 cm. En: 19 cm.","method_for_datation":"Ketebesine göre H. 964 / M. 1557 yazılmıştır.","method_for_provenance":"H. 964 / M. 1557 yazılmıştır. Ayrıca hattı, Kanuni Sultan Süleyman'ın tuğrası, cildi ve tezhibindeki kalite eserin 16. yüzyılda İstanbul'da Saray nakkaşhanesinde hazırlanmış olabileceğini göstermektedir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1919'da Evkaf Müdürlüğü'nden getirilmiştir.","bibliography":"*Soliman le Magnifique,* Paris 1990, cat.no. 17, s. 38-39.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","baskı","boyama","deri","Kağıt","mürekkep","suluboya","vakfiye","vakıf sistemi"],"materials":["Aharlı kağıt","altın yaldız","deri","deri ciltte baskı tekniği kullanılmıştır.","mürekkep","suluboya"]},"63d7eb6d-8326-5395-9279-d48a47c2abba":{"name":"Tunç Mihrap Şamdanları.","description":"Yuvarlak kaideli çan biçimli gövdelidir. Bilezikli silindirik boyunlu ve mumluğu geniş çanaklıdır. Şamdan gövdesinin alt ve üst kenarını çeviren içi palmetli yürek biçimli madalyonlardan oluşan bordür, boynun alt kenarında da tekrarlanmıştır. Boyun bileziği üzerinde kabartma iri yapraklar yer alır. Boyun zemini, içleri cepheden ve profilden hatayi motifli, dilimli baklava şekilleri ile süslenmiştir. Mumluğu, geçmeli kartuşlar içinde yer alan yazı kitabeleri çevirir. Farsça yazılı kitabede, şamdanın ışığı üzerine övücü bir şiir, Arapça kitabede “Sultan Bayezid beladan uzak olsun” denilmekte ve Osmanlıca kitabede Edirne Bayezid Camii için yapılmış olduğu belirtilmektedir. Gövde ortasını, zemini kıvrım dal ve hatayi bezemeli enli süslü yazı frizi dolanır. Motifler altın yaldızlıdır. üzerindeki kitabeye göre Sultan II. Bayezid'in Edirne'de yaptırdığı cami için hazırlanan şamdanlar Memluk şamdan formunun etkilerini taşımaktadır.","short_description":"Osmanlı sultanları, inşa ettirdikleri camilerin büyük ve loş mekânlarını aydınlatmak için mihrabın iki yanına yerleştirilen şamdanların da siparişlerini verirlerdi. II. Bayezid adına, Edirne'deki camisi için yaptırılan şamdanların üzerinde, sultana iyi dilek kitabeleri yer almaktadır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Sultan II. Bayezid (H 886-918 / M 1481-1512).","dates":"H. 894 / M. 1488 civarı.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 89 cm, alt çapı: 73 cm.","method_for_datation":"Eserin üzerinde adı geçen Edirne II. Bayezid Camii 894 / 1488 yılında tamamlanmıştır. Dolayısıyla eserin de bu sıralarda yapılmış olması gerekir.","obtention":"Edirne Selimiye Camii'nden 8 Aralık 1911 tarihinde getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* İstanbul, 2002, 247  \n  \nRoxborough, J.D. *Turks, Journey of a Thousand Years, 600-1600*, London 2005, 441-442.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Alev Özay","keywords":["Mihrap","Şamdan"],"materials":["Tunç şamdanlar kazıma tekniği ve altın yaldızla süslenmiştir."]},"66dee6a2-095c-5e95-9ab7-3051179223bf":{"name":"Zübdetü’t-Tevarih","description":"Eser, ince aharlı kağıt üzerine iri nesih hat ve siyah mürekkeple, 90 yaprak halinde Türkçe yazılmıştır. İçinde konuyla ilgili olarak, bazı sayfalarda tek bazı sayfalarda ise çift minyatür olmak üzere 55 adet minyatür bulunmaktadır. Eserin 1b-2a sayfalarında yuvarlak iki madalyon içine eserin Sultan III. Murad'ın hazinesi için hazırlandığı ve eserin konusu yazılmıştır. 37 satır halinde yazılan metnin serlevhası ve bölüm başlıkları tezhiplidir. Serlevha ve bölüm başlıklarındaki tezhiplerde hatayi ve rumi üslubundaki bitkisel kompozisyonlar, ilk sayfadaki madalyonlar etrafında ise halkar bezeme görülür.  \n  \nEserin koyu yeşil renkli cildi lakedir (Edirnekari). Ağırlıklı olarak kullanılan altın ve gümüş yaldızla renklendirilen dış kapaklar halkâr bezeme ile, iç kapaklar ise salbek, köşebent ve şemselerden oluşan düzenlemelerle süslenmiştir. Orijinal değildir.  \n  \nSarayın Şehnamecisi Seyyid Lokman Aşuri tarafından yazılan eser iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm: evren ve burçlar kuşağı ile başlamakta, Tevrat, İncil ve Kur'an kaynak alınarak peygamber ve dine hizmet etmiş kişilerin hayat hikayelerinin resimlerle anlatılmasıyla devam etmektedir. Hz. Muhammed, Dört Halife Devri, Emeviler, Abbasiler, Erken İslam dönemi, Gazneli, İlhanlı, Selçuklu ve Timurlular gibi Müslüman devletlerin sultanlarının ve devlet adamlarının secereleriyle birinci bölüm sona ermektedir. İkinci bölümde Osmanlı Devleti'nin kurucusu Sultan Osman'dan başlayarak Sultan III. Murad'a kadar hüküm süren Osmanlı sultanlarının portreleri yer almaktadır. Bu sultanlar döneminde yaşanan siyasi olayların anlatılmasıyla ikinci bölüm son bulmaktadır.  \n  \nSultan III. Murad (H. 982-1003/ M. 1574-1595)'ın hazinesi için hazırlanan bu eser gerek minyatür üslubundaki kalite, gerekse cildi ve hattı ile Osmanlı sanatı içinde bir sultan hazinesi için hazırlanan başyapıtlardan biridir.","short_description":"Sultan III. Murad'ın emri ile ünlü tarihçi Seyyid Lokman tarafından yazılan, ünlü nakkaşlar Molla Kasım ve üstat Osman tarafından resimlenen, yaradılıştan itibaren Peygamberleri, İslamiyet'in doğuşunu ve devletlerin tarihini anlatan eser, Osmanlı resim sanatı'nın ünik eserlerinden biridir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Sultan III. Murad (H. 982-1003/ M. 1574-1595).","dates":"H. 993 / M. 1583.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 64.7 cm. En: 41.3 cm.","method_for_datation":"Eser üzerinde Sultan III. Murad (H. 982-1003/ M.1574-1595)'ın hazinesi için H. 993 / M. 1583 tarihinde hazırlandığı belirtilmektedir.","method_for_provenance":"Sultanın emriyle İstanbul'da yazılmış olmalıdır.","provenance":"İstanbul.","obtention":"Sultan I. Abdülaziz'in annesi Sultan II. Mahmud'un eşi Pertevniyal Valide Sultan Sultan (öl: H. 1300 / M. 1883 - Valide Sultanlığı: 1861-1876)'ın İstanbul-Aksaray'da yaptırdığı külliyenin kütüphanesinden 1915 yılında getirilmiştir.","bibliography":"Aksoy, Ş., Zübdetü't Tevarih Sultan III. Murad için Hazırlanan bir Şehname, *P. Art, Culture, Antique*, 3 (1996) s. 17-37.  \n  \n*In Pursuit 0f Excellence,* İstanbul 1993, s.42, Pl. 19A-E, s: 52-56  \n  \nRenda, G., *“*New Light on the Painters of the Zubdat at Tawarikh in the Museum of Turkish and Islamic Arts in Istanbul”, *Fourth International Congress of Turkish Art, s.183-200.*  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, s. 272-75.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","boyama","burçlar","Edirnekari","Kağıt","lake","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt","altın yaldız","ciltte lake tekniği kullanılmıştır.","mürekkep","suluboya"]},"68ecd47c-38f6-579b-9162-d8283100397d":{"name":"Siyer-i Nebi.","description":"Eser, ince aharlı kağıt üzerine iri nesih hat, 13 satır olarak Türkçe olarak yazılmıştır. Metin altın yaldızla çekilmiş cetveller içine siyah mürekkeple, metinde geçen özel isimler ise kırmızı mürekkeple yazılmıştır. Satır araları altın yaldızla doldurulmuş ve doldurulan bölümlerin etrafı siyah renkle konturlanmıştır. Siyer-i Nebi, Hz. Muhammed'in hayatı ve ölümüne kadar İslam tarihini anlatan altı ciltlik bir eserdir. 545 varaktan oluşan TİEM nüshası ise bu eserin, dördüncü cildinin kopyasıdır. İçinde konuyla ilgili 193 adet minyatür yer alır. Eserin ilk sayfası tek sayfa serlevha şeklinde düzenlenmiş ve tezhiplerle süslenmiştir. Minyatürlü sayfalarda ise minyatür, altta ve üstte iki satırlık metin arasında yer almaktadır. Eserin kahverengi deri cildi, palmet salbekli oval şemse ve köşebentlerle süslüdür.  \n  \nHz. Muhammed'in kızı Fatma'nın doğumu ile başlayan eserde, Hz. Ali ile Fatma'nın evlenmesi, Hz. Muhammed'in mucizeleri, Talha ve Gamze'nin aşkları, kahraman müslüman kadınların öyküleri, Bedir savaşına hazırlık ve savaş, Uhud savaşı sırasında Hz. Muhammed'in yaralanması, Peygamber'in amcası Hz. Hamza'nın ölümü, savaş ganimetlerinin paylaşılması, Kaa'b ve kızının öyküsü ile Müslümanların düşmanı Süfyan bin Halid'in öldürülmesi konuları anlatılmaktadır.  \n  \nSiyer-i Nebi 16. yüzyılda Sultan III. Murad'ın isteği üzerine Saray nakkaşhanesinde altı cilt olarak hazırlanır. Bugün bir cildi kayıptır, diğerleri ise dünya kütüphanelerine dağılmıştır. İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nde bulunan bu yazma, adı geçen eserin Dublin Chester Beatty Kütüphanesi'nde (T.419) bulunan dördüncü cildinin 17. yüzyılda yapılmış bir kopyasıdır. Eser minyatür üslubu açısından 17. yüzyıl özelliklerini taşımaktadır.","short_description":"Hz. Muhammed'in hayatını konu alan 'Siyer-i Nebi'nin 17. yüzyılda kopya edilen bu cildi, konusu, minyatürlerindeki figür üslubu, doğa ve mekân kompozisyonları ile Osmanlı Resim Sanatı içinde önemli bir yere sahiptir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Asıl sahibi bilinmiyor. Ancak, Sultan II. Mahmud’un eşi Pertevniyal Valide Sultan (Öl: H.1300 / M. 1883-Valide Sultanlığı: 1861-1876) ’ın 1862-63 tarihli vakıf mührü eserin 1a ve 545a sayfasında bulunmaktadır.","dates":"H. 11. / M. 17. yüzyıl ortaları.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 38 cm. En: 26 cm.","method_for_datation":"Eser minyatür üslubu açısından 17. yüzyıl özelliklerini taşımaktadır.","method_for_provenance":"Bu tür pahalı ve önemli yazmalar ancak saray nakkaşhanesinde yapılmış olabilir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"Sultan I. Abdülaziz'in annesi Sultan II. Mahmud'un eşi Pertevniyal Valide Sultan (öl: H.1300 / M. 1883 - Valide Sultanlığı: 1861-1876)'ın İstanbul-Aksaray'da yaptırdığı külliyenin kütüphanesinden 1916 yılında getirilmiştir.","bibliography":"çığ, K*., “*Türk ve İslam Eserleri Müzesi'ndeki Minyatürlü Kitapların Kataloğu”, *Şarkiyat Mecmuası,* III (1959), s. 51-90,bil.s.61-62  \n  \nTanındı Z., *Siyer-i Nebi. İslam Resim Sanatında Hazreti Muhammed'in Hayatı,* İstanbul 1984, s.156-159.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* İstanbul, 2002, s. 292-95.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","boyama.","Kağıt","lake","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt","altın yaldız kullanılmıştır.","siyah mürekkep","suluboya"]},"9beb3626-1910-5e59-a90a-ae27e1cb3c8d":{"name":"Kapı Kanatları ve Tokmağı.","description":"Cizre Ulu Cami'ye ait çift kanatlı kapının ahşap iskeleti, tunç plakalarla kaplanmış; pirinç çubuk ve levhalardan oluşan süsleme, demir çivilerle kapı iskeletine çakılmıştır. Kapının kenarını, yuvarlak başlı çivilerle tutturulmuş dörtlü yonca yaprağı motifli bir bordür dolanır. Kapı kanatları üzerinde her kanatta alt alta sıralanmış ve merkezinde on iki kollu bir yıldızın yer aldığı üç madalyon yer almaktadır. Bunların aralarına gelecek şekilde ise kanatlar kapanınca tamamlanan iki tüm ve iki yarım madalyon yerleştirilmiştir. On iki köşeli yıldızlardan oluşan madalyon ve geometrik motiflerin arasında kalan boşluklar, ajur (delik işi) tekniğinde rumi-palmet motifli plakalarla doldurulmuştur. Bu motiflerin zemininde eskiden kırmızı ve mavi renklerin kullanılmış olduğu ve böylece motiflerin daha belirginleşmesinin sağlandığı, kalan izlerden anlaşılmaktadır. Kapının iki dış kenarında görülen yarım ve çeyrek madalyonlar, bu geometrik düzenin adeta sonsuz bir biçimde uzayıp gittiğini göstermektedir. Kapı kanatlarının ortasına yakın bölümünde, tokmak takılacak iki bölüm vardır. Birbirlerine ortada yer alan bir aslan kafasıyla bağlanmış iki ejderin oluşturduğu tunç kapı tokmakları, kapı kanatlarına bu deliklerden geçerek sabitlenmiştir. Tokmak dökümle yapılmış olup üzeri kazıma tekniği ile süslenmiştir. Tokmağın ejderleri sivri kulaklı, badem gözlü ve kanatlıdır. Yılan pullarıyla kaplı gövdeleri helezon şeklinde düğümlenip, birbirleriyle bağlanan kuyruklarının uçları da kartal başlarıyla betimlenir.  \n  \nKapının üstünde yer alan bronz döküm kabartma yazılmış sülüs hatlı kitabenin harflerinin bir kısmı eksik olduğundan tam olarak okunamamaktadır. çözümlenebilen bölümünde “Bizim büyüğümüz Ebul Kasım Mahmud Sencer Şah'a Allah kuvvet versin” yazmaktadır.  \n  \nAdı geçen Atabek, Cizre Atabeki olup, 1208-1241 yılları arasında hüküm süren Mahmud Sencer Şah olmalıdır.","short_description":"Anıtsal camilerin görkemli kapıları, aynı zamanda cennetin kapılarını da simgelerler. Kapı üzerinde hükümdar adına yer verilmesi, sonsuzluğu simgeleyen geometrik bezemeler ve kapı tokmaklarındaki ejder ve aslan figürleri, Tanrı'nın ilahi kudreti yanında hükümdarın gücünün de ifadesidir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"7. / 13. yüzyıl başı Artuklu Hanedanı, Cizre Atabeki Mahmud Sencer Şah (H 605-639 / M. 1208-1241).","dates":"H. 7. / M. 13. yüzyıl başı.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Kanatlar: Yük: 300 cm. Gen: 112 cm. Tüm gen: 224 cm; Tokmak: Yük: 27,5 cm. Gen: 24cm. Kal: 3 cm.","method_for_datation":"Kapının üst kısmında yer alan kitabesinden anlaşılacağı üzere, adı geçen Cizre Atabek'i olup, 1208-1241 tarihleri arasında hüküm süren Mahmud Sencer Şah dönemi olmalıdır. Tokmak M.S. 1155 tarihinde inşa edilen Cizre Ulu Camii için kapı kanatları ile birlikte yapılmış olmalıdır.","method_for_provenance":"Eserler, Cizre Ulu Camii için özel olarak üretildiklerinden Cizre'de veya güneydoğu Anadolu'da üretilmiş olması kuvvetle muhtemeldir.","provenance":"Güneydoğu Anadolu.","obtention":"Mardin Müzesi'nden 1976 yılında kapı kanatları ve tokmak birlikte getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. *et al*, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, 97-99.  \n  \nRoxborough, D.J. (ed.) *Turks, A Journey of a Thousand Years, 600-1600*, London 2005, 399-400.","author":"Alev Özay","keywords":["ajur","Bitkisel bezeme","figürlü bezeme","Geometrik bezeme","tunç"],"materials":["ajur (delik işi) tekniği.","Kanatlar: ahşap (ceviz ve kavak)","maden (tunç ve pirinç)"]},"c71d590c-4617-5140-bfe0-2cb0925bedda":{"name":"Yazı Çekmecesi.","description":"Ahşap üzerine Edirnekari tekniğinde boyanarak hazırlanmıştır. çekmecenin tüm dış yüzeyi kırmızı zemin üzerine yapılan çiçek buketleri ile bezenmiştir. Bombeli olan kapağın ortasındaki çelengin içinde, köşelerinde ve çekmecenin yan yüzlerinde yer alan çiçeklerin oluşturduğu bu desen şeması, Türk Barok-Rokoko üslubunu yansıtmaktadır. çekmece kapağındaki bezemenin altında küçük bir madalyon içinde çekmeceyi yapan usta adını, “es-Seyyid ömer er-Recai” olarak yazmıştır. Mavi renge boyanmış olan çekmece kapağının iç yüzünde Sultan Abdülmecid'in (1255-1278 / 1839-1861) tuğrası, alt kısımda ise kamış kalem, mürekkep ve rıhdanlığın konulacağı özel yerler ile kağıtların muhafaza edileceği bölüm bulunmaktadır.  \n  \nYazı çekmeceleri, Hattatların, kağıt, kamış kalem, mürekkep hokkası, makta, kalemtraş ve yazı makaslarını muhafaza etmek ve bir arada bulundurmak istekleri sonucu üretilmişlerdir.  \n  \nYazı çekmeceleri kullanım amacı dolayısıyla üretilmiş, dönem beğenisi doğrultusunda bezenmiş, genellikle ahşap üzerine sedef, fildişi, bağa kakmalı olarak, bazen de bu eserde olduğu gibi 19. yüzyılda sıkça görülen Edirnekari tekniğinde yapılmışlardır.  \n  \nİslam sanatının kendini ifade ettiği en büyük alanlardan biri hat sanatıdır. özellikle bazı Osmanlı sultanları da hat sanatında ders almış ve çalışmalar yapmıştır. Hat sanatında güzel eserler vermiş sultanlar arasında III. Ahmed, II. Mustafa, II. Mahmud ve I. Abdülmecid sayılabilir. Bu yazı çekmecesi, Sultan I. Abdülmecid tarafından bizzat kullanılmıştır.","short_description":"Yazı çekmeceleri, hattatların araç gereçlerini toplu halde taşıma ve koruma kolaylığını sağlamak üzere yapılmışlardır. üretildikleri dönemin beğenisi doğrultusunda bezenen bu çekmeceler, her dönemde hattatların üstün zevk değerlerini de yansıtmışlardır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Sultan I. Abdülmecid (1255-1278 / 1839-1861).","dates":"I. Abdülmecid (1255-1278 / 1839-1861) dönemi.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük:8.5 cm. Gen: 21 cm. Boy: 40 cm.","method_for_datation":"çekmece'nin iç kapağında bulunan Sultan Abdülmecid tuğrası, eserin, onun hükümdarlığı döneminde (1255-1278 / 1839-1861) ve kendisi de bir hattat olan sultanın kendisi için yapıldığını göstermektedir.","method_for_provenance":"Eserin yüksek kalitesi, sultan için yapılmış olması ve hat sanatının en büyük destekleyicisinin Osmanlı Sarayı olmasından İstanbul'da yapıldığı düşünülmektedir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"İstanbul çinili Köşk'te korunmakta iken 1941 yılında Müzeye getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence*, İstanbul, 1993, 70.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* İstanbul, 2002, 318.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Şule Aksoy","keywords":["Edirnekari","hat","I. Abdülmecid","lake","tuğra","Yazı"],"materials":["Ahşap üzerine lake (Edirnekari) tekniği."]},"cce3a0c8-0096-5ec4-8323-9daea09d8912":{"name":"Ahşap Sütunlar.","description":"Kare prizma gövdeli ahşap sütunlardır. Sütunların her ikisinin de ikişer yüzeyi derin oyma tekniği kullanılarak işlenmiştir. Yüzeyler üst üste gelecek şekilde dikdörtgen panolara bölünmüştür. Dikdörtgen panoların içine çiçekli kufi hatla yazılmış her yüzeyde sekiz satır olmak üzere onaltı satırlık metin yer alır.  \n  \n145 envanter numaralı sütunun üzerindeki metinde Kur'an-ı Kerim XIX Meryem Suresi: 96-98 ayetleri yer alır. Ayetler sütunun bir yüzünde başlayarak alt alta gelen sıralarda devam eder ve sonra diğer yüzüne geçer.  \n  \n146 envanter numaralı sütunun üzerinde ise Kur'an-ı Kerim II Bakara Suresi: 285 ayeti yer alır. Ayet, her iki yüzeydeki ilk satırlar tamamlandıktan sonra tekrar birinci yüzdeki panonun ikinci satırından alt panolara doğru devam eder.  \n  \nAhşap sütunun hangi yapıda ve ne amaçla kullanıldığı bilinmemekle birlikte üzerinde Kur'an ayetlerine yer verilmesinden dolayı dini bir yapıda mimari bir aksam olarak kullanılmış olduğu düşünülmektedir.","short_description":"6.-7. / 12.-13. yüzyıllarda Suriye ve Mısır'da hüküm süren Eyyubiler dönemine ait bu ahşap sütunların, üzerindeki oyma tekniği kullanılarak çiçekli kufi ile yazılan Kur'an ayetlerinden, dini bir yapıya ait oldukları anlaşılmaktadır. Dönemin ahşap sanatında görülen teknik ve üslup özellikleri, Fatımi sanatı etkisindedir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","dates":"H. 7. / M. 13. yüzyıl.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 85 cm, Gen: 19 x 19 cm.","method_for_datation":"Eserin üzerinde tarih bulunmamaktadır. üzerindeki yazının üslup özelliklerine dayanılarak 13. yüzyıla tarihlenmekte ve o dönemde Şam ve Suriye'de hüküm süren ve ahşap işçilikleriyle tanınan Eyyubiler'e atfedilmektedir.","method_for_provenance":"Envanter kayıtlarına göre Şam'dan getirilen eserin Şam'da üretilmiş olması muhtemeldir.","provenance":"Suriye.","obtention":"Müze'ye 1914 yılında Şam'dan getirilen eserler arasındadır.","bibliography":"ölçer, N. vd,*Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, Akbank, İstanbul, 2002, s.76-77.","author":"Gönül Tekeli","keywords":["ahşap","hat sanatı","oyma tekniği"],"materials":["Ahşap","oyma tekniği."]},"d433bf50-3272-569f-a940-5a05965ceb20":{"name":"Mermer Lahitler.","description":"Env. No 2536: Dikdörtgen prizma formunda, kapaklı lahittir. Mermer üzerine oyma tekniğinde yapılmıştır. Lahit, yan taşları, kapak, baş ve ayak şahideleri olmak üzere parçalar halinde hazırlanmış, açılan yivlere geçirilmek suretiyle monte edilmişlerdir.  \n  \nLahdin iri bir palmet yaprağı formunda taçlanan baş ve ayak şahide taşları iki yanda sütunlarla tamamlanır. Sütunların gövdeleri mukarnas kavsaralı mihrap nişleri ile bezelidir. Tepeleri yivli topuzlarla son bulur. Palmet yapraklarının ön ve arka yüzeyleri ise, fazla derin olmayan düz satıhlı oyma, rumi yapraklı bitkisel bezemeyle dolguludur. Palmetin sap kısmı ile şahidenin alt bölümünde son satırı yine palmet yaprağı ile biten sülüs hatla istiflenmiş dört satır kitabe yer alır. Şahidelerin alt kenarları zigzag motifli, yivli sütuncelerle biçimlenmiştir. Lahdin yan yüzlerinde lotus-palmet birleşimi zarif bir bordürün çerçevelediği dikdörtgen kartuşlar içinde sülüs hatlı Arapça kitabe yer alır. Kapağın eğimli kesilmiş yan kenarlarında palmet dizilerinden oluşan friz yer alır. Kapağın üzerinde, gövdesi altı dilimli madalyon biçiminde zincirle asılmış izlenimi veren kandil motifi işlenmiştir. Anadolu'da pek çok mezartaşında da kullanılan bu motif, ölümden sonra, kişinin Tanrıya ulaşmasında yolunu aydınlatıcı bir sembol olarak kullanılmıştır.  \n  \nKitabesinden Halep Valisi özdemir'in Sefer 893 / Ocak-Şubat 1488 yılında ölen eşine ait olduğu anlaşılmaktadır.  \n  \nEnv. 2537: Malzeme, form ve bezeme özellikleri bakımından yüzeylerdeki çok küçük bezeme farklılıkları dışında 2536 envanter numaralı lahdin benzeridir.  \n  \nBu lahdin kapak taşı üzerinde rumi ve palmet dolgulu geometrik geçmelerden oluşan bezeme ile dilimli rozet biçiminde su haznesi bulunur. Su haznesi, kuşların toplanan yağmur sularını içmeleri için yapılmıştır. üzerindeki kitabeden de lahdin Sefer 899 / Kasım-Aralık 1493 yılında ölen Halep Valisi özdemir'e ait olduğu anlaşılmaktadır.","short_description":"Yazıtlarından Halep Valisi özdemir ve eşine ait oldukları anlaşılan ve özdemir'in Halep yakınlarındaki Ansariyye'de bulunan türbesinden getirilen iki mermer lahit, zengin bitkisel ve geometrik süslemeleriyle dikkat çeken, göz alıcı eserlerdir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"2536: Halep valisi Özdemir’in eşi; 2537: Halep Valisi Özdemir.","dates":"2536: Sefer 893 / Ocak-Şubat 1488 ve 2537: Sefer 899 / Kasım-Aralık 1493 tarihli.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy :123 cm. Yük :92 cm. Gen :36 cm.","method_for_datation":"üzerlerindeki kitabelerde adı geçen şahısların ölüm tarihi verilmiştir. Ayrıca Herzfeld özdemir'in türbesinin kitabesine göre Rebiyülevvel 893 / Şubat-Mart 1488'de el-Kemal oğlu Yusuf adlı mimar tarafından tamamlandığını belirtmektedir.","method_for_provenance":"Envanter kayıtlarına göreHalep yakınındaki Ansariyye'deki özdemir'in türbesinden getirilmişlerdir. Dolayısıyla Halep veya civarında üretilmiş olmaları muhtemeldir.","provenance":"Halep, Suriye.","obtention":"19. yy. sonunda yurt genelinde başlatılan eser toplama çalışmaları kapsamında 1907 yılında İstanbul çinili Köşk'e getirilen eserler 1941 yılında da Müze'ye getirilmiştir.","bibliography":"Ogan, A.- Kühnel, E. *İstanbul Arkeoloji Müzelerindeki Şaheserler*, *C: III çinili Köşk'teki Türk ve İslam Eserleri,* Berlin-Leipzig, 1938, s.10.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul 2002, s.172-175.  \n  \nHerzfeld, E. *Materiaux pour un corpus inscriptionum arabicarum, Deuxieme partie, Syrie du Nord, Incriptions et monuments d'Alep.* Tome 1 Vol. 2, Le Caire 1956, s.387-391 (özdemir'in Türbesi ve aynı tipte ve özdemir'in yine Sefer 893 / Ocak-Şubat 1488'de ölen bir başka eşine ait diğer bir lahde ait kitabeler incelenmektedir.)","linkcatalogs":"IAM_EG_EN_001","author":"Gönül Tekeli","keywords":["Halep","lahit","Özdemir"],"materials":["Mermer","oyma tekniği."]},"d8d5a5cd-689f-5f68-bcf7-940b003039aa":{"name":"Kur'an-ı Kerim.","alternate_name":"Şeyh Hamdullah Kur'an'ı.","description":"Döneminin tüm üslup özelliklerini en olgun biçimi ile yansıtan eser, ince aharlı kağıt üzerine ondört satırlık nesih hat ve siyah mürekkeple 265 yaprak olarak yazılmıştır. Eserin giriş zahriyesi, çift sayfa halinde düzenlenmiş, serlevha sure başlıklarının yer aldığı çerçeveler, hizip gülleri ve ketebe sayfası tezhiplerle süslenmiştir. Tezhiplerde; geneksel hatayi çiçekleri, rumi, palmet ve kıvrıkdallardan oluşan kompozisyonların yanısıra serbest fırça darbeleriyle çalışılmış bulut kompozisyonları da dikkati çekmektedir. Kompozisyon kuruluşlarındaki geleneksel kalıpların dışına taşan arayış; bezemelerin harf aralarına yerleştirilmesi, harflerin veya çerçevelerin kenarlarından çıkan çiçek ve yaprak kompozisyonları da devam ettirilmiştir.  \n  \nEserin deri cildinin; dış kapakları bordo iç kapakları yağ yeşilidir. Dış ve iç kapaklardaki simetrik düzenleme; dıştan geniş bir bordürle kuşatılan palmet salbekli dilimli oval şemse ve yarım salbek biçimindeki köşebentlerden meydana gelir. Etrafına altın yaldızla tığ çekilmiş köşebentler, şemse ve bordürün yüzeyi çiçek, yaprak ve kıvrıkdallardan meydana gelen hatayi üslubunda bitkisel kompozisyonlarla bezenmiştir. Baskı tekniği ile çalışılan tüm bezemeler dış kapaklarda 2mm, iç kapaklarda ise 1mm yüzeyden aşağıdadır. Cilt kapaklarında dolu (bezemeli) ve boş (bezemesiz) alanalar arasındaki denge ve bezemelerdeki yüzey farklılığı yüzeyde inalımaz bir derinlik meydana getirimiştir. Cildin diğer bölümlerinden farklı olarak sertabında Kur'an'ın LVI: 77-79 ayeti yazılıdır.  \n  \nOsmanlı hat sanatında bir ekol oluşturan ve aynı zamanda Sultan II. Bayezid (H.886-918 / M.1481-1512)'ın da meşk hocası olan Şeyh Hamdullah tarafından H. Recep 899 / M. Nisan 1494 yazılan eserin, geleneksel kalıpların dışına taşan tezhipleri, özellikle baskı tekniğinin kullanılmasındaki ustalık, titizlik ve incelik nedeniyle cildi de hattı kadar dikkat çekicidir. Bu özellikleriyle Osmanlı kitap sanatlarının şekillenmeye başladığı II. Bayezid döneminin en önemli örneklerinden biridir.","short_description":"Osmanlı hat sanatında bir ekol oluşturan Şeyh Hamdullah tarafından yazılan bu Kur'an, yazısı, tezhipleri ve büyük bir özenle hazırlanan cildi ile erken dönem Osmanlı kitap sanatının tüm özeliklerini yansıtan dikkat çekici bir eserdir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Asıl sahibi bilinmiyor. Eser üzerinde Sultan I. Mahmud (1143-1168 / 1730-1754) ve Evkaf (Vakıf) müfettişi Derviş Mustafa’nın (12. / 18. yüzyılın birinci çeyreğinde bu görevde) vakıf mühürleri vardır. Bu mühürlerden Kur’an’ın hangi yapıya vakfedildiği olduğu tespit edilememekle birlikte, bir cami veya türbeye okunmak üzere vakfedildiği anlaşılmaktadır.","dates":"H. Recep 899 / M. Nisan 1494.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 33.5 cm. En: 23.5 cm.","method_for_datation":"Ketebesine göre H. Recep 899 / M. Nisan 1494 yazılmıştır.","method_for_provenance":"Hattı, cildi ve tezhibindeki kalite eserin İstanbul'da Saray nakkaşhanesinde hazırlanmış olabileceğini düşündürmektedir. çünkü Sultan II. Bayezid (H.886-918 / M.1481-1512) yazı sanatına düşkün Osmanlı sultanlarındandır. Şehzade iken Amasya'da Şeyh Hamdullah'tan hat dersleri almış ve H. 886/ M.1481'de tahta çıktıktan sonra hocası Şeyh Hamdullah'ı Sarayı Humayun'da hat dersleri vermek üzere davet etmiştir. Bu nedenle Kur'an'ın Sultan II. Bayezid için İstanbul'da hazırlanmış olması muhtemeldir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1914 yılında Ayasofya Kütüphanesi'nden getirilmiştir.","bibliography":"çığ K., *Türk Kitap Kapları*, İstanbul, 1971, res. IV  \n  \nLevenson, J. A. (ed.), *Circa 1492. Art in the Age of Exploration*, Washington D.C., 1991, no. 81.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, 251-252.  \n  \nRaby J.-Tanındı Z., *Turkish Bookbinding in the 15th. Century*, London 1993, 196-199.  \n  \nRoxburgh, D.J. (ed.), *Turks, Journey of a Thousand Years, 600-1600*, London, 2005, 441.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","baskı","boyama","deri","Kağıt","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt","altın yaldız","deri","deri ciltte baskı tekniği kullanılmıştır.","mürekkep","suluboya"]},"e499d19d-1cd3-574e-b40c-b7a8dc83a218":{"name":"Kur’an-ı Kerim.","description":"Beyaz, az aharlı kağıt üzerine siyahla tahrirli altın yaldız ve Memluk nesih hattı ile yazılmıştır. Sayfalar cetvelsizdir. Cildi deriden ve *miklep*lidir. Kur'an levha olarak tezhiplenmiş karşılıklı iki takdim sayfası ile başlar. Geometrik şemada tezhipli bu iki sayfanın ortasındaki sekiz kollu yıldız madalyonun içine Kur'an'dan XLI: 42 ayet yazılmıştır. Geometrik bezemenin oluşturduğu tüm çokgenlerin içi rumili arabesk motifleri ile doldurulmuştur. Geometrik bezemeyi çevreleyen bordürün zemini siyah ile taranmıştır. Bu taranmış zemin üzerinde tonlaşarak açılan pembe, yeşil ve mavi renklerle yapılmış rumi ve palmetlerin içinde gonca benzeri motifler vardır. Bu boyama şekli Memluk tezhip sanatında “Sandal üslubu” olarak tanınmaktadır. Kur'an'ın sure başları küfi hat ile yazılmıştır. Ayet sonları altın yaldız ve mavi renkli geçmeli rozetlerle ayrılmış, beş ve on ayet sonu sayfa kenarına yapılan tezhipli madalyonların içine kufi hat ile yazılarak belirtilmiştir.  \n  \nKur'an, değişik tarihlerde üç kez Memluk tahtına çıkan Nasır ed-Din Muhammed'in hazinesi için hazırlanmıştır.  \n  \nKur'an'ı Eyyubi Devleti kurucusu Selahattin Eyyubi'nin soyundan gelen Hattat Şadi ibn Muhammed ibn Şadi ibn Davud ibn İsa ibn Ebubekr ibn Eyyub tarafından H. Ramazan 713 / M. Aralık 1313 tarihinde yazılmıştır. Tezhiplerini ise Aydoğdu ibn Abdullah el-Bedri ve Ali ibn Muhammed el-Ressam yapmıştır.  \n  \nKur'an-ı Kerim, Mısır'da İslam sanatının Rönesansı olarak nitelendirebileceğimiz tüm sanat dallarında en seçkin ve rafine eserlerin verildiği dönemde, sultana takdim edilmek üzere yazılmış üstün kalite ve nitelikteki eserlerden biridir.","short_description":"Bir Kur'an'ın sanat değerini vurgulayan üç özellik, yazan hattatı, tezhiplerini yapan müzehhibi ve takdim edildiği kişinin adını içermesidir. Memluk kitap sanatının şaheserlerinden olan bu Kur'an, altınla yazılmış metni, bir ekol olan tezhibi ve takdim edildiği Sultanın adını taşımaktadır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Nasır ed-Din Muhammed, Memluk Sultanı (üç kez tahta çıkmıştır: 692-694, 698-708, 709-742 / 1293-1294, 1299-1309, 1310-1341).","dates":"Ramazan 713 / Aralık 1313.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 35 cm. Gen: 26.5 cm.","method_for_datation":"Kur'an'ın sonunda yazıldığı tarih vardır. Hicri Ramazan 713 / M. Aralık 1313.","method_for_provenance":"Memluk sanatının özelliklerini taşıyan eser, Memluk saray sanatçıları tarafından yapıldığı için Mısır'da, özellikle Kahire'de üretilmiş olması kuvvetle muhtemeldir.","provenance":"Kahire, Mısır.","obtention":"1914 yılında Sultan II. Selim Türbesinden getirilmiştir.","bibliography":"Aksoy, Ş. “Der Prachtkoran”, *Die Koranbestände des Museums für Türkische Kunst in İstanbul*, Berlin 1999, pp.111-123.  \n  \nJames, D. “Some Observation on the Calligrapher and Illuminators of the Koran of Rukn al-Din Baybars al-Jashangir”, *Muqarnas*, II, 1984, pp.147-157  \n  \nJames, D. *Qur'ans of the Mamluks,* London 1988, pp. 58-63.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul 2002, s.176-179.","linkcatalogs":"IAM_EG_EN_001","author":"Şule Aksoy","keywords":["Dini objeler","Geometrik bezeme","hat"],"materials":["Aharlı kağıt","altın yaldız","deri.","mürekkep"]},"e722241c-4515-59f7-bedf-15c25aea04a3":{"name":"Kur’an-ı Kerim.","description":"İnce, aharlı kağıt üzerine siyah mürekkep ve nesih hat ile yazılmıştır. Sayfalar kalın altın yaldız cetvelli ve 13 satırdır. 346 sayfadır. Kur'an'ın I. Fatiha ve II. Bakara suresi, 1-4. ayetleri altın yaldız ile yapılmış *beyne's südûr* tezhip üzerine yazılmıştır. Bu ayetlerin yazılı olduğu karşılıklı iki sayfadaki sure başları ve cetvel dışında kalan bölümler altın yaldız varak kaplanmış ve üzerine çok renkli olarak Türk Barok-Rokoko üslubunda tezhip yapılmıştır. Tüm sure başları altın yaldız üzerine beyaz ve *tevki'i* hatla yazılmış ve tezhiplenmiştir. Ayetler hepsi birbirinden farklı altın rozetlerle ayrılmış, beş ve on ayet sonu sayfa kenarına yapılan farklı formdaki gül motifleri ile belirtilmiştir. Deri olan cildin, dış yüzü kahverengi, iç yüzü ise yeşil renklidir. Cildin dış yüzü, yeşil ve sarı altın yaldız kullanılarak yapılmış serbest natüralist bitkisel desenlidir.  \n  \nKur'an'ın hattatı Kazasker Mustafa İzzet Efendi (1801-1876), Tosya'da doğmuş, daha sonra İstanbul'a gelerek eğitim görmüştür. Hattı, Mustafa Vasıf ve Yesarizade Mustafa İzzet Efendi'den öğrenmiştir. Ona en büyük şöhreti sağlayan eserleri hilye ve istifli yazı levhalarıdır. Ayasofya'nın kubbe kasnağında sergilenen İslam dünyasının en büyük levhaları ona aittir.  \n  \nKur'an'ın tezhipleri üzerinde iki ayrı müzehhip çalışmıştır. Bunlar, Sultan Abdülmecid döneminde Sarayda Başmücellid olan Mehmet Salih ve onun çırağı olan Raşit Efendi'dir.  \n  \nH. 12. / M. 18. yüzyıldan itibaren Türk sanatında Avrupa etkisi ile bir değişim yaşanmıştır. Türk Barok- Rokoko üslubu olarak adlandırılan bu üslup, kitap sanatlarına da yansımıştır. Kur'an, bu üslubun kitap süslemelerinde uygulanmış en güzel örneğidir.","short_description":"Tezhip sanatı, Kur'an'ların ayrılmaz bir parçasıdır. Müzehhipler, 12.-13. / 18.-19. yüzyıllarda Kur'an süslemelerinde, klasik bezeme öğelerinin yanında, Avrupa sanatı etkili natüralist çiçeklerden oluşan desenleri de severek kullanmışlardır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Pertevniyal Valide Sultan (Sultan I. Abdülaziz’in annesi, Sultan II. Mahmud’un eşi; Öl: H. 1300 / M. 1883 - Valide Sultanlığı: 1277–92 / 1861-1876).","dates":"H. Sefer 1259 / M. Mart 1843","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 28 cm.  Gen: 19 cm.","method_for_datation":"Kur'an'ın üzerinde bulunan tarihine göre Sefer 1259 / Mart 1843'te yazılmıştır.","method_for_provenance":"Pertevniyal Valide Sultan Türbesinde bulunan Kur'an, türbeye külliyenin banisi Pertevniyal Valide Sultan tarafından okunmak üzere 1868 yılında vakfedilmiştir. Eserin hattat ve müzehhipleri sarayın sanatçılarıdır. Dolayısıyla eser, İstanbul'da üretilmiş olmalıdır.","provenance":"İstanbul.","obtention":"Kur'an Pertevniyal Valide Sultan Türbesinden, 9 Aralık 1926 tarihinde getirilmiştir.","bibliography":"Aksoy, Ş. “Kitap Sanatlarında Türk Barok-Rokoko üslubu,” *Sanat*, Sayı 6, Haziran 1977, s. 126-136  \n  \nölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence*, İstanbul 1993, s. 62-65  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* İstanbul 2002. s. 326-327","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Şule Aksoy","keywords":["Bitkisel bezeme","Dinsel Objeler","Kur’an","Türk Rokokosu","Vakıf"],"materials":["altın yaldız ve çeşitli renklerle tezhiplenmiştir.","Kağıt üzerine siyah mürekkeple yazılmış"]},"ea8bbe97-c193-5f18-8fc1-bff27b21d5c0":{"name":"Kur’an-ı Kerim Cildi.","description":"Bordo renkli deri cildinin dış ve iç kapaklarındaki bezemeler kalıp tekniği ile çalışılmıştır. Dış ve iç kapaklarda, geniş bir bordürle çerçevelenen palmet salbekli dilimli gömme oval şemse ve dilimli köşebentler yer almaktadır. Şemse, salbek ve köşebentlerin etrafına altın yaldızla tığ çekilmiştir. Dış ve iç kapaklar arasında iki fark bulunmaktadır: birincisi; iç kapaklarda şemsenin orta zemini dışında tüm bezemeler siyah, şemsenin ortası ise altın yaldız zemin üzerine yapılmış olmasıdır. İkincisi ise; dış kapaktaki bordürlerde bitkisel kompozisyon yer alırken iç kapakta ayet bulunmaktadır. Saz üslubundaki bitkisel kompozisyonların tümü altın yaldızla boyanmıştır. İç kapaklarda bitkisel kompozisyonlarla doldurulmuş oval madalyonlar arasına altın yaldız kullanılarak sülüs hatla “Ayet el-Kürsi” yazılmıştır. Sertabda ise LVI: 77-79 ayeti yer almaktadır. Cilt kapaklarında dolu (bezemeli) ve boş (bezemesiz) alanlar arasındaki denge ve bezemelerdeki yüzey farklılığı, yüzeyde derinlik meydana getirmiştir.  \n  \nEser, içleri saz üslubunda bitkisel bezemeli, gömme şemse ve köşebentleriyle 16. yüzyılın ünlü mücelliti Mehmed çelebi'nin Türk cilt sanatında bir ekol haline gelen özelliklerinin Osmanlı saray nakkaşhanesinde 17. yüzyıl ortalarında da devam ettiğini gösteren güzel bir örnektir.","short_description":"Osmanlı Saray Nakkaşhanesi'nde hazırlanmış olan eser, geleneksel Türk cilt sanatının tüm özelliklerinin büyük bir ustalıkla gözler önüne serildiği önemli bir 11. / 17. yüzyıl örneğidir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Asıl sahibi bilinmiyor. Ancak Kur’an’nın Sultan Ahmed Türbesi’nden 1911 yılında müzeye gelmiş olması, okunmak üzere bu türbeye vakf edildiğini göstermektedir.","dates":"H. 1054 / M. 1644.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 66 cm. En: 47 cm.","method_for_datation":"Ketebesine göre H.1054 / M. 1644 yazılmıştır. Cilt ustasının adı bulunmamakla birlikte bitkisel kompozisyonların üslup özellikleri eserin hattı ile cildinin aynı dönemde hazırlandığını göstermektedir.","method_for_provenance":"Hattı, cildi ve tezhibindeki kalite eserin İstanbul'da saray nakkaşhanesinde hazırlanmış olabileceğini düşündürmektedir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1911 yılında Sultan Ahmed Türbesinden getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, s. 296.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","baskı","boyama.","deri","Kağıt","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt","altın yaldız","deri","deri ciltte baskı tekniği kullanılmıştır.","mürekkep","suluboya"]},"efc1e427-4c81-58f3-a2ae-e846616be1e3":{"name":"Kur’an Mahfazası.","description":"Gövdesi dikdörtgen prizma formunda olup kısa ayaklıdır. Kapağı kubbe formundadır. Ahşap üzerine abanoz ve fildişi kullanılarak kakma tekniği uygulanmıştır.  \n  \nMahfazanın gövdesinin yan yüzleri dikdörtgen panolar halinde düzenlenmiştir. Panoların içleri klasik Osmanlı Dönemi kitap cilt kompozisyonlarında görülen formda düzenlenmiştir. Dikdörtgen panoların köşelerine fildişi köşebentler yerleştirilmiştir. Rumi ve palmet motifleriyle şekillenen dilimli kartuşlar abanozla kaplanmıştır. Panoların ortasında, fildişi kakma iri birer kabara bulunan ve uçları rozet ve palmet motifleriyle biten salbekli şemseler yer alır. Şemselerin iki ucunda çin bulutları, alt ve üst bölümlerinde ise dört adet altıgen rozet bulunmaktadır. Altıgen rozetlerin içleri beyaz ve renkli boyalı fildişi ve gümüş tel kullanılarak mozaik kakma tekniğinde işlenmiştir. Dikdörtgen kartuşların etrafında abanoz üzerine fildişi kakma ile rumi ve palmet kıvrımlarından meydana gelen serpme desenler yer alır.  \n  \nKapak pervazı üzerinde yer alan ve birbirinden dilimli kartuşlarla ayrılan fildişi kartuşların içinde oyma tekniğinde, sülüs hatla Kur'an'dan Sure II: 255 yazılıdır.  \n  \nKubbe yüzeyi yan yana V motifleriyle oluşturulan zig zag desenli geniş, abanoz ve fildişi plakalarla kaplanmıştır. Sivrilerek son bulan kubbenin üst bölümünde, ters yüz yerleştirilmiş fildişi, abanoz palmet dizisi ve mozaik dolgulu altıgen rozetler yer alır. Tepeliği kopmuştur.  \n  \nKur'an cüzlerini saklamak amacıyla hazırlanmış olan mahfazanın içi beş bölmelidir. Kubbenin içi krem rengi boyalı zemin üzerine kalemişi tekniği ile rumi ve palmet kompozisyonlarından oluşan şemselerle bezenmiştir. Kapağın iç pervazı kırmızı zemin üzerine siyah renkle rumi-palmet kompozisyonu ile bezelidir.","short_description":"Kur'an ve cüzlerini saklamak amacıyla Osmanlı saray atölyelerinde yapılmıştır. Ahşap üzerine abanoz, fildişi ve gümüş tel ile kakma tekniği kullanılarak klasik Osmanlı süsleme üslubundaki motiflerle bezenmiştir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","dates":"H. 10. / M. 16. yy. ilk yarısı.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 86.5cm. Gen: 50.7 cm.","method_for_datation":"Yüzeylerin değerlendirilmesi, form, teknik ve malzemenin dengeli kullanımı ile Osmanlı Dönemi 10. / 16. yy ilk yarısı ahşap işçiliğinin özelliklerini yansıtmaktadır.","method_for_provenance":"Mahfaza Osmanlı Saray atölyelerinin yönlendirdiği ve klasik Osmanlı Döneminin bütün süsleme motif ve kompozisyon özelliklerini taşımaktadır. Eser büyük olasılıkla, 10. / 16. yüzyılın ilk yarısında İstanbul'da Saray'ın yönlendirdiği atölyelerden birinde üretilmiş olmalıdır.","provenance":"İstanbul.","obtention":"Eser, Sultan I. Mahmud'un (1142-1168 / 1730-1754) yaptırdığı Ayasofya Kütüphanesi'nden 1914 yılında Müze'ye getirilmiştir**.**","bibliography":"Atasoy, N. and Artam, T., *The Splendors of the Ottoman Sultans*, Memphis, 1992, pp.162–3.  \n  \nKunt, M., and Woodhead, C. (ed.), *Suleyman the Magnificent and His Age*: The Ottoman Empire in the Early Modern World**, Addison-Wesley, 1995, cat. no. 86.  \n  \nölçer, N.vd*, Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, Istanbul, 2002, pp.254–5.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Gönül Tekeli","keywords":["abanoz","ahşap","fildişi","kakma","kakma mozaik","Kur’an mahfazası"],"materials":["Abanoz","Ahşap","Fildişi","gümüş tel ile kakma tekniği","Kalemişi tekniği."]},"f396e33d-9645-55ac-affd-ff0c3b5c089a":{"name":"Kur’an-ı Kerim Sayfası.","description":"Ceylan derisi üzerine kahverengi (*sepia*) ile tahrirli altın yaldız ve kufi hat ile yazılmıştır. Yine altın yaldız ve kahverengi mürekkep ile yapılmış çok zengin bir tezhibin çerçevelediği sayfada Kur'an'dan CXII: 3- CXIII: 1 ayetleri yazılmıştır. Harf noktaları yoktur. Harekeler kırmızı ve siyah noktalar şeklinde kullanılmıştır. Yeni bir surenin başlaması sadece besmele ile belirtilmiştir. Ayet sonuna diyagonal üç çizgi konmuştur.  \n  \nKur'an sayfasını, dört ince banttan oluşan geniş bir bordür çevreler. Bordürdeki bantlar, oluşturdukları dikdörtgenin kenar ortalarında geçmeler yapar. Bantların oluşturduğu çerçevenin geniş boşluğunda kıvrım dallar ve bu dallara bağlı yaprak ve çiçeklerden oluşan süsleme vardır.  \n  \n9.-10. yüzyıllarda Irak veya Suriye'de yazılmış olan Kur'an'ın bugün elimizde sadece beş sayfası bulunmaktadır: ŞE 43/1-5. Altın yaldız ve kufi hat ile yazılmış, çok zengin bir süslemeye sahip olan bu Kur'an, mutlaka önemli bir cami veya sultan için yazılmış olmalıdır.  \n  \nEmevi ve Abbasi dönemleri, İslamiyet'in genişleyip yayıldığı, İslam sanatının ise yavaş yavaş karakterini bulmaya çalıştığı bir dönemdir. Bu nedenle de Abbasi dönemi sanatçıları yaratıcı olmaktan çok derleyici izlenimlerle ürünler vermişlerdir. Roma ve Bizans dönemi ürünlerinde kullanılan motif ve desenleri, kitap sanatlarına uyacak ve yakışacak bir sentezden geçirerek uygulamışlardır. Sonuç olarak da tüm kitap süslemelerinde günümüze dek kullanılacak, ancak zaman ve yöresel etkilerle gelişip zenginleşecek olan ana temaları saptamışlardır.","short_description":"Hat sanatı, Kur'an'ların doğru ve eksiksiz olarak kitlelere ulaşabilmesi için özenle yazılmaları sonucunda gelişmiştir. Kufe şehrindeki yazım merkezlerinden dolayı bu şehrin adını alan Kur'an sayfasındaki Kufi hat, sade, sert ancak çok çarpıcı bir karaktere sahiptir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi","dates":"H. 3.-4. / M. 9.-10. yüzyıl","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 27 cm., gen: 39 cm.","method_for_datation":"Yazı karakteri, harf noktalamasının görülmemesi, tezhipte kullanılan desenlerden yola çıkılarak tarihlendirme yapılmıştır.","method_for_provenance":"Irak merkezli Abbasi İmparatorluğu'nun en yoğun etki alanlarından biri de Suriye'dir. Dolayısıyla eserin Irak veya Suriye'de üretildiği düşünülmektedir.","provenance":"Irak veya Suriye.","obtention":"İstanbul Şehremini (Belediye Başkanı) ve Evkaf-ı İslamiye Müzesi idare meclisi üyesi olan İsmet Bey bir gezi dolayısıyla gittiği Şam'da Emeviye Camii'ni gezerken, “Kubbetü'l-Hazine” adlı odasında gördüğü Kur'anların İstanbul'a getirilerek incelenmesini istemiştir. 1914 yılından önce İstanbul'a getirilen ve tasnif edilen bu Kur'anlar arasında bulanarak Müze kayıtlarına geçirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence*, İstanbul 1993, s.15  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* İstanbul 2002, s.44-45.","author":"Şule Aksoy","keywords":["Altın (yaldız)","Bitkisel bezeme","Deri (parşömen)","Dini objeler"],"materials":["Ceylan derisi üzerine altın yaldız","kahverengi (sepia) mürekkep kullanılarak yazılmıştır."]},"f542a798-8c47-5278-ad25-50059baf16a0":{"name":"Mesafe taşı (Miltaşı).","description":"5\\. Emevi Halifesi Abdülmelik ibn Mervan (66-86 / 685-705) zamanına ait mesafe taşıdır. Genellikle Hac ve ticaret yolları üzerine iki merkez arasındaki uzaklığı belirlemek için dikilen mesafe taşlarındandır. Kitabe, kareye yakın miltaşı üzerine oyma tekniğinde işlenmiştir. Taş üzerindeki sekiz satırlık kitabe kufi hatla yazılmıştır. Üst bölümü kırık ve eksik olan mesafe taşının kitabe metni tam olarak okunamamaktadır. Okunabilen satırlarda, “Allah'ın kulu, müminlerin emiri Abdülmelik, Allah'ın rahmeti üzerine olsun, bu taşı diktirdi. Şam ile burası arası 109 mildir,” yazılıdır.  \n  \nEmeviler döneminden günümüze çok az sayıda kitabe ulaşmıştır. Bununla birlikte günümüze gelebilmiş bu kitabeler, Erken İslam Döneminde kullanılan kufi yazının taş üzerindeki gelişimini göstermesi bakımından büyük önem taşır.","short_description":"Mesafe taşları, İslamiyet'in ilk yıllarında, önemli ticaret ve hac yolları üzerinde yer alan merkezler arasındaki uzaklığı belirtmek amacıyla dikilirlerdi. Bu taşlar, tarih, kimin adına diktirildiği ve bölgenin adı hakkında bilgi veren yazıtlar içerdiğinden, birer belge niteliği de taşımaktadırlar.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi","dates":"H. 66-86 / M. 685-705.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"En: 30 cm, Boy: 40 cm, Kalınlık: 9 cm.","method_for_datation":"Kitabede adı geçen Abdülmelik ibn Mervan 66-86 / 685-705 yılları arasında halifelik yaptığı için bu zaman dilimine tarihlendirilmektedir.","method_for_provenance":"Envanter kayıtlarında 1884 yılında Eriha'daki Han el-Hatrura harabelerinden getirildiği belirtilmektedir. Ancak Han el-Hatrura ile Şam arası daha fazla olduğundan taşın daha kuzeyde bir noktadan oraya taşındığı düşünülmüştür.","provenance":"Eriha, Kudüs yakınları.","obtention":"Osmanlı hakimiyeti altındaki bölgelerde başlatılan kazı ve eser toplama çalışmaları ile 1884 yılında çinili Köşk'e gelen eser 1941 yılında Müze'ye getirilmiştir.","bibliography":"Clermont-Ganneau, C. “Notes d'épigraphie et l'histoire arabes,” Journal Asiatique (e serie IX avril-mai-juin) 1887, s.472-297.  \n  \nKerametli, C. “Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nde Erken İslam Devrine Ait Kitabeler,” Şarkiyat Mecmuası VI (1965) İstanbul 1966, s.20.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* Akbank, İstanbul 2002, s.32  \n  \nVan Berchem, M. Materiaux pour un corpus inscriptionum arabicarum, deuxieme partie, Syrie du Sud, Tome Premier, Jerusalem “la ville”, le Caire 1922, s.17-18, no.1.","linkcatalogs":"IAM_JO_EN_001","author":"Gönül Tekeli","keywords":["mermer","mesafe taşı","miltaşı"],"materials":["Mermer","oyma tekniği."]},"f7759c4e-3d0e-535a-b438-1292b547ebc5":{"name":"Kur'an Mahfazası.","description":"Kemerli kısa ayaklar üzerine oturan altıgen prizma gövdelidir. Oniki köşeli kasnak üzerinde yükselen sivri piramidal çatılı kapağı vardır.  \n  \nCeviz kaplama üzerine fildişi kakma (gömme) tekniğinde işlenmiştir. Yer yer abanoz kullanılmıştır. Kapakta yukarıdan aşağı doğru iki sıra halinde dikey fildişi paftalar ile salbekli şemseye benzer madalyonlar yerleştirilmiştir. Paftalar oyma rumi yaprakları, hatayi motifleri ve kıvrım dallardan oluşan girift bezemeye sahiptir. Kubbe eteği ile kasnağı üzerinde ise yatay olarak yerleştirilmiş fildişi oyma yazı paftaları yer alır. Kazıma tekniğinde, zemin oyularak Sülüs hatlı yazılarda Kur'an ayetlerinden (II: 255 ve LIX: 22-24 ) bölümler yazılıdır. Kapak üzerinde ve kenarındaki paftalarda yine Kur'an ayetlerinden (XLVIII: 28-29, III: 18-19, XXVII: 30) parçalar vardır.  \n  \nGövde yan yüzeylerinde etrafı fildişi şeritlerle konturlanmış yatay dikdörtgen panolar vardır Bunların köşelerinde içleri rumi ve palmet motifli fildişi köşebentler yer alır. Bu paftaların ortalarında fildişi oyma sülüs hatla yazılmış Türkçe yazılarda, mahfazanın Sultan II. Bayezid adına yaptırılmış olduğunu ifade eden metin ve H. 911 / M. 1505 tarihi yer almaktadır. Yazıların son satırı altındaki paftada mahfazayı yapan sanatçının imzası Amel-i Ahmed bin Hasan Kalıb-i Fani şeklinde fildişi üzerine oyularak yazılmıştır.  \n  \nKaidenin kemer dolgularında yeşil boyalı fildişi (kemik) üzerine mozaik kakma tekniğinde yapılmış süslemeler vardır. Kapak üzerinde üç boğumlu kubbe alemi abanoz ve fildişindendir. Kur'an ve Cüzlerini saklamak amacıyla yapılmış olan mahfazanın içi üç gözlüdür.","short_description":"Sultan II. Bayezid adına, Ahmed bin Hasan adlı sanatçı tarafından H. 911 / M. 1505 yılında yapılmıştır. Ahşap üzerine fildişi kakma tekniğindeki mahfazanın yüzeylerinin işlenişi ve malzemenin dengeli kullanımı, Osmanlı ahşap sanatının 10. / 16. yüzyıl ilk yarısında görülen üslup özelliklerini yansıtmaktadır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Sultan II. Bayezid (H. 886–918 / M. 1481–1512).","dates":"H. 911 / M. 1505.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 82 cm. Gen: 56 cm.","method_for_datation":"üzerindeki kitabeye göre H. 911 / M. 1505 yılında yapılmıştır.","obtention":"Eser, Ayasofya camii haziresinde bulunan Sultan II. Selim (1566-1574) Türbesinden 1926 yılında Müze'ye getirilmiştir.","bibliography":"*Anadolu Medeniyetleri Sergisi, III Selçuklu-Osmanlı*, İstanbul, 1983, E.19.  \n  \nçığ, K. “İmzalı Eski çekmece, Cüz ve Hilye-i Saadet Mahfazaları ve Sanatkarları,” *Milletlerarası Birinci Türk Sanatları Kongresi*, Ankara 1962, s.101-119  \n  \nLevenson, J.A. *Circa 1492. Art in the Age of Exploration*, Washington DC, 1991, s.194  \n  \nölçer, N. vd*, Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002. s. 252-253.  \n  \nRogers, J. – R.M. Warth, *Suleiman the Magnificent*, London, 1990.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Gönül Tekeli","keywords":["abanoz","fildişi","Kur’an mahfazası"],"materials":["Abanoz","Ceviz","Fildişi","gömme","Kemik-kakma","mozaik kakma."]},"fc5a6282-b7d6-579a-959e-2cc86ab7b704":{"name":"Kandil.","description":"Yukarıya doğru daralan altıgen gövdenin üzerinde oniki dilimli kubbe ve boğumlu askı alemi vardır. Tabanında aşağıya doğru sarkan yedi kandillidir. Kapağı tek kanatlıdır. Gövdeyi alttan ve üstten yazı bordürü çevirir. Farsça Sultan Bayezid'in adı, onu yüceltici sözler ve kısa bir dua yazılıdır. Kitabe kuşaklarının arasında kalan kısımlar delikişi (ajur), rumili salbekli şemse ve yarım şemselerle süslenmiştir. Ana zemin kazıma dal, hatayi ve yaprak bezemelidir. Kubbe rumi ve palmetli delik işidir. Bezeme motifleri 9. / 15. yüzyıl Osmanlı kitap ve çini sanatındaki pek çok örnekle yakın benzerlikler gösterir. Delik işi, kabartma ve kazıma teknikleriyle işlenmiş, rumi ve hatayilerle bezenmiş, üstünde kabartma dilimli kubbeler bulunan kandillerin günümüze kalan örneklerinin sayıca çokluğu, bunların 9. / 15. yüzyılın ikinci yarısında bolca yapıldığını gösterir. Osmanlı veya Memluk ustalar tarafından, Memluk veya Osmanlı ülkesinde mi yapıldığı sorusunu ise açık bırakır. “Bayezid Han bin Mehmed” kitabesini taşıyan 170 envanter numaralı kandil bu grubun en tanınmış örneklerinden biridir.","short_description":"Bezemeleriyle, 9. / 15. yüzyıl Osmanlı kitap ve çini sanatındaki pek çok örnekle yakın benzerlikler gösteren kandil, bakır üzerine altın yaldızlı, kabartma ve ajur teknikleri kullanılarak süslenmiş güzel örneklerden biridir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","dates":"II. Bayezid dönemi (H. 886-918 / M. 1481-1512).","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 70 cm.","method_for_datation":"Kandil gövdesinin alt ve üst kenarlarını dolanan Farsça kitabe kuşaklarında, okunabildiği kadarıyla, Sultan Bayezid'in adı ve onu yüceltici sözler ile kısa bir dua yazılıdır.","obtention":"İstanbul Sultan II. Bayezid Türbesinden 29 Eylül 1930 tarihinde getirilmiştir.","bibliography":"*Anadolu Medeniyetleri III, Selçuklu-Osmanlı*, İstanbul 1983, 118.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, Akbank Yayınları, İstanbul, 2002, 246.","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Alev Özay","keywords":["II. Bayezid","Kandil"],"materials":["Bakır üzerine altın yaldız üzerine kabartma ve delik işi tekniği ile süslenmiştir."]},"febb9b50-5023-54dc-aba9-74d232d247aa":{"name":"Damsaköy Taşkınpaşa Camii’nin Mihrabı.","description":"Ceviz ağacından yapılmış mihrapta yer alan geometrik ve bitkisel motifler ile yazılardan oluşan süslemeler, yuvarlak yüzeyli derin oyma, çift katlı oyma ve eğrikesim teknikleri kullanılarak meydana getirilmiştir. Mükemmel bir işçiliğin sergilendiği mihrapta, iki geniş bordür, mihrap nişini çevrelemektedir. En dıştaki bordür, zeminden 68 cm yüksekliğe kadar, palmet ve rumilerden oluşan bitkisel bir kompozisyonla bezenmiştir. İkinci bordür ise yaklaşık 100 cm yüksekliğe kadar geometrik bir ağ ile kaplanmıştır. İki bordürün süslemesi, bu yüksekliklerden itibaren Kur'an ayetleri (X: 255, LIX: 20-23, XLVI: 31) içeren yazı şeritleri ile devam ettirilmiştir.  \n  \nDilimli mihrap nişini çeşitli genişliklerde, palmet ve rumi motiflerinin kullanılmasıyla oluşturulan bitkisel bezemeli ince bordürler çevrelemektedir. Kavsara kemerinin şekli ve iç kısmının boş olması, bu kesimde bir onarım olduğunu düşündürmektedir. Yarım daire profilli mihrap nişinin içi de girift bitkisel bir kompozisyonla bezenmiştir.  \n  \nMihrap nişinin kemer köşeliklerinde yuvarlak madalyonlar yer almaktadır. İçlerinde yazı şeritleri bulunan bu madalyonların çevrelerinde, ajur tekniği kullanılmış gibi bir etki bırakan, derin oymalı bitkisel motifler bulunmaktadır. Bu madalyonlardan sağdakinin ortasında “Allah” kelimesinin etrafında, Kur'an'dan LIX: 22; sol levhada ise, ortada “Muhammed” kelimesinin etrafında LIX: 23. ayetten alıntı yer almaktadır.  \n  \nMihrap nişinin üst kesiminde yer alan büyük dikdörtgen panonun içerisi, 12 kollu yıldızlardan gelişen geometrik bir ağ ile kaplanmıştır. Mihrabın tepeliği yoktur.  \n  \nAnadolu dışında yer alan ve çeşitli dönemlere tarihlenen, Kahire'deki El-Ezher Camii (360-362 / 970-972) ile Seyide Nefise Camii (532-33 / 1138-1145), Batı Türkistan'daki İskodar Camii (5.-6. / 11-12. yy) ve Halep'deki Halaviye Medresesi (6. / 12. yy sonu, 7. / 13. yy başı) gibi bazı yapıların ahşap mihrapları bulunmakla birlikte; Damsaköy Taşkınpaşa Camii'nin mihrabı, Anadolu'da ahşap malzemeyle yapılmış tek örnek olarak ayrıcalıklı bir yere sahiptir.","short_description":"Anadolu'da ahşap malzemeyle yapılmış tek örnek olarak ayrıcalıklı bir yere sahip olan Damsaköy Taşkınpaşa Camii'nin mihrabı, süslemelerinde kullanılan geometrik, bitkisel ve yazı karakterli desenleriyle, mükemmel bir işçiliğin özgün bir örneğini sergilemektedir.","holder":"Ankara Etnografya Müzesi.","dates":"H. 654-842 / M. 1256-1438.","location":"Ulus, Ankara","dimensions":"Yük: 350 cm. En: 203 cm.","method_for_datation":"Damsaköy Taşkınpaşa Camii'nin inşa kitabesi yoktur. Ancak caminin avlusunda yer alan türbelerin, 8. / 14. yüzyıla ait kitabelerinden yola çıkarak Damsaköy Taşkınpaşa Camii'nin de 14. yüzyılın ortalarında yapılmış olabileceği kabul edilir.  \n  \nAyrıca 14. yüzyılda, özellikle çini mozayik ve alçı mihraplarda, genel olarak geometrik ve bitkisel kompozisyonlar yazı ile birlikte kullanılmıştır. Bu süsleme programı, ahşaptan yapılmış Damsaköy Taşkınpaşa Camii'nin mihrabında da uygulanmıştır.","method_for_provenance":"Mihrabın yapıldığı yer tam olarak bilinmemekle birlikte; gerek üslup özellikleri, gerekse kullanılan motiflerin karakteri yerli (Anadolu) üretim olduğunu göstermektedir.","provenance":"Anadolu.","obtention":"Ahşap mihrap, Kayseri Müzesi'nin 14 Eylül 1938 tarih ve 113 sayılı kararı ile 23 Eylül 1940 yılında Ankara Etnografya Müzesi'ne getirilmiştir.","bibliography":"Bakırer, ö. *Onüç ve Ondördüncü Yüzyıllarda Anadolu Mihrapları,* Ankara, 1976.  \n  \nBakırer, ö. “ürgüp'ün Damsa Köyü'ndeki Taşkın Paşa Camii'nin Ahşap Mihrabı”, *Türk Tarih Kurumu Belleteni*, S.139 (1971), s.367-382.  \n  \nöney G. “Anadolu Selçuklu ve Beylikler Devri Ahşap Teknikleri”, *Sanat Tarihi Yıllığı*, S.III, İstanbul, 1969-1970, s.135-171.","author":"Sevinç Gök Gürhan","keywords":["ahşap","Ahşap mihrap","Bitkisel bezeme","Eğrikesim tekniği","Geometrik bezeme","Karamanoğulları","Mihrap","Yazı"],"materials":["Ahşap mihrap","ceviz ağacı kullanılarak yapılmıştır. Ceviz levhalar yan yana getirilerek mihrap oluşturulmuştur. Mihrabın tamamı","çift katlı oyma ve eğrikesim teknikleri kullanılarak süslenmiştir.","yuvarlak yüzeyli derin"]}}
+{"01b9cadc-1da9-5e4c-8402-8fb4c0c6b2b9":{"name":"Cam Kandil.","description":"Şişkin gövdeli ve yukarıya doğru genişleyen uzun boyunlu bir askı kandildir. Gövdesinde zincir asmak için altı kulp vardır. İçten yeşile boyalı cam kandilin tüm yüzeyi, koyu mavi, beyaz, kırmızı renkler ve altın yaldızla boyanan; yazı bordürleri, geometrik ve bitkisel kompozisyonlarla bezelidir. Mineleme tekniği ile yapıldığı için bezemelerin bir bölümünün kabarık olması kandilin yüzeyine derinlik kazandırmaktadır.  \n  \nGövdesinde kırmızı ve beyazla yapılmış dilimli madalyonlar içine bitkisel bezemeler, boyunda ise bordürler halinde rumi kompozisyonlar ve Nur suresinden alınmış ayetler yer almaktadır. Yazı bordürleri arasında ise yuvarlak madalyonlar içinde, koyu mavi zemin üzerine beyazla yapılmış, Memluk döneminin karakteristik özelliklerinden polo sopaları yer almaktadır.","short_description":"Kutsal mekânları aydınlatmak için üretilen asma cam kandiller, ışığın ilahi bir sembolü olarak kullanılmışlardır. özellikle Memluk döneminde üretilen cam kandillerde, hükümdarlık alameti olarak kullanılan armalarla devletin gücü ifade edilmiştir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Seyfeddin İlmelek, Memluk sultanı en-Nasır Muhammed’in cevkandarı (sultanın üçüncü kez tahta çıkışı 709-740 / 1310-1340).","dates":"H. 8. / M. 14. yüzyılın birinci yarısı","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 27cm., Ağız çapı: 21cm.","method_for_datation":"Yazı bordürleri arasındaki yuvarlak madalyonlar içinde, koyu mavi zemin üzerine beyazla yapılmış polo sopaları Memluk döneminin karakteristik özelliklerindendir. Yazı bordürlerinden anlaşıldığına göre kandil, Memluk sultanı en-Nasır Muhammed'in cevkandarı Seyfeddin İlmelek için yapılmıştır. Seyfeddin İlmelek'in 1319 yılında Kahire'de bir medrese inşa ettirdiği bilinmektedir. Dolayısıyla eser de 8. / 14. yüzyılın ilk yarısına tarihlenmektedir.","method_for_provenance":"Devletin ileri gelen mevkilerinde görev alan Seyfeddin İlmelek için yapılan eserin, bu tür kandillerin yoğun olarak üretildiği Mısır'da üretilmiş olması muhtemeldir.","provenance":"Olasılıkla Mısır.","obtention":"1898 yılında Konya Mevlana Türbesi'nden çinili Köşk'e getirilen eser, 1911 yılında Müze'ye getirilmiştir.","bibliography":"Kühnel, E.- M. A. Ogan, İstanbul Arkeoloji Müzelerinde Şaheserler, Cilt III, çinili Köşk'de Türk ve İslam Eserleri Koleksiyonu, Berlin ve Leipzig, 1938, Tafel 28.  \n  \nölçer, N. vd, Türk ve İslam Eserleri Müzesi, İstanbul, 2002, s.182.","dynasty":"Memluk Dönemi","linkcatalogs":"IAM_EG_EN_001","author":"Cihat Soyhan","keywords":["Cam.","Kandil"],"materials":["Cam kandilin tüm yüzeyi, koyu mavi, beyaz, kırmızı, altın yaldızla boyama ve mineleme tekniğiyle bezenmiştir."]},"0356286a-7b78-54d7-b0a8-bf8bfd97a059":{"name":"Kabe Tasvirli Çini Pano.","description":"Beyaz zemin üzerine mavi, yeşil ve kırmızı renkler kullanılmıştır. Lacivert üzerine siyahla tahrirli zencirek motifli bir bordür ile çevrelenmiştir. Bu çerçeveyi mavi renkli palmetlerden oluşan, panonun üst kısmında mihrap şeklinde tamamlanan ikinci bir bordür zenginleştirmektedir. Mihrabın iki köşesi lacivert zemin üzerine yapılan geçme Rumilerle bezenmiştir. Mihrabın ortasında yine lacivert zemin üzerine dilimli Rûmilerle bezeli simetrik bir alınlık ve bu alınlığın altında siyah renk ve nesih hat ile yazılmış üç satırlık bir metin kısmı yer almaktadır. Metinde, Kur'an'dan III: 96-97 ayetleri yazılıdır. Bu ayetler; “Şüphesiz ki, insanlar yararına yeryüzünde ilk konulan ibadet evi alemler için mübarek olan ve doğru yolu gösteren Mekke'deki mabeddir. Onda açık ayetler, İbrahim makamı vardır. Kim oraya girerse her türlü saldırıdan güvencededir,” mealindedir. Bu metnin altında, mavi ve yeşil renklerle yapılmış bir dikdörtgenin içinde Mescid-ül Haram'ın resmi yapılmıştır. Revaklı bir avlu içine çizilerek tanıtılan Mescid-ül Haram'ın ortasında Kâbe yer almakta, revakların içinde bulunan tüm bina ve kapılar, makamlar, zemzem kuyularının resimleri çizilerek ve isimleri yazılarak tanıtılmaktadır.  \n  \nİslam dininin kutsal yerleri olan Mekke, Medine şehirleri ve bu şehirlerdeki kutsal makamları, camileri, kitaplarda tanıtmak, bu tanıtımı yaparken de resimlerle bir kez daha vurgulamak erken İslam devirlerinden itibaren görülmektedir. özellikle Eyyubi döneminde hazırlanmış olan ve müze koleksiyonunda da önemli bir yeri bulunan hac vekaletnamelerinde, bu kutsal mekanların resimleri detaylı olarak yapılmıştır. Dönem halifesinin sancağı ile başlayan bu belgelerde, Arafat dağı, Muzdalifa, Mescid-ül Haram, Medine ve hatta Kudüs'ün de resimlendirildiği bilinmektedir. Osmanlı sanatında da benzerleri yapılan hac vekaletnamelerinde de kutsal yerler resimle tanıtılmıştır. Mekke'deki Mescid-ül Haram'ın çini üzerine yapılan resimleri 10. / 16. yüzyılın sonlarından itibaren bazı camilerde de görülmektedir.","short_description":"Neslişah Sultan'ın Edirnekapı'daki camisi için İznik'te üretildiği kabul edilmektedir. Kâbe tasvirli çini panoların yapılmasındaki amaç, İslam dininin en kutsal makamı olan Kâbe'yi cami içinde ibadet ederken de hissedebilmekti.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Olasılıkla Neslişah Sultan (öl. 1579, Sultan II. Bayezid'in torunu)","dates":"H. 10. / M. 16. yüzyılın son çeyreği.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 62 cm. Gen: 34.","method_for_datation":"Eser, Neslişah Sultan'ın camisi için özel yapılmış olmalıdır dolayısıyla cami ile aynı döneme, 16. yüzyıl sonuna tarihlenmektedir.","method_for_provenance":"Malzeme, teknik ve kullanılan renkler, eserin İznik'te üretildiğini göstermektedir.","provenance":"İznik.","obtention":"Sultan II. Bayezid'in torunu Neslişah Sultan tarafından kendi adına yaptırılan İstanbul-Edirnekapı'daki Neslişah Sultan Camii'nden 1914 yılında Müze'ye getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, s.282","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Cihat Soyhan","keywords":["Çini","İznik","Kabe"],"materials":["Beyaz hamurlu, sıraltı tekniğinde yapılmış Kâbe tasvirli, tek parça İznik çinisidir."]},"0733c67d-ccf5-56da-96ce-bd2ec24a4c83":{"name":"Kur’an-ı Kerim.","description":"Eser, ince aharlı kağıt üzerine nesih hat ve siyah mürekkeple yazılmıştır. Giiriş zahriyesi, çift sayfa halinde düzenlenmiş, serlevha sure başlıklarının yer aldığı çerçeveler ve hizip gülleri tezhiplerle süslenmiştir. Tezhiplerde, 9. / 15. yüzyıl Türkmen ve Timurlu etkileri gösteren bitkisel kompozisyonlar dikkati çekmektedir.  \n  \nEserin deri cildinin, dış kapakları siyah; iç kapakları kahverengi ve *kaat'ı*dır. Dış ve iç kapaklardaki simetrik düzenleme, palmet salbekli dilimli oval şemse ve yarım salbek biçimindeki köşebentlerden meydana gelir. Şemsenin yüzeyi çiçek, yaprak ve kıvrıkdallardan meydana gelen hatayi üslubunda bitkisel kompozisyonlarla bezenmiştir. Baskı tekniği ile çalışılan ciltte Memluk sanatının etkileri görülmektedir.  \n  \nFatih Sultan Mehmed (I. H. 848-850 / M. 1444-1446; II. H. 855-886 / M. 1451-1481) dönemi Osmanlı İmparatorluğu için fetihlerle geçen bir dönemdir. Bununla birlikte Fatih Topkapı Sarayı'nda oluşturduğu nakkaşhanesinde hazinesi için bir çok el yazması hazırlatıp resimletmiştir. önemli bir sanat koruyucusu olan Fatih Sultan Mehmed fethettiği ülkelerdeki sanatçıları da İstanbul'da sarayına davet etmiştir. Bu nedenle eserin cildinde Memluk, tezhibinde Türkmen ve Timurlu etkileri görülmektedir ve eser Kirmanlı bir hattat tarafından yazılmıştır. Bu eser ketebesi bulunmamakla birlikte, kalitesi dikkate alındığında Fatih'in hazinesi için hazırlanmış olmalıdır.","short_description":"Fatih Sultan Mehmet Topkapı Sarayı'nda bir nakkaşhane kurarak kitap sanatlarının gelişmesine öncülük etmiştir. 9. / 15. yüzyıl sonlarında hazırlanmış olan bu Kur'an, Fatih Sultan Mehmet dönemi kitap sanatını günümüze taşıması açısından önemlidir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Asıl sahibi bilinmiyor. Eser üzerinde Sultan I. Mahmud (H. 1143-1168/ M. 1730-1754) ve Evkaf (Vakıf) müfettişi Derviş Mustafa’nın vakıf mühürleri vardır. Bu mühürlerden Kur’an’ın hangi yapıya ait olduğu tespit edilememekle birlikte bir cami veya türbeye okunmak üzere vakfedildiği anlaşılmaktadır.","dates":"H. 9. / M. 15. yüzyılın ikinci yarısı, 1470 civarı.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 41 cm. En: 29 cm.","method_for_datation":"Ketebesi olmamakla birlikte yazısı, cildi ve tezhiplerinin üslubu 9. / 15. yüzyıl sanatının özelliklerini yansıttığı için 9. / 15. yüzyıla, 1470 civarına tarihlenmektedir.","method_for_provenance":"Hattı, cildi ve tezhibindeki kalite eserin İstanbul'da Saray nakkaşhanesinde hazırlanmış olabileceğini düşündürmektedir. önemli bir sanat koruyucusu olan Fatih Sultan Mehmed fethettiği ülkelerdeki sanatçıları da İstanbul'da sarayındaki nakkaşhanesine davet etmiş ve kütüphanesi için pek çok el yazması hazırlatmıştır.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1914 yılında Ayasofya I. Mahmud Kütüphanesi'nden getirilmiştir.","bibliography":"Artan, T., Denny W.B., çağman, F., *Palace of Gold and Light: Treasures from the Topkapı, İstanbul,* Washington D.C. 2000, A39  \n  \nölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence,* İstanbul 1993, s.42, Pl. 16A-C, s: 45-47  \n  \nRaby J.-Tanındı Z., *Turkish Bookbinding in the 15th Century*, London 1993, s. 50-51.  \n  \nRoxburgh, D.J. (ed.), *Turks a Journey of a Thousand Years, 600-1600,* London 2005, kat.no.247, s.290-91, 439.","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","baskı","boyama","deri","Kağıt","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt, deri, mürekkep, suluboya, altın yaldız deri ciltte baskı tekniği kullanılmıştır."]},"1f5849a0-4eae-5275-9603-dfe4acb6e862":{"name":"İbrik.","description":"İbrik armut biçimli gövdeli, kulplu ve emziklidir. İbriğin süslemesi, bitki motifleri ve kitabe frizlerinden oluşmaktadır. İbriğin omuz kısmını nesihle yazılmış bir kitabe frizi dolanmaktadır. Bu kitabenin hemen altında bitki motiflerinden oluşan ikinci bir friz yer almaktadır. Eserin boynunda ve emzik kısmında da yine nesihle yazılmış kitabeler bulunmaktadır. İbriği süsleyen kitabeler ve bitki motifleri gümüş varaklarla omuzdaki kitabenin çerçevesi ise kırmızı-bakır varaklarla bezelidir. İbriğin omzunda ve emziğinin üzerinde yer alan kitabeler, eserin sahibine şan, şöhret, başarı ve ebedi hayat dileyen, bereket kitabeleridir. Bu nedenle ibrik, gerek Mezopotamya' ya ait tarihli bir örnek olması, gerek boyun kitabesinde iki Musullu ustanın adının birlikte anılmış olması bakımından büyük önem taşımaktadır.","short_description":"Zengiler döneminde Musul ve civarı, İslam maden sanatının önemli merkezlerindendi. Bu merkezin, teknik ve üslup bakımından Anadolu'da Artuklu maden sanatına büyük etkisi olmuştur. Kitabesine göre Musullu usta İyas tarafından yapılan bu ibrik, döneminin karakteristik özelliklerini taşımaktadır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","dates":"H. 627 / M. 1229.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 39 cm.(kapaksız); Kaide çapı: 16,5 cm., en geniş çapı: 20 cm.","method_for_datation":"Boynu dolanan kitabede ibriğin, “Musullu usta Abdülkerim İbn-el Turabi'nin gulam'ı (kalfası) İyas” tarafından, 627 / 1229 yılında yapıldığı belirtilmiştir.","obtention":"Gelibolu Süleyman Paşa Türbesinden 11 Aralık 1911'de getirilmiştir.","bibliography":"Erginsoy, ü., İslam Maden Sanatının Gelişmesi, İstanbul 1978.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul 2002, s.78-79.","dynasty":"Zengiler dönemi","author":"Alev Özay","keywords":["Bitkisel bezeme","hat","ibrik","pirinç"],"materials":["Pirinçtir. Döküm tekniği ile yapılmış, kazıma tekniği ile süslenmiştir. Kırmızı bakır ve gümüş kakmalıdır."]},"23e8db58-0148-5dc3-98b4-98cb5313ba16":{"name":"Hac Vekaletnamesi.","description":"El yapımı, abadi kağıt üzerine çizilmiş, boyanmış ve yazılmış bir hac vekaletnamesidir. Zaman içinde çok yıpranmış olan vekaletname iki parçadır. Birinci parçanın baş kısmında olması gereken *Besmele* kısmı eksiktir. Dönemin halifesi Nasır ed-din Allah'ın (576-620 / 1180-1225) adını taşıyan sancak resminin sadece bir tanesi kalmıştır. Sancağın altında renkli boyalarla Arafat dağı çizilmiştir. İki tarafına konmuş şamdanlarla aydınlatan Arafat Dağı'nın dokusu, siyahla kontürlü renkli boyalarla betimlenmiştir. Dağın altında Makam-ı İbrahim, su kuyuları yer almaktadır. Bunların altında hac farizasını tamamlamakta önemli bir adım olan Muzdalifa'nın çizimi vardır. çizimler arasındaki boşluklara hac için yapılması gerekli işlemler yazı ile yazılarak da anlatılmıştır. Bundan sonra hac için önemli üçüncü mekan olan Mina betimlenmiştir.  \n  \nçok harap ve iki ayrı parçadan oluşan hac belgesinde esas ziyaretgah olan Kabe'nin tasviri maalesef ki eksiktir. Belgenin ikinci parçasında Merva ve Safa'nın çizimlerle anlatımı, hacıların, Hz. Muhammed'in mezarını ziyaret için gittikleri Medine şehri, hac sonrasında ziyaret edilmesi bir gelenek olan Kudüs şehri ve bu şehirdeki Mescit-ül Aksa resimli olarak anlatılmakta ve belge bitmektedir. Hac vekaletnamesi Galip adlı şahsın eşi Umm Abbas adına düzenlenmiştir. Vekil olarak hacca giden kişi ise Ahmed bin Fadl el-Endülüsi'dir. Hac vekaletnamesi 602 / 1206 tarihinde hazırlanmıştır.  \n  \nOrtaçağ koşullarında hacca gitmenin özellikle de kadınlar açısından zorluğu açık bir gerçektir. Bu nedenle hacca giden kişiler veya hacca vekil olarak bir başkasını gönderen kişiler, İslam'ın kutsal topraklarına gittiklerini ve hac farizasını eksiksiz yerine getirdiklerini kanıtlamak ve belki de bunu kendilerinden sonraki nesillere bırakmak amacı ile bir belge sahibi olmak istemişlerdir. Bu amaçla hazırlandığını düşündüğümüz hac ve hac vekalet belgeleri, gerek hac ritüelini anlatması, gerek çizimlerle kutsal yerleri tanıtması, gerekse dönem sosyal yaşamını belgelemesi açısından çok değerli belgelerdir.","short_description":"Hac belgeleri, Orta çağın zorlu koşullarında kutsal topraklara yapılan seyahati ve Kâbe'nin tavafı ile sonuçlanan hac farizasını belgeleyen sertifikalardır. Bu sertifikalarda ziyaretçinin kimliği, gezdiği yerler ve yaptığı ibadetler resimlerle zenginleştirilerek anlatılmaktadır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Umm Abbas.","dates":"H. 602 / M. 1206","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"4737: yük: 55 cm. gen: 26,5cm.; 4746: yük:51 cm.  gen: 26,5 cm.","method_for_datation":"Hac belgesi üzerindeki tarih kaydı vardır: Hicri 602 / Miladi 1206. Ayrıca yazı karakteri, dönem halifesinin adı da tarihlendirme için temel olmuştur.","obtention":"İstanbul şehremini (Belediye Başkanı) ve Evkaf-ı İslamiye Müzesi idare meclisi üyesi olan İsmet Bey bir gezi dolayısıyla gittiği Şam'da Emeviye Camii'ni gezerken, Camii'nin “Kubbe tül Hazine” adlı odasında gördüğü Kur'anların İstanbul' a getirilerek incelenmesini istemiştir. 1914 yılından önce İstanbul'a getirilen ve tasnif edilen bu Kur'anlar arasında bulunan hac belgeleri de diğer eserlerle birlikte Müze kayıtlarına geçirilmiştir.","bibliography":"Aksoy, Ş. - Milstein, R. “A Collection of Thirteen Century Illustrated Hajj Certificates. *M. Uğur Derman 65th Birthday Festschrift*. İstanbul, 2000, 73-134.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, 82-83.","dynasty":"Eyyubi dönemi","author":"Şule Aksoy","keywords":["hac"]},"359c5242-9309-5cb3-a026-926ac7a00def":{"name":"Ahmed Karahisari Albümü.","description":"İki bölüm halindeki albüm, Kur'an'dan Enam suresi, seçme hadisler ve *Kaside-i Bürde*'den seçilmiş bölümlerden meydana gelmektedir. Ahmed Karahisari'nin siyah mürekkep ve altın yaldızla; *küfi, nesih, sülüs, muhakkak* gibi yazı çeşitlerini kullanarak hat sanatının sınırlarını zorlayan istiflerin yer aldığı bu albüm vassaleli 15 yapraktan oluşur. Cildi orijinal değildir. Sayfaların vassaleli olması orijinalde rulo halinde yazılmış olan bu çalışmaların, daha sonra belli ölçülerde kesilerek albüm haline getirilmiş olabileceğini göstermektedir.  \n  \nAlbüm, üstte satrançlı kufi hatla yazılmış “Elhamdülillah”, ortada Besmele ve altta yine satrançlı kufi hatla yazılmış CXII suresinden oluşan ve hem altın yaldız hem de siyah mürekkep kullanılarak yazılmış bir dünzenleme ile başlamaktadır. Diğer sayfalarda ise; yazının stili, boyutlarına göre sayfa düzeni birbirinden farklı özellikler göstermektedir.  \n  \nAlbümün son sayfasındaki ketebede Ahmed Karahisari adını, hocası Esadullah-i Kirmani'nin öğrencisi olarak yazmıştır. Ahmed Karahisari, Şeyh Hamdullah ekolü yerine *Yakut* üslubunda yazabilmek için Esadullah-i Kirmani'den ders almıştır. Hat sanatında getirdiği yeni bir solukla 16. yüzyıl Osmanlı hat sanatına damgasını vurmuştur. Ancak onun yarattığı bu ekol öğrencisi Hasan çelebi (öl: 1002 / 1594) tarafından devam ettirilmiş ve 10. / 16. yüzyılın sonunda da terk edilmiştir.  \n  \nOsmanlı hat sanatı içinde özgün bir yere sahip bu çalışmalar hat sanatının ulaştığı doruk noktasını gözler önüne sermesinin yanısıra estetik açısından bugün hâlâ pek çok sanatçıyı etkilemektedir.","short_description":"Oluşturduğu ekol ile 10. / 16. yüzyıl Osmanlı hat sanatına damgasını vuran Ahmed Karahisari'nin, yazı istifleri açısından hat sanatının sınırlarını zorladığı ünik bir albümdür.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Asıl sahibi bilinmiyor. Eser üzerinde Sultan I. Mahmud ( H. 1143-1168/ M.1730- 1754) ’un vakıf mührü vardır. Eser I. Mahmud tarafından kurulan ve kendi adını taşıyan kütüphaneye vakfedilmiştir.","dates":"H. 10. / M. 16. yüzyıl ortaları.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 50 cm. En: 34 cm.","method_for_datation":"Ketebesinde tarih bulunmamakla birlikte hattat Ahmed Karahisari'nin yaşadığı tarihler (875-963 / 1470-1556) kesin olarak bilindiği için eser onun yaşadığı döneme tarihlendirilmiştir.","method_for_provenance":"Hattat Ahmed Karahisari'nin İstanbul'da yaşadığı bilinmektedir, dolayısıyla eserin İstanbul'da yazıldığı düşünülmektedir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1914 yılında Ayasofya I. Mahmud Kütüphanesi'nden getirilmiştir.","bibliography":"Aksoy, Ş., Türk ve İslam Eserleri Müzesinden Bir Osmanlı Hat Sanatı Klasiği: Karahisari Albümü”, *P Sanat Kültür Antika Dergisi*, 21 (Bahar 2001), s. 66-75.  \n  \nAlparslan, A.*, Osmanlı Hat Sanatı Tarihi, İstanbul 1999, s. 56*  \n  \nölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence* İstanbul 1993, s.42, lev. 18A-B, s. 50-51.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, s. 264-65.","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","baskı","boyama","deri","hadis.","Kağıt","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt, mürekkep, altın yaldız kullanılmıştır."]},"374a32ae-e579-53c0-bfce-25a5e5c80764":{"name":"Sultan III. Osman’ın Tuğrası.","description":"Tuğra, mavi zemin üzerine siyah konturlu altın yaldızla çekilmiştir. Tuğranın seresindeki harflerin arası, tuğra kolları, iç ve dış beyze bitkisel kompozisyonlarla süslenmiştir. Bitkisel kompozisyonlar; hatayi kompozisyonlar ile Avrupa etkisiyle Osmanlı tezhibine giren barok çiçek desenleri olmak üzere iki farklı üsluptadır. Sağ üst köşede oval bir çerve içine yerleştirilmiş iki yuvarlak madalyonda Mekke (Kabe) ve Medine'nin resimleri yer almaktadır. Mekke ve Medine'nin resimleri, 11.-12. / 17.-18. yüzyıl süsleme sanatında el yazmalarında ve levhalarda olduğu gibi çinilerde de görülen bir kompozisyondur. Sol alt köşede ise dilimli bir madalyon içinde, tuğrayı çeken Karabağlı Kaptan-ı Derya Süleyman Paşa “Kıldı tuğrasını Sultan-ı cihanın imla bende-i hass-ı kapudan Süleyman Paşa” şeklinde adı ve H. 1270 tarihini yazdığı ketebe bulunmaktadır. Ancak H. 1270 yılında Kaptan-ı Derya Süleyman Paşa adına tarihi kaynaklarda raslanmamıştır. Süleyman Paşa 1754 yılında Sultan III. Osman tarafından Kaptan-ı Deryalığa getirilmiş ve bu görevi 1757 yılına kadar sürdürmüştür. 1757 yılında önce görevden alınmış, Sultan III. Mustafa (H.1171-1187/ M. 1757-1774) döneminde aynı yıl görevine iade edilmiş ve 1759 yılına kadar bu görevi sürdürmüştür. Levhanın çeşitli dönemlerde pek çok restorasyon geçirdiği de dikkate alındığında tarihin H. 1270 değil H. 1170 olması gerekmektedir.  \n  \nEllibeş yaşında tahta çıkan Sultan III. Osman, tahta çıkan en yaşlı Osmanlı şehzadesidir ve ancak üç yıl saltanat sürmüştür. Tuğrada “Osman Han bin Mustafa el-Muzaffer Daima” yazılıdır. Osmanlı sultanlarının bir tür imzası olan tuğralar, Divan-ı Hümayun üyesi olan nişancı tarafından veya onun talimatı üzerine çekilirdi. Eser, gerek boyutu ve gerekse tuğranın tüm ayrıntılarını gözler önüne serecek kadar ayrıntlı çalışılması nedeniyle Divan-ı Hümayun'da tuğra çekilirken hatasız olarak çekilmesini sağlamak amacıyla yapılmış olmalıdır.","short_description":"Osmanlı sanatı veya tarihinden söz edildiğinde akla ilk gelen unsurlardan biri de tuğralardır. Sultan III. Osman'a ait tuğra, gerek boyutları gerekse 12. / 18. yüzyıl sanatı'nın etkilerini yansıtması açısından ilginç bir örnektir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Sultan III. Osman (H.1168-1171 / M.1754-1757).","dates":"Sultan III. Osman Dönemi (H. 1168-1171 / M. 1754-1757).","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 125 cm. En: 190 cm.","method_for_datation":"Eser, ketebede adı tuğrayı çeken kişi olarak geçen, Kaptan-ı Derya Süleyman Paşa'nın III. Osman döneminde Kaptan-ı derya olduğu döneme göre tarihlenmiştir. (Tarihi kaynaklarda III. Osman dönemi dışında Kaptan-ı Derya olan başka Süleyman Paşa tespit edilememiştir.)","method_for_provenance":"Padişahın mührü olan tuğralar sadece Divan-ı Hümayun'da çekilirdi. Bu nedenle büyük ebatlı örnekler, resmi belgelere tuğra çekilirken doğru çekilmesini sağlamak amacıyla hazırlanırdı. Dolayısıyla İstanbul'da Topkapı Sarayı'nda ahzırlanmış olması gerekir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1916 yılında İstanbul Kılıç Ali Paşa Kütüphanesi'nden getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence,* İstanbul 1993, s.43, plate.22, s. 61","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["ahşap","Altın (yaldız)","boyama","mürekkep","suluboya"],"materials":["Ahşap, kağıt, suluboya ve altın yaldız kullanılmıştır."]},"3b9a8d6f-7ca1-5e34-9c8f-c212c393a3de":{"name":"Haseki Hürrem Sultan Vakfiyesi.","description":"Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi Haseki Hürrem Sultan'a ait olan vakfiye ince aharlı kağıt üzerine 49 sayfa olarak, Arapça, H. 964 / M. 1557 tarihinde yazılmıştır. Vakfiyenin 1a sayfasında Kanuni Sultan Süleyman (H. 926-974 / M. 1520-1566)'ın tuğrası bulunmaktadır. Tek sayfa serlevha ile başlayan, metin altın yaldızla çekilmiş cetveller içine 9 satır halinde siyah mürekkeple yazılmıştır. 1b deki serlevha ve 2a'daki metin araları, etrafı siyah renkle konturlanmış altın yaldızla doldurulmuştur.  \n  \nEserin açık kahverengi deri cildi 16. yüzyıl cilt sanatının karekteristik özelliklerini yansıtan, salbekli gömme oval şemseli, köşebentlidir, kalıpla çalışılmıştır ve altın yaldızla boyanmıştır. İç kapaklar ise kaat'ı ile yapılmış dilimli oval madalyonlarla süslenmiştir. Şemse ve madalyonların içi Hatayi ve rumi üslubundaki bitkisel kompozisyonlarla süslenmiştir.  \n  \nVakfiyenin 9b-10a sayfalarında, Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi Hürrem Sultan için Kudüs'te Camii-i Şerif (Kubbetü's-Sahra) yakınında yaptırdığı ve tarihi kaynaklarda Haseki Hürrem Sultan Camii, Medresesi ve İmareti olarak geçen yapılardan söz edilmektedir. 12a -14b sayfalarında ise bu yapıların bakımı, temizliği, çalışanların maaşları v.b. vakfın işleyişini sağlamak için harcamaların nasıl yapılacağı tüm detayları ile anlatılmıştır. 15b, 27a 'da ise bu vakfa gelir sağlamak için bağışlanan arazi, değirmen v.b. Hürrem Sultan'a ait gayrimenkullerden adet olarak söz edilmiştir. Ancak bu arazilerin nerede olduğuna ilişkin bilgi verilmemiştir. 49a sayfasında ise şahitlerin imzası ve Hürrem Sultan'ın mührü bulunmaktadır.  \n  \nEser, Osmanlı vakıf sistemini ve bu sistemin nasıl işlediğini anlatması açısından tarihi değer taşımasının yanısıra Klasik Osmanlı dönemi kitap ve cilt sanatının da seçkin örneklerinden biridir.","short_description":"Siyasi kişiliği, zarafeti, hayırseverliği ile Osmanlı tarihinin ünlü simalarından olan Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi Hürrem Sultan'ın Kudüs'teki eserlerinin vakfiyesi, tarihi bir belge olmasının yanı sıra 16. yüzyıl kitap sanatlarının da güzel bir örneğidir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Haseki Hürrem Sultan (öl. 965 / 1558).","dates":"H. 964 / M. 1557.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 28 cm. En: 19 cm.","method_for_datation":"Ketebesine göre H. 964 / M. 1557 yazılmıştır.","method_for_provenance":"H. 964 / M. 1557 yazılmıştır. Ayrıca hattı, Kanuni Sultan Süleyman'ın tuğrası, cildi ve tezhibindeki kalite eserin 16. yüzyılda İstanbul'da Saray nakkaşhanesinde hazırlanmış olabileceğini göstermektedir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1919'da Evkaf Müdürlüğü'nden getirilmiştir.","bibliography":"*Soliman le Magnifique,* Paris 1990, cat.no. 17, s. 38-39.","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","baskı","boyama","deri","Kağıt","mürekkep","suluboya","vakfiye","vakıf sistemi"],"materials":["Aharlı kağıt, deri, mürekkep, suluboya, altın yaldız, deri ciltte baskı tekniği kullanılmıştır."]},"63d7eb6d-8326-5395-9279-d48a47c2abba":{"name":"Tunç Mihrap Şamdanları.","description":"Yuvarlak kaideli çan biçimli gövdelidir. Bilezikli silindirik boyunlu ve mumluğu geniş çanaklıdır. Şamdan gövdesinin alt ve üst kenarını çeviren içi palmetli yürek biçimli madalyonlardan oluşan bordür, boynun alt kenarında da tekrarlanmıştır. Boyun bileziği üzerinde kabartma iri yapraklar yer alır. Boyun zemini, içleri cepheden ve profilden hatayi motifli, dilimli baklava şekilleri ile süslenmiştir. Mumluğu, geçmeli kartuşlar içinde yer alan yazı kitabeleri çevirir. Farsça yazılı kitabede, şamdanın ışığı üzerine övücü bir şiir, Arapça kitabede “Sultan Bayezid beladan uzak olsun” denilmekte ve Osmanlıca kitabede Edirne Bayezid Camii için yapılmış olduğu belirtilmektedir. Gövde ortasını, zemini kıvrım dal ve hatayi bezemeli enli süslü yazı frizi dolanır. Motifler altın yaldızlıdır. üzerindeki kitabeye göre Sultan II. Bayezid'in Edirne'de yaptırdığı cami için hazırlanan şamdanlar Memluk şamdan formunun etkilerini taşımaktadır.","short_description":"Osmanlı sultanları, inşa ettirdikleri camilerin büyük ve loş mekânlarını aydınlatmak için mihrabın iki yanına yerleştirilen şamdanların da siparişlerini verirlerdi. II. Bayezid adına, Edirne'deki camisi için yaptırılan şamdanların üzerinde, sultana iyi dilek kitabeleri yer almaktadır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Sultan II. Bayezid (H 886-918 / M 1481-1512).","dates":"H. 894 / M. 1488 civarı.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 89 cm, alt çapı: 73 cm.","method_for_datation":"Eserin üzerinde adı geçen Edirne II. Bayezid Camii 894 / 1488 yılında tamamlanmıştır. Dolayısıyla eserin de bu sıralarda yapılmış olması gerekir.","obtention":"Edirne Selimiye Camii'nden 8 Aralık 1911 tarihinde getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* İstanbul, 2002, 247  \n  \nRoxborough, J.D. *Turks, Journey of a Thousand Years, 600-1600*, London 2005, 441-442.","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Alev Özay","keywords":["Mihrap","Şamdan"],"materials":["Tunç şamdanlar kazıma tekniği ve altın yaldızla süslenmiştir."]},"66dee6a2-095c-5e95-9ab7-3051179223bf":{"name":"Zübdetü’t-Tevarih","description":"Eser, ince aharlı kağıt üzerine iri nesih hat ve siyah mürekkeple, 90 yaprak halinde Türkçe yazılmıştır. İçinde konuyla ilgili olarak, bazı sayfalarda tek bazı sayfalarda ise çift minyatür olmak üzere 55 adet minyatür bulunmaktadır. Eserin 1b-2a sayfalarında yuvarlak iki madalyon içine eserin Sultan III. Murad'ın hazinesi için hazırlandığı ve eserin konusu yazılmıştır. 37 satır halinde yazılan metnin serlevhası ve bölüm başlıkları tezhiplidir. Serlevha ve bölüm başlıklarındaki tezhiplerde hatayi ve rumi üslubundaki bitkisel kompozisyonlar, ilk sayfadaki madalyonlar etrafında ise halkar bezeme görülür.  \n  \nEserin koyu yeşil renkli cildi lakedir (Edirnekari). Ağırlıklı olarak kullanılan altın ve gümüş yaldızla renklendirilen dış kapaklar halkâr bezeme ile, iç kapaklar ise salbek, köşebent ve şemselerden oluşan düzenlemelerle süslenmiştir. Orijinal değildir.  \n  \nSarayın Şehnamecisi Seyyid Lokman Aşuri tarafından yazılan eser iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm: evren ve burçlar kuşağı ile başlamakta, Tevrat, İncil ve Kur'an kaynak alınarak peygamber ve dine hizmet etmiş kişilerin hayat hikayelerinin resimlerle anlatılmasıyla devam etmektedir. Hz. Muhammed, Dört Halife Devri, Emeviler, Abbasiler, Erken İslam dönemi, Gazneli, İlhanlı, Selçuklu ve Timurlular gibi Müslüman devletlerin sultanlarının ve devlet adamlarının secereleriyle birinci bölüm sona ermektedir. İkinci bölümde Osmanlı Devleti'nin kurucusu Sultan Osman'dan başlayarak Sultan III. Murad'a kadar hüküm süren Osmanlı sultanlarının portreleri yer almaktadır. Bu sultanlar döneminde yaşanan siyasi olayların anlatılmasıyla ikinci bölüm son bulmaktadır.  \n  \nSultan III. Murad (H. 982-1003/ M. 1574-1595)'ın hazinesi için hazırlanan bu eser gerek minyatür üslubundaki kalite, gerekse cildi ve hattı ile Osmanlı sanatı içinde bir sultan hazinesi için hazırlanan başyapıtlardan biridir.","short_description":"Sultan III. Murad'ın emri ile ünlü tarihçi Seyyid Lokman tarafından yazılan, ünlü nakkaşlar Molla Kasım ve üstat Osman tarafından resimlenen, yaradılıştan itibaren Peygamberleri, İslamiyet'in doğuşunu ve devletlerin tarihini anlatan eser, Osmanlı resim sanatı'nın ünik eserlerinden biridir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Sultan III. Murad (H. 982-1003/ M. 1574-1595).","dates":"H. 993 / M. 1583.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 64.7 cm. En: 41.3 cm.","method_for_datation":"Eser üzerinde Sultan III. Murad (H. 982-1003/ M.1574-1595)'ın hazinesi için H. 993 / M. 1583 tarihinde hazırlandığı belirtilmektedir.","method_for_provenance":"Sultanın emriyle İstanbul'da yazılmış olmalıdır.","provenance":"İstanbul.","obtention":"Sultan I. Abdülaziz'in annesi Sultan II. Mahmud'un eşi Pertevniyal Valide Sultan Sultan (öl: H. 1300 / M. 1883 - Valide Sultanlığı: 1861-1876)'ın İstanbul-Aksaray'da yaptırdığı külliyenin kütüphanesinden 1915 yılında getirilmiştir.","bibliography":"Aksoy, Ş., Zübdetü't Tevarih Sultan III. Murad için Hazırlanan bir Şehname, *P. Art, Culture, Antique*, 3 (1996) s. 17-37.  \n  \n*In Pursuit 0f Excellence,* İstanbul 1993, s.42, Pl. 19A-E, s: 52-56  \n  \nRenda, G., *“*New Light on the Painters of the Zubdat at Tawarikh in the Museum of Turkish and Islamic Arts in Istanbul”, *Fourth International Congress of Turkish Art, s.183-200.*  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, s. 272-75.","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","boyama","burçlar","Edirnekari","Kağıt","lake","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt, mürekkep, suluboya, altın yaldız, ciltte lake tekniği kullanılmıştır."]},"68ecd47c-38f6-579b-9162-d8283100397d":{"name":"Siyer-i Nebi.","description":"Eser, ince aharlı kağıt üzerine iri nesih hat, 13 satır olarak Türkçe olarak yazılmıştır. Metin altın yaldızla çekilmiş cetveller içine siyah mürekkeple, metinde geçen özel isimler ise kırmızı mürekkeple yazılmıştır. Satır araları altın yaldızla doldurulmuş ve doldurulan bölümlerin etrafı siyah renkle konturlanmıştır. Siyer-i Nebi, Hz. Muhammed'in hayatı ve ölümüne kadar İslam tarihini anlatan altı ciltlik bir eserdir. 545 varaktan oluşan TİEM nüshası ise bu eserin, dördüncü cildinin kopyasıdır. İçinde konuyla ilgili 193 adet minyatür yer alır. Eserin ilk sayfası tek sayfa serlevha şeklinde düzenlenmiş ve tezhiplerle süslenmiştir. Minyatürlü sayfalarda ise minyatür, altta ve üstte iki satırlık metin arasında yer almaktadır. Eserin kahverengi deri cildi, palmet salbekli oval şemse ve köşebentlerle süslüdür.  \n  \nHz. Muhammed'in kızı Fatma'nın doğumu ile başlayan eserde, Hz. Ali ile Fatma'nın evlenmesi, Hz. Muhammed'in mucizeleri, Talha ve Gamze'nin aşkları, kahraman müslüman kadınların öyküleri, Bedir savaşına hazırlık ve savaş, Uhud savaşı sırasında Hz. Muhammed'in yaralanması, Peygamber'in amcası Hz. Hamza'nın ölümü, savaş ganimetlerinin paylaşılması, Kaa'b ve kızının öyküsü ile Müslümanların düşmanı Süfyan bin Halid'in öldürülmesi konuları anlatılmaktadır.  \n  \nSiyer-i Nebi 16. yüzyılda Sultan III. Murad'ın isteği üzerine Saray nakkaşhanesinde altı cilt olarak hazırlanır. Bugün bir cildi kayıptır, diğerleri ise dünya kütüphanelerine dağılmıştır. İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nde bulunan bu yazma, adı geçen eserin Dublin Chester Beatty Kütüphanesi'nde (T.419) bulunan dördüncü cildinin 17. yüzyılda yapılmış bir kopyasıdır. Eser minyatür üslubu açısından 17. yüzyıl özelliklerini taşımaktadır.","short_description":"Hz. Muhammed'in hayatını konu alan 'Siyer-i Nebi'nin 17. yüzyılda kopya edilen bu cildi, konusu, minyatürlerindeki figür üslubu, doğa ve mekân kompozisyonları ile Osmanlı Resim Sanatı içinde önemli bir yere sahiptir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Asıl sahibi bilinmiyor. Ancak, Sultan II. Mahmud’un eşi Pertevniyal Valide Sultan (Öl: H.1300 / M. 1883-Valide Sultanlığı: 1861-1876) ’ın 1862-63 tarihli vakıf mührü eserin 1a ve 545a sayfasında bulunmaktadır.","dates":"H. 11. / M. 17. yüzyıl ortaları.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 38 cm. En: 26 cm.","method_for_datation":"Eser minyatür üslubu açısından 17. yüzyıl özelliklerini taşımaktadır.","method_for_provenance":"Bu tür pahalı ve önemli yazmalar ancak saray nakkaşhanesinde yapılmış olabilir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"Sultan I. Abdülaziz'in annesi Sultan II. Mahmud'un eşi Pertevniyal Valide Sultan (öl: H.1300 / M. 1883 - Valide Sultanlığı: 1861-1876)'ın İstanbul-Aksaray'da yaptırdığı külliyenin kütüphanesinden 1916 yılında getirilmiştir.","bibliography":"çığ, K*., “*Türk ve İslam Eserleri Müzesi'ndeki Minyatürlü Kitapların Kataloğu”, *Şarkiyat Mecmuası,* III (1959), s. 51-90,bil.s.61-62  \n  \nTanındı Z., *Siyer-i Nebi. İslam Resim Sanatında Hazreti Muhammed'in Hayatı,* İstanbul 1984, s.156-159.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* İstanbul, 2002, s. 292-95.","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","boyama.","Kağıt","lake","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt, siyah mürekkep, suluboya, altın yaldız kullanılmıştır."]},"9beb3626-1910-5e59-a90a-ae27e1cb3c8d":{"name":"Kapı Kanatları ve Tokmağı.","description":"Cizre Ulu Cami'ye ait çift kanatlı kapının ahşap iskeleti, tunç plakalarla kaplanmış; pirinç çubuk ve levhalardan oluşan süsleme, demir çivilerle kapı iskeletine çakılmıştır. Kapının kenarını, yuvarlak başlı çivilerle tutturulmuş dörtlü yonca yaprağı motifli bir bordür dolanır. Kapı kanatları üzerinde her kanatta alt alta sıralanmış ve merkezinde on iki kollu bir yıldızın yer aldığı üç madalyon yer almaktadır. Bunların aralarına gelecek şekilde ise kanatlar kapanınca tamamlanan iki tüm ve iki yarım madalyon yerleştirilmiştir. On iki köşeli yıldızlardan oluşan madalyon ve geometrik motiflerin arasında kalan boşluklar, ajur (delik işi) tekniğinde rumi-palmet motifli plakalarla doldurulmuştur. Bu motiflerin zemininde eskiden kırmızı ve mavi renklerin kullanılmış olduğu ve böylece motiflerin daha belirginleşmesinin sağlandığı, kalan izlerden anlaşılmaktadır. Kapının iki dış kenarında görülen yarım ve çeyrek madalyonlar, bu geometrik düzenin adeta sonsuz bir biçimde uzayıp gittiğini göstermektedir. Kapı kanatlarının ortasına yakın bölümünde, tokmak takılacak iki bölüm vardır. Birbirlerine ortada yer alan bir aslan kafasıyla bağlanmış iki ejderin oluşturduğu tunç kapı tokmakları, kapı kanatlarına bu deliklerden geçerek sabitlenmiştir. Tokmak dökümle yapılmış olup üzeri kazıma tekniği ile süslenmiştir. Tokmağın ejderleri sivri kulaklı, badem gözlü ve kanatlıdır. Yılan pullarıyla kaplı gövdeleri helezon şeklinde düğümlenip, birbirleriyle bağlanan kuyruklarının uçları da kartal başlarıyla betimlenir.  \n  \nKapının üstünde yer alan bronz döküm kabartma yazılmış sülüs hatlı kitabenin harflerinin bir kısmı eksik olduğundan tam olarak okunamamaktadır. çözümlenebilen bölümünde “Bizim büyüğümüz Ebul Kasım Mahmud Sencer Şah'a Allah kuvvet versin” yazmaktadır.  \n  \nAdı geçen Atabek, Cizre Atabeki olup, 1208-1241 yılları arasında hüküm süren Mahmud Sencer Şah olmalıdır.","short_description":"Anıtsal camilerin görkemli kapıları, aynı zamanda cennetin kapılarını da simgelerler. Kapı üzerinde hükümdar adına yer verilmesi, sonsuzluğu simgeleyen geometrik bezemeler ve kapı tokmaklarındaki ejder ve aslan figürleri, Tanrı'nın ilahi kudreti yanında hükümdarın gücünün de ifadesidir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"7. / 13. yüzyıl başı Artuklu Hanedanı, Cizre Atabeki Mahmud Sencer Şah (H 605-639 / M. 1208-1241).","dates":"H. 7. / M. 13. yüzyıl başı.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Kanatlar: Yük: 300 cm. Gen: 112 cm. Tüm gen: 224 cm; Tokmak: Yük: 27,5 cm. Gen: 24cm. Kal: 3 cm.","method_for_datation":"Kapının üst kısmında yer alan kitabesinden anlaşılacağı üzere, adı geçen Cizre Atabek'i olup, 1208-1241 tarihleri arasında hüküm süren Mahmud Sencer Şah dönemi olmalıdır. Tokmak M.S. 1155 tarihinde inşa edilen Cizre Ulu Camii için kapı kanatları ile birlikte yapılmış olmalıdır.","method_for_provenance":"Eserler, Cizre Ulu Camii için özel olarak üretildiklerinden Cizre'de veya güneydoğu Anadolu'da üretilmiş olması kuvvetle muhtemeldir.","provenance":"Güneydoğu Anadolu.","obtention":"Mardin Müzesi'nden 1976 yılında kapı kanatları ve tokmak birlikte getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. *et al*, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, 97-99.  \n  \nRoxborough, D.J. (ed.) *Turks, A Journey of a Thousand Years, 600-1600*, London 2005, 399-400.","dynasty":"Selçuklu Cizre Atabeyliği","author":"Alev Özay","keywords":["ajur","Bitkisel bezeme","figürlü bezeme","Geometrik bezeme","tunç"],"materials":["Kanatlar: ahşap (ceviz ve kavak), maden (tunç ve pirinç), ajur (delik işi) tekniği."]},"c71d590c-4617-5140-bfe0-2cb0925bedda":{"name":"Yazı Çekmecesi.","description":"Ahşap üzerine Edirnekari tekniğinde boyanarak hazırlanmıştır. çekmecenin tüm dış yüzeyi kırmızı zemin üzerine yapılan çiçek buketleri ile bezenmiştir. Bombeli olan kapağın ortasındaki çelengin içinde, köşelerinde ve çekmecenin yan yüzlerinde yer alan çiçeklerin oluşturduğu bu desen şeması, Türk Barok-Rokoko üslubunu yansıtmaktadır. çekmece kapağındaki bezemenin altında küçük bir madalyon içinde çekmeceyi yapan usta adını, “es-Seyyid ömer er-Recai” olarak yazmıştır. Mavi renge boyanmış olan çekmece kapağının iç yüzünde Sultan Abdülmecid'in (1255-1278 / 1839-1861) tuğrası, alt kısımda ise kamış kalem, mürekkep ve rıhdanlığın konulacağı özel yerler ile kağıtların muhafaza edileceği bölüm bulunmaktadır.  \n  \nYazı çekmeceleri, Hattatların, kağıt, kamış kalem, mürekkep hokkası, makta, kalemtraş ve yazı makaslarını muhafaza etmek ve bir arada bulundurmak istekleri sonucu üretilmişlerdir.  \n  \nYazı çekmeceleri kullanım amacı dolayısıyla üretilmiş, dönem beğenisi doğrultusunda bezenmiş, genellikle ahşap üzerine sedef, fildişi, bağa kakmalı olarak, bazen de bu eserde olduğu gibi 19. yüzyılda sıkça görülen Edirnekari tekniğinde yapılmışlardır.  \n  \nİslam sanatının kendini ifade ettiği en büyük alanlardan biri hat sanatıdır. özellikle bazı Osmanlı sultanları da hat sanatında ders almış ve çalışmalar yapmıştır. Hat sanatında güzel eserler vermiş sultanlar arasında III. Ahmed, II. Mustafa, II. Mahmud ve I. Abdülmecid sayılabilir. Bu yazı çekmecesi, Sultan I. Abdülmecid tarafından bizzat kullanılmıştır.","short_description":"Yazı çekmeceleri, hattatların araç gereçlerini toplu halde taşıma ve koruma kolaylığını sağlamak üzere yapılmışlardır. üretildikleri dönemin beğenisi doğrultusunda bezenen bu çekmeceler, her dönemde hattatların üstün zevk değerlerini de yansıtmışlardır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Sultan I. Abdülmecid (1255-1278 / 1839-1861).","dates":"I. Abdülmecid (1255-1278 / 1839-1861) dönemi.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük:8.5 cm. Gen: 21 cm. Boy: 40 cm.","method_for_datation":"çekmece'nin iç kapağında bulunan Sultan Abdülmecid tuğrası, eserin, onun hükümdarlığı döneminde (1255-1278 / 1839-1861) ve kendisi de bir hattat olan sultanın kendisi için yapıldığını göstermektedir.","method_for_provenance":"Eserin yüksek kalitesi, sultan için yapılmış olması ve hat sanatının en büyük destekleyicisinin Osmanlı Sarayı olmasından İstanbul'da yapıldığı düşünülmektedir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"İstanbul çinili Köşk'te korunmakta iken 1941 yılında Müzeye getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence*, İstanbul, 1993, 70.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* İstanbul, 2002, 318.","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Şule Aksoy","keywords":["Edirnekari","hat","I. Abdülmecid","lake","tuğra","Yazı"],"materials":["Ahşap üzerine lake (Edirnekari) tekniği."]},"cce3a0c8-0096-5ec4-8323-9daea09d8912":{"name":"Ahşap Sütunlar.","description":"Kare prizma gövdeli ahşap sütunlardır. Sütunların her ikisinin de ikişer yüzeyi derin oyma tekniği kullanılarak işlenmiştir. Yüzeyler üst üste gelecek şekilde dikdörtgen panolara bölünmüştür. Dikdörtgen panoların içine çiçekli kufi hatla yazılmış her yüzeyde sekiz satır olmak üzere onaltı satırlık metin yer alır.  \n  \n145 envanter numaralı sütunun üzerindeki metinde Kur'an-ı Kerim XIX Meryem Suresi: 96-98 ayetleri yer alır. Ayetler sütunun bir yüzünde başlayarak alt alta gelen sıralarda devam eder ve sonra diğer yüzüne geçer.  \n  \n146 envanter numaralı sütunun üzerinde ise Kur'an-ı Kerim II Bakara Suresi: 285 ayeti yer alır. Ayet, her iki yüzeydeki ilk satırlar tamamlandıktan sonra tekrar birinci yüzdeki panonun ikinci satırından alt panolara doğru devam eder.  \n  \nAhşap sütunun hangi yapıda ve ne amaçla kullanıldığı bilinmemekle birlikte üzerinde Kur'an ayetlerine yer verilmesinden dolayı dini bir yapıda mimari bir aksam olarak kullanılmış olduğu düşünülmektedir.","short_description":"6.-7. / 12.-13. yüzyıllarda Suriye ve Mısır'da hüküm süren Eyyubiler dönemine ait bu ahşap sütunların, üzerindeki oyma tekniği kullanılarak çiçekli kufi ile yazılan Kur'an ayetlerinden, dini bir yapıya ait oldukları anlaşılmaktadır. Dönemin ahşap sanatında görülen teknik ve üslup özellikleri, Fatımi sanatı etkisindedir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","dates":"H. 7. / M. 13. yüzyıl.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 85 cm, Gen: 19 x 19 cm.","method_for_datation":"Eserin üzerinde tarih bulunmamaktadır. üzerindeki yazının üslup özelliklerine dayanılarak 13. yüzyıla tarihlenmekte ve o dönemde Şam ve Suriye'de hüküm süren ve ahşap işçilikleriyle tanınan Eyyubiler'e atfedilmektedir.","method_for_provenance":"Envanter kayıtlarına göre Şam'dan getirilen eserin Şam'da üretilmiş olması muhtemeldir.","provenance":"Suriye.","obtention":"Müze'ye 1914 yılında Şam'dan getirilen eserler arasındadır.","bibliography":"ölçer, N. vd,*Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, Akbank, İstanbul, 2002, s.76-77.","dynasty":"Eyyubi Dönemi","author":"Gönül Tekeli","keywords":["ahşap","hat sanatı","oyma tekniği"],"materials":["Ahşap, oyma tekniği."]},"d433bf50-3272-569f-a940-5a05965ceb20":{"name":"Mermer Lahitler.","description":"Env. No 2536: Dikdörtgen prizma formunda, kapaklı lahittir. Mermer üzerine oyma tekniğinde yapılmıştır. Lahit, yan taşları, kapak, baş ve ayak şahideleri olmak üzere parçalar halinde hazırlanmış, açılan yivlere geçirilmek suretiyle monte edilmişlerdir.  \n  \nLahdin iri bir palmet yaprağı formunda taçlanan baş ve ayak şahide taşları iki yanda sütunlarla tamamlanır. Sütunların gövdeleri mukarnas kavsaralı mihrap nişleri ile bezelidir. Tepeleri yivli topuzlarla son bulur. Palmet yapraklarının ön ve arka yüzeyleri ise, fazla derin olmayan düz satıhlı oyma, rumi yapraklı bitkisel bezemeyle dolguludur. Palmetin sap kısmı ile şahidenin alt bölümünde son satırı yine palmet yaprağı ile biten sülüs hatla istiflenmiş dört satır kitabe yer alır. Şahidelerin alt kenarları zigzag motifli, yivli sütuncelerle biçimlenmiştir. Lahdin yan yüzlerinde lotus-palmet birleşimi zarif bir bordürün çerçevelediği dikdörtgen kartuşlar içinde sülüs hatlı Arapça kitabe yer alır. Kapağın eğimli kesilmiş yan kenarlarında palmet dizilerinden oluşan friz yer alır. Kapağın üzerinde, gövdesi altı dilimli madalyon biçiminde zincirle asılmış izlenimi veren kandil motifi işlenmiştir. Anadolu'da pek çok mezartaşında da kullanılan bu motif, ölümden sonra, kişinin Tanrıya ulaşmasında yolunu aydınlatıcı bir sembol olarak kullanılmıştır.  \n  \nKitabesinden Halep Valisi özdemir'in Sefer 893 / Ocak-Şubat 1488 yılında ölen eşine ait olduğu anlaşılmaktadır.  \n  \nEnv. 2537: Malzeme, form ve bezeme özellikleri bakımından yüzeylerdeki çok küçük bezeme farklılıkları dışında 2536 envanter numaralı lahdin benzeridir.  \n  \nBu lahdin kapak taşı üzerinde rumi ve palmet dolgulu geometrik geçmelerden oluşan bezeme ile dilimli rozet biçiminde su haznesi bulunur. Su haznesi, kuşların toplanan yağmur sularını içmeleri için yapılmıştır. üzerindeki kitabeden de lahdin Sefer 899 / Kasım-Aralık 1493 yılında ölen Halep Valisi özdemir'e ait olduğu anlaşılmaktadır.","short_description":"Yazıtlarından Halep Valisi özdemir ve eşine ait oldukları anlaşılan ve özdemir'in Halep yakınlarındaki Ansariyye'de bulunan türbesinden getirilen iki mermer lahit, zengin bitkisel ve geometrik süslemeleriyle dikkat çeken, göz alıcı eserlerdir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"2536: Halep valisi Özdemir’in eşi; 2537: Halep Valisi Özdemir.","dates":"2536: Sefer 893 / Ocak-Şubat 1488 ve 2537: Sefer 899 / Kasım-Aralık 1493 tarihli.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy :123 cm. Yük :92 cm. Gen :36 cm.","method_for_datation":"üzerlerindeki kitabelerde adı geçen şahısların ölüm tarihi verilmiştir. Ayrıca Herzfeld özdemir'in türbesinin kitabesine göre Rebiyülevvel 893 / Şubat-Mart 1488'de el-Kemal oğlu Yusuf adlı mimar tarafından tamamlandığını belirtmektedir.","method_for_provenance":"Envanter kayıtlarına göreHalep yakınındaki Ansariyye'deki özdemir'in türbesinden getirilmişlerdir. Dolayısıyla Halep veya civarında üretilmiş olmaları muhtemeldir.","provenance":"Halep, Suriye.","obtention":"19. yy. sonunda yurt genelinde başlatılan eser toplama çalışmaları kapsamında 1907 yılında İstanbul çinili Köşk'e getirilen eserler 1941 yılında da Müze'ye getirilmiştir.","bibliography":"Ogan, A.- Kühnel, E. *İstanbul Arkeoloji Müzelerindeki Şaheserler*, *C: III çinili Köşk'teki Türk ve İslam Eserleri,* Berlin-Leipzig, 1938, s.10.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul 2002, s.172-175.  \n  \nHerzfeld, E. *Materiaux pour un corpus inscriptionum arabicarum, Deuxieme partie, Syrie du Nord, Incriptions et monuments d'Alep.* Tome 1 Vol. 2, Le Caire 1956, s.387-391 (özdemir'in Türbesi ve aynı tipte ve özdemir'in yine Sefer 893 / Ocak-Şubat 1488'de ölen bir başka eşine ait diğer bir lahde ait kitabeler incelenmektedir.)","dynasty":"Memluk Dönemi","linkcatalogs":"IAM_EG_EN_001","author":"Gönül Tekeli","keywords":["Halep","lahit","Özdemir"],"materials":["Mermer, oyma tekniği."]},"d8d5a5cd-689f-5f68-bcf7-940b003039aa":{"name":"Kur'an-ı Kerim.","alternate_name":"Şeyh Hamdullah Kur'an'ı.","description":"Döneminin tüm üslup özelliklerini en olgun biçimi ile yansıtan eser, ince aharlı kağıt üzerine ondört satırlık nesih hat ve siyah mürekkeple 265 yaprak olarak yazılmıştır. Eserin giriş zahriyesi, çift sayfa halinde düzenlenmiş, serlevha sure başlıklarının yer aldığı çerçeveler, hizip gülleri ve ketebe sayfası tezhiplerle süslenmiştir. Tezhiplerde; geneksel hatayi çiçekleri, rumi, palmet ve kıvrıkdallardan oluşan kompozisyonların yanısıra serbest fırça darbeleriyle çalışılmış bulut kompozisyonları da dikkati çekmektedir. Kompozisyon kuruluşlarındaki geleneksel kalıpların dışına taşan arayış; bezemelerin harf aralarına yerleştirilmesi, harflerin veya çerçevelerin kenarlarından çıkan çiçek ve yaprak kompozisyonları da devam ettirilmiştir.  \n  \nEserin deri cildinin; dış kapakları bordo iç kapakları yağ yeşilidir. Dış ve iç kapaklardaki simetrik düzenleme; dıştan geniş bir bordürle kuşatılan palmet salbekli dilimli oval şemse ve yarım salbek biçimindeki köşebentlerden meydana gelir. Etrafına altın yaldızla tığ çekilmiş köşebentler, şemse ve bordürün yüzeyi çiçek, yaprak ve kıvrıkdallardan meydana gelen hatayi üslubunda bitkisel kompozisyonlarla bezenmiştir. Baskı tekniği ile çalışılan tüm bezemeler dış kapaklarda 2mm, iç kapaklarda ise 1mm yüzeyden aşağıdadır. Cilt kapaklarında dolu (bezemeli) ve boş (bezemesiz) alanalar arasındaki denge ve bezemelerdeki yüzey farklılığı yüzeyde inalımaz bir derinlik meydana getirimiştir. Cildin diğer bölümlerinden farklı olarak sertabında Kur'an'ın LVI: 77-79 ayeti yazılıdır.  \n  \nOsmanlı hat sanatında bir ekol oluşturan ve aynı zamanda Sultan II. Bayezid (H.886-918 / M.1481-1512)'ın da meşk hocası olan Şeyh Hamdullah tarafından H. Recep 899 / M. Nisan 1494 yazılan eserin, geleneksel kalıpların dışına taşan tezhipleri, özellikle baskı tekniğinin kullanılmasındaki ustalık, titizlik ve incelik nedeniyle cildi de hattı kadar dikkat çekicidir. Bu özellikleriyle Osmanlı kitap sanatlarının şekillenmeye başladığı II. Bayezid döneminin en önemli örneklerinden biridir.","short_description":"Osmanlı hat sanatında bir ekol oluşturan Şeyh Hamdullah tarafından yazılan bu Kur'an, yazısı, tezhipleri ve büyük bir özenle hazırlanan cildi ile erken dönem Osmanlı kitap sanatının tüm özeliklerini yansıtan dikkat çekici bir eserdir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Asıl sahibi bilinmiyor. Eser üzerinde Sultan I. Mahmud (1143-1168 / 1730-1754) ve Evkaf (Vakıf) müfettişi Derviş Mustafa’nın (12. / 18. yüzyılın birinci çeyreğinde bu görevde) vakıf mühürleri vardır. Bu mühürlerden Kur’an’ın hangi yapıya vakfedildiği olduğu tespit edilememekle birlikte, bir cami veya türbeye okunmak üzere vakfedildiği anlaşılmaktadır.","dates":"H. Recep 899 / M. Nisan 1494.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 33.5 cm. En: 23.5 cm.","method_for_datation":"Ketebesine göre H. Recep 899 / M. Nisan 1494 yazılmıştır.","method_for_provenance":"Hattı, cildi ve tezhibindeki kalite eserin İstanbul'da Saray nakkaşhanesinde hazırlanmış olabileceğini düşündürmektedir. çünkü Sultan II. Bayezid (H.886-918 / M.1481-1512) yazı sanatına düşkün Osmanlı sultanlarındandır. Şehzade iken Amasya'da Şeyh Hamdullah'tan hat dersleri almış ve H. 886/ M.1481'de tahta çıktıktan sonra hocası Şeyh Hamdullah'ı Sarayı Humayun'da hat dersleri vermek üzere davet etmiştir. Bu nedenle Kur'an'ın Sultan II. Bayezid için İstanbul'da hazırlanmış olması muhtemeldir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1914 yılında Ayasofya Kütüphanesi'nden getirilmiştir.","bibliography":"çığ K., *Türk Kitap Kapları*, İstanbul, 1971, res. IV  \n  \nLevenson, J. A. (ed.), *Circa 1492. Art in the Age of Exploration*, Washington D.C., 1991, no. 81.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, 251-252.  \n  \nRaby J.-Tanındı Z., *Turkish Bookbinding in the 15th. Century*, London 1993, 196-199.  \n  \nRoxburgh, D.J. (ed.), *Turks, Journey of a Thousand Years, 600-1600*, London, 2005, 441.","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","baskı","boyama","deri","Kağıt","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt, deri, mürekkep, suluboya, altın yaldız, deri ciltte baskı tekniği kullanılmıştır."]},"e499d19d-1cd3-574e-b40c-b7a8dc83a218":{"name":"Kur’an-ı Kerim.","description":"Beyaz, az aharlı kağıt üzerine siyahla tahrirli altın yaldız ve Memluk nesih hattı ile yazılmıştır. Sayfalar cetvelsizdir. Cildi deriden ve *miklep*lidir. Kur'an levha olarak tezhiplenmiş karşılıklı iki takdim sayfası ile başlar. Geometrik şemada tezhipli bu iki sayfanın ortasındaki sekiz kollu yıldız madalyonun içine Kur'an'dan XLI: 42 ayet yazılmıştır. Geometrik bezemenin oluşturduğu tüm çokgenlerin içi rumili arabesk motifleri ile doldurulmuştur. Geometrik bezemeyi çevreleyen bordürün zemini siyah ile taranmıştır. Bu taranmış zemin üzerinde tonlaşarak açılan pembe, yeşil ve mavi renklerle yapılmış rumi ve palmetlerin içinde gonca benzeri motifler vardır. Bu boyama şekli Memluk tezhip sanatında “Sandal üslubu” olarak tanınmaktadır. Kur'an'ın sure başları küfi hat ile yazılmıştır. Ayet sonları altın yaldız ve mavi renkli geçmeli rozetlerle ayrılmış, beş ve on ayet sonu sayfa kenarına yapılan tezhipli madalyonların içine kufi hat ile yazılarak belirtilmiştir.  \n  \nKur'an, değişik tarihlerde üç kez Memluk tahtına çıkan Nasır ed-Din Muhammed'in hazinesi için hazırlanmıştır.  \n  \nKur'an'ı Eyyubi Devleti kurucusu Selahattin Eyyubi'nin soyundan gelen Hattat Şadi ibn Muhammed ibn Şadi ibn Davud ibn İsa ibn Ebubekr ibn Eyyub tarafından H. Ramazan 713 / M. Aralık 1313 tarihinde yazılmıştır. Tezhiplerini ise Aydoğdu ibn Abdullah el-Bedri ve Ali ibn Muhammed el-Ressam yapmıştır.  \n  \nKur'an-ı Kerim, Mısır'da İslam sanatının Rönesansı olarak nitelendirebileceğimiz tüm sanat dallarında en seçkin ve rafine eserlerin verildiği dönemde, sultana takdim edilmek üzere yazılmış üstün kalite ve nitelikteki eserlerden biridir.","short_description":"Bir Kur'an'ın sanat değerini vurgulayan üç özellik, yazan hattatı, tezhiplerini yapan müzehhibi ve takdim edildiği kişinin adını içermesidir. Memluk kitap sanatının şaheserlerinden olan bu Kur'an, altınla yazılmış metni, bir ekol olan tezhibi ve takdim edildiği Sultanın adını taşımaktadır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Nasır ed-Din Muhammed, Memluk Sultanı (üç kez tahta çıkmıştır: 692-694, 698-708, 709-742 / 1293-1294, 1299-1309, 1310-1341).","dates":"Ramazan 713 / Aralık 1313.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 35 cm. Gen: 26.5 cm.","method_for_datation":"Kur'an'ın sonunda yazıldığı tarih vardır. Hicri Ramazan 713 / M. Aralık 1313.","method_for_provenance":"Memluk sanatının özelliklerini taşıyan eser, Memluk saray sanatçıları tarafından yapıldığı için Mısır'da, özellikle Kahire'de üretilmiş olması kuvvetle muhtemeldir.","provenance":"Kahire, Mısır.","obtention":"1914 yılında Sultan II. Selim Türbesinden getirilmiştir.","bibliography":"Aksoy, Ş. “Der Prachtkoran”, *Die Koranbestände des Museums für Türkische Kunst in İstanbul*, Berlin 1999, pp.111-123.  \n  \nJames, D. “Some Observation on the Calligrapher and Illuminators of the Koran of Rukn al-Din Baybars al-Jashangir”, *Muqarnas*, II, 1984, pp.147-157  \n  \nJames, D. *Qur'ans of the Mamluks,* London 1988, pp. 58-63.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul 2002, s.176-179.","dynasty":"Memluk Dönemi","linkcatalogs":"IAM_EG_EN_001","author":"Şule Aksoy","keywords":["Dini objeler","Geometrik bezeme","hat"],"materials":["Aharlı kağıt, mürekkep, altın yaldız, deri."]},"e722241c-4515-59f7-bedf-15c25aea04a3":{"name":"Kur’an-ı Kerim.","description":"İnce, aharlı kağıt üzerine siyah mürekkep ve nesih hat ile yazılmıştır. Sayfalar kalın altın yaldız cetvelli ve 13 satırdır. 346 sayfadır. Kur'an'ın I. Fatiha ve II. Bakara suresi, 1-4. ayetleri altın yaldız ile yapılmış *beyne's südûr* tezhip üzerine yazılmıştır. Bu ayetlerin yazılı olduğu karşılıklı iki sayfadaki sure başları ve cetvel dışında kalan bölümler altın yaldız varak kaplanmış ve üzerine çok renkli olarak Türk Barok-Rokoko üslubunda tezhip yapılmıştır. Tüm sure başları altın yaldız üzerine beyaz ve *tevki'i* hatla yazılmış ve tezhiplenmiştir. Ayetler hepsi birbirinden farklı altın rozetlerle ayrılmış, beş ve on ayet sonu sayfa kenarına yapılan farklı formdaki gül motifleri ile belirtilmiştir. Deri olan cildin, dış yüzü kahverengi, iç yüzü ise yeşil renklidir. Cildin dış yüzü, yeşil ve sarı altın yaldız kullanılarak yapılmış serbest natüralist bitkisel desenlidir.  \n  \nKur'an'ın hattatı Kazasker Mustafa İzzet Efendi (1801-1876), Tosya'da doğmuş, daha sonra İstanbul'a gelerek eğitim görmüştür. Hattı, Mustafa Vasıf ve Yesarizade Mustafa İzzet Efendi'den öğrenmiştir. Ona en büyük şöhreti sağlayan eserleri hilye ve istifli yazı levhalarıdır. Ayasofya'nın kubbe kasnağında sergilenen İslam dünyasının en büyük levhaları ona aittir.  \n  \nKur'an'ın tezhipleri üzerinde iki ayrı müzehhip çalışmıştır. Bunlar, Sultan Abdülmecid döneminde Sarayda Başmücellid olan Mehmet Salih ve onun çırağı olan Raşit Efendi'dir.  \n  \nH. 12. / M. 18. yüzyıldan itibaren Türk sanatında Avrupa etkisi ile bir değişim yaşanmıştır. Türk Barok- Rokoko üslubu olarak adlandırılan bu üslup, kitap sanatlarına da yansımıştır. Kur'an, bu üslubun kitap süslemelerinde uygulanmış en güzel örneğidir.","short_description":"Tezhip sanatı, Kur'an'ların ayrılmaz bir parçasıdır. Müzehhipler, 12.-13. / 18.-19. yüzyıllarda Kur'an süslemelerinde, klasik bezeme öğelerinin yanında, Avrupa sanatı etkili natüralist çiçeklerden oluşan desenleri de severek kullanmışlardır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Pertevniyal Valide Sultan (Sultan I. Abdülaziz’in annesi, Sultan II. Mahmud’un eşi; Öl: H. 1300 / M. 1883 - Valide Sultanlığı: 1277–92 / 1861-1876).","dates":"H. Sefer 1259 / M. Mart 1843","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 28 cm.  Gen: 19 cm.","method_for_datation":"Kur'an'ın üzerinde bulunan tarihine göre Sefer 1259 / Mart 1843'te yazılmıştır.","method_for_provenance":"Pertevniyal Valide Sultan Türbesinde bulunan Kur'an, türbeye külliyenin banisi Pertevniyal Valide Sultan tarafından okunmak üzere 1868 yılında vakfedilmiştir. Eserin hattat ve müzehhipleri sarayın sanatçılarıdır. Dolayısıyla eser, İstanbul'da üretilmiş olmalıdır.","provenance":"İstanbul.","obtention":"Kur'an Pertevniyal Valide Sultan Türbesinden, 9 Aralık 1926 tarihinde getirilmiştir.","bibliography":"Aksoy, Ş. “Kitap Sanatlarında Türk Barok-Rokoko üslubu,” *Sanat*, Sayı 6, Haziran 1977, s. 126-136  \n  \nölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence*, İstanbul 1993, s. 62-65  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* İstanbul 2002. s. 326-327","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Şule Aksoy","keywords":["Bitkisel bezeme","Dinsel Objeler","Kur’an","Türk Rokokosu","Vakıf"],"materials":["Kağıt üzerine siyah mürekkeple yazılmış, altın yaldız ve çeşitli renklerle tezhiplenmiştir."]},"ea8bbe97-c193-5f18-8fc1-bff27b21d5c0":{"name":"Kur’an-ı Kerim Cildi.","description":"Bordo renkli deri cildinin dış ve iç kapaklarındaki bezemeler kalıp tekniği ile çalışılmıştır. Dış ve iç kapaklarda, geniş bir bordürle çerçevelenen palmet salbekli dilimli gömme oval şemse ve dilimli köşebentler yer almaktadır. Şemse, salbek ve köşebentlerin etrafına altın yaldızla tığ çekilmiştir. Dış ve iç kapaklar arasında iki fark bulunmaktadır: birincisi; iç kapaklarda şemsenin orta zemini dışında tüm bezemeler siyah, şemsenin ortası ise altın yaldız zemin üzerine yapılmış olmasıdır. İkincisi ise; dış kapaktaki bordürlerde bitkisel kompozisyon yer alırken iç kapakta ayet bulunmaktadır. Saz üslubundaki bitkisel kompozisyonların tümü altın yaldızla boyanmıştır. İç kapaklarda bitkisel kompozisyonlarla doldurulmuş oval madalyonlar arasına altın yaldız kullanılarak sülüs hatla “Ayet el-Kürsi” yazılmıştır. Sertabda ise LVI: 77-79 ayeti yer almaktadır. Cilt kapaklarında dolu (bezemeli) ve boş (bezemesiz) alanlar arasındaki denge ve bezemelerdeki yüzey farklılığı, yüzeyde derinlik meydana getirmiştir.  \n  \nEser, içleri saz üslubunda bitkisel bezemeli, gömme şemse ve köşebentleriyle 16. yüzyılın ünlü mücelliti Mehmed çelebi'nin Türk cilt sanatında bir ekol haline gelen özelliklerinin Osmanlı saray nakkaşhanesinde 17. yüzyıl ortalarında da devam ettiğini gösteren güzel bir örnektir.","short_description":"Osmanlı Saray Nakkaşhanesi'nde hazırlanmış olan eser, geleneksel Türk cilt sanatının tüm özelliklerinin büyük bir ustalıkla gözler önüne serildiği önemli bir 11. / 17. yüzyıl örneğidir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Asıl sahibi bilinmiyor. Ancak Kur’an’nın Sultan Ahmed Türbesi’nden 1911 yılında müzeye gelmiş olması, okunmak üzere bu türbeye vakf edildiğini göstermektedir.","dates":"H. 1054 / M. 1644.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Boy: 66 cm. En: 47 cm.","method_for_datation":"Ketebesine göre H.1054 / M. 1644 yazılmıştır. Cilt ustasının adı bulunmamakla birlikte bitkisel kompozisyonların üslup özellikleri eserin hattı ile cildinin aynı dönemde hazırlandığını göstermektedir.","method_for_provenance":"Hattı, cildi ve tezhibindeki kalite eserin İstanbul'da saray nakkaşhanesinde hazırlanmış olabileceğini düşündürmektedir.","provenance":"İstanbul.","obtention":"1911 yılında Sultan Ahmed Türbesinden getirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002, s. 296.","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Sevgi Kutluay","keywords":["Altın (yaldız)","baskı","boyama.","deri","Kağıt","mürekkep","suluboya"],"materials":["Aharlı kağıt, deri, mürekkep, suluboya, altın yaldız, deri ciltte baskı tekniği kullanılmıştır."]},"efc1e427-4c81-58f3-a2ae-e846616be1e3":{"name":"Kur’an Mahfazası.","description":"Gövdesi dikdörtgen prizma formunda olup kısa ayaklıdır. Kapağı kubbe formundadır. Ahşap üzerine abanoz ve fildişi kullanılarak kakma tekniği uygulanmıştır.  \n  \nMahfazanın gövdesinin yan yüzleri dikdörtgen panolar halinde düzenlenmiştir. Panoların içleri klasik Osmanlı Dönemi kitap cilt kompozisyonlarında görülen formda düzenlenmiştir. Dikdörtgen panoların köşelerine fildişi köşebentler yerleştirilmiştir. Rumi ve palmet motifleriyle şekillenen dilimli kartuşlar abanozla kaplanmıştır. Panoların ortasında, fildişi kakma iri birer kabara bulunan ve uçları rozet ve palmet motifleriyle biten salbekli şemseler yer alır. Şemselerin iki ucunda çin bulutları, alt ve üst bölümlerinde ise dört adet altıgen rozet bulunmaktadır. Altıgen rozetlerin içleri beyaz ve renkli boyalı fildişi ve gümüş tel kullanılarak mozaik kakma tekniğinde işlenmiştir. Dikdörtgen kartuşların etrafında abanoz üzerine fildişi kakma ile rumi ve palmet kıvrımlarından meydana gelen serpme desenler yer alır.  \n  \nKapak pervazı üzerinde yer alan ve birbirinden dilimli kartuşlarla ayrılan fildişi kartuşların içinde oyma tekniğinde, sülüs hatla Kur'an'dan Sure II: 255 yazılıdır.  \n  \nKubbe yüzeyi yan yana V motifleriyle oluşturulan zig zag desenli geniş, abanoz ve fildişi plakalarla kaplanmıştır. Sivrilerek son bulan kubbenin üst bölümünde, ters yüz yerleştirilmiş fildişi, abanoz palmet dizisi ve mozaik dolgulu altıgen rozetler yer alır. Tepeliği kopmuştur.  \n  \nKur'an cüzlerini saklamak amacıyla hazırlanmış olan mahfazanın içi beş bölmelidir. Kubbenin içi krem rengi boyalı zemin üzerine kalemişi tekniği ile rumi ve palmet kompozisyonlarından oluşan şemselerle bezenmiştir. Kapağın iç pervazı kırmızı zemin üzerine siyah renkle rumi-palmet kompozisyonu ile bezelidir.","short_description":"Kur'an ve cüzlerini saklamak amacıyla Osmanlı saray atölyelerinde yapılmıştır. Ahşap üzerine abanoz, fildişi ve gümüş tel ile kakma tekniği kullanılarak klasik Osmanlı süsleme üslubundaki motiflerle bezenmiştir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","dates":"H. 10. / M. 16. yy. ilk yarısı.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 86.5cm. Gen: 50.7 cm.","method_for_datation":"Yüzeylerin değerlendirilmesi, form, teknik ve malzemenin dengeli kullanımı ile Osmanlı Dönemi 10. / 16. yy ilk yarısı ahşap işçiliğinin özelliklerini yansıtmaktadır.","method_for_provenance":"Mahfaza Osmanlı Saray atölyelerinin yönlendirdiği ve klasik Osmanlı Döneminin bütün süsleme motif ve kompozisyon özelliklerini taşımaktadır. Eser büyük olasılıkla, 10. / 16. yüzyılın ilk yarısında İstanbul'da Saray'ın yönlendirdiği atölyelerden birinde üretilmiş olmalıdır.","provenance":"İstanbul.","obtention":"Eser, Sultan I. Mahmud'un (1142-1168 / 1730-1754) yaptırdığı Ayasofya Kütüphanesi'nden 1914 yılında Müze'ye getirilmiştir**.**","bibliography":"Atasoy, N. and Artam, T., *The Splendors of the Ottoman Sultans*, Memphis, 1992, pp.162–3.  \n  \nKunt, M., and Woodhead, C. (ed.), *Suleyman the Magnificent and His Age*: The Ottoman Empire in the Early Modern World**, Addison-Wesley, 1995, cat. no. 86.  \n  \nölçer, N.vd*, Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, Istanbul, 2002, pp.254–5.","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Gönül Tekeli","keywords":["abanoz","ahşap","fildişi","kakma","kakma mozaik","Kur’an mahfazası"],"materials":["Ahşap, abanoz, fildişi, gümüş tel ile kakma tekniği, Kalemişi tekniği."]},"f396e33d-9645-55ac-affd-ff0c3b5c089a":{"name":"Kur’an-ı Kerim Sayfası.","description":"Ceylan derisi üzerine kahverengi (*sepia*) ile tahrirli altın yaldız ve kufi hat ile yazılmıştır. Yine altın yaldız ve kahverengi mürekkep ile yapılmış çok zengin bir tezhibin çerçevelediği sayfada Kur'an'dan CXII: 3- CXIII: 1 ayetleri yazılmıştır. Harf noktaları yoktur. Harekeler kırmızı ve siyah noktalar şeklinde kullanılmıştır. Yeni bir surenin başlaması sadece besmele ile belirtilmiştir. Ayet sonuna diyagonal üç çizgi konmuştur.  \n  \nKur'an sayfasını, dört ince banttan oluşan geniş bir bordür çevreler. Bordürdeki bantlar, oluşturdukları dikdörtgenin kenar ortalarında geçmeler yapar. Bantların oluşturduğu çerçevenin geniş boşluğunda kıvrım dallar ve bu dallara bağlı yaprak ve çiçeklerden oluşan süsleme vardır.  \n  \n9.-10. yüzyıllarda Irak veya Suriye'de yazılmış olan Kur'an'ın bugün elimizde sadece beş sayfası bulunmaktadır: ŞE 43/1-5. Altın yaldız ve kufi hat ile yazılmış, çok zengin bir süslemeye sahip olan bu Kur'an, mutlaka önemli bir cami veya sultan için yazılmış olmalıdır.  \n  \nEmevi ve Abbasi dönemleri, İslamiyet'in genişleyip yayıldığı, İslam sanatının ise yavaş yavaş karakterini bulmaya çalıştığı bir dönemdir. Bu nedenle de Abbasi dönemi sanatçıları yaratıcı olmaktan çok derleyici izlenimlerle ürünler vermişlerdir. Roma ve Bizans dönemi ürünlerinde kullanılan motif ve desenleri, kitap sanatlarına uyacak ve yakışacak bir sentezden geçirerek uygulamışlardır. Sonuç olarak da tüm kitap süslemelerinde günümüze dek kullanılacak, ancak zaman ve yöresel etkilerle gelişip zenginleşecek olan ana temaları saptamışlardır.","short_description":"Hat sanatı, Kur'an'ların doğru ve eksiksiz olarak kitlelere ulaşabilmesi için özenle yazılmaları sonucunda gelişmiştir. Kufe şehrindeki yazım merkezlerinden dolayı bu şehrin adını alan Kur'an sayfasındaki Kufi hat, sade, sert ancak çok çarpıcı bir karaktere sahiptir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi","dates":"H. 3.-4. / M. 9.-10. yüzyıl","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 27 cm., gen: 39 cm.","method_for_datation":"Yazı karakteri, harf noktalamasının görülmemesi, tezhipte kullanılan desenlerden yola çıkılarak tarihlendirme yapılmıştır.","method_for_provenance":"Irak merkezli Abbasi İmparatorluğu'nun en yoğun etki alanlarından biri de Suriye'dir. Dolayısıyla eserin Irak veya Suriye'de üretildiği düşünülmektedir.","provenance":"Irak veya Suriye.","obtention":"İstanbul Şehremini (Belediye Başkanı) ve Evkaf-ı İslamiye Müzesi idare meclisi üyesi olan İsmet Bey bir gezi dolayısıyla gittiği Şam'da Emeviye Camii'ni gezerken, “Kubbetü'l-Hazine” adlı odasında gördüğü Kur'anların İstanbul'a getirilerek incelenmesini istemiştir. 1914 yılından önce İstanbul'a getirilen ve tasnif edilen bu Kur'anlar arasında bulanarak Müze kayıtlarına geçirilmiştir.","bibliography":"ölçer, N. vd, *In Pursuit of Excellence*, İstanbul 1993, s.15  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* İstanbul 2002, s.44-45.","dynasty":"Abbasi dönemi","author":"Şule Aksoy","keywords":["Altın (yaldız)","Bitkisel bezeme","Deri (parşömen)","Dini objeler"],"materials":["Ceylan derisi üzerine altın yaldız, kahverengi (sepia) mürekkep kullanılarak yazılmıştır."]},"f542a798-8c47-5278-ad25-50059baf16a0":{"name":"Mesafe taşı (Miltaşı).","description":"5\\. Emevi Halifesi Abdülmelik ibn Mervan (66-86 / 685-705) zamanına ait mesafe taşıdır. Genellikle Hac ve ticaret yolları üzerine iki merkez arasındaki uzaklığı belirlemek için dikilen mesafe taşlarındandır. Kitabe, kareye yakın miltaşı üzerine oyma tekniğinde işlenmiştir. Taş üzerindeki sekiz satırlık kitabe kufi hatla yazılmıştır. Üst bölümü kırık ve eksik olan mesafe taşının kitabe metni tam olarak okunamamaktadır. Okunabilen satırlarda, “Allah'ın kulu, müminlerin emiri Abdülmelik, Allah'ın rahmeti üzerine olsun, bu taşı diktirdi. Şam ile burası arası 109 mildir,” yazılıdır.  \n  \nEmeviler döneminden günümüze çok az sayıda kitabe ulaşmıştır. Bununla birlikte günümüze gelebilmiş bu kitabeler, Erken İslam Döneminde kullanılan kufi yazının taş üzerindeki gelişimini göstermesi bakımından büyük önem taşır.","short_description":"Mesafe taşları, İslamiyet'in ilk yıllarında, önemli ticaret ve hac yolları üzerinde yer alan merkezler arasındaki uzaklığı belirtmek amacıyla dikilirlerdi. Bu taşlar, tarih, kimin adına diktirildiği ve bölgenin adı hakkında bilgi veren yazıtlar içerdiğinden, birer belge niteliği de taşımaktadırlar.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi","dates":"H. 66-86 / M. 685-705.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"En: 30 cm, Boy: 40 cm, Kalınlık: 9 cm.","method_for_datation":"Kitabede adı geçen Abdülmelik ibn Mervan 66-86 / 685-705 yılları arasında halifelik yaptığı için bu zaman dilimine tarihlendirilmektedir.","method_for_provenance":"Envanter kayıtlarında 1884 yılında Eriha'daki Han el-Hatrura harabelerinden getirildiği belirtilmektedir. Ancak Han el-Hatrura ile Şam arası daha fazla olduğundan taşın daha kuzeyde bir noktadan oraya taşındığı düşünülmüştür.","provenance":"Eriha, Kudüs yakınları.","obtention":"Osmanlı hakimiyeti altındaki bölgelerde başlatılan kazı ve eser toplama çalışmaları ile 1884 yılında çinili Köşk'e gelen eser 1941 yılında Müze'ye getirilmiştir.","bibliography":"Clermont-Ganneau, C. “Notes d'épigraphie et l'histoire arabes,” Journal Asiatique (e serie IX avril-mai-juin) 1887, s.472-297.  \n  \nKerametli, C. “Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nde Erken İslam Devrine Ait Kitabeler,” Şarkiyat Mecmuası VI (1965) İstanbul 1966, s.20.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi,* Akbank, İstanbul 2002, s.32  \n  \nVan Berchem, M. Materiaux pour un corpus inscriptionum arabicarum, deuxieme partie, Syrie du Sud, Tome Premier, Jerusalem “la ville”, le Caire 1922, s.17-18, no.1.","dynasty":"Emevi Dönemi","linkcatalogs":"IAM_JO_EN_001","author":"Gönül Tekeli","keywords":["mermer","mesafe taşı","miltaşı"],"materials":["Mermer, oyma tekniği."]},"f7759c4e-3d0e-535a-b438-1292b547ebc5":{"name":"Kur'an Mahfazası.","description":"Kemerli kısa ayaklar üzerine oturan altıgen prizma gövdelidir. Oniki köşeli kasnak üzerinde yükselen sivri piramidal çatılı kapağı vardır.  \n  \nCeviz kaplama üzerine fildişi kakma (gömme) tekniğinde işlenmiştir. Yer yer abanoz kullanılmıştır. Kapakta yukarıdan aşağı doğru iki sıra halinde dikey fildişi paftalar ile salbekli şemseye benzer madalyonlar yerleştirilmiştir. Paftalar oyma rumi yaprakları, hatayi motifleri ve kıvrım dallardan oluşan girift bezemeye sahiptir. Kubbe eteği ile kasnağı üzerinde ise yatay olarak yerleştirilmiş fildişi oyma yazı paftaları yer alır. Kazıma tekniğinde, zemin oyularak Sülüs hatlı yazılarda Kur'an ayetlerinden (II: 255 ve LIX: 22-24 ) bölümler yazılıdır. Kapak üzerinde ve kenarındaki paftalarda yine Kur'an ayetlerinden (XLVIII: 28-29, III: 18-19, XXVII: 30) parçalar vardır.  \n  \nGövde yan yüzeylerinde etrafı fildişi şeritlerle konturlanmış yatay dikdörtgen panolar vardır Bunların köşelerinde içleri rumi ve palmet motifli fildişi köşebentler yer alır. Bu paftaların ortalarında fildişi oyma sülüs hatla yazılmış Türkçe yazılarda, mahfazanın Sultan II. Bayezid adına yaptırılmış olduğunu ifade eden metin ve H. 911 / M. 1505 tarihi yer almaktadır. Yazıların son satırı altındaki paftada mahfazayı yapan sanatçının imzası Amel-i Ahmed bin Hasan Kalıb-i Fani şeklinde fildişi üzerine oyularak yazılmıştır.  \n  \nKaidenin kemer dolgularında yeşil boyalı fildişi (kemik) üzerine mozaik kakma tekniğinde yapılmış süslemeler vardır. Kapak üzerinde üç boğumlu kubbe alemi abanoz ve fildişindendir. Kur'an ve Cüzlerini saklamak amacıyla yapılmış olan mahfazanın içi üç gözlüdür.","short_description":"Sultan II. Bayezid adına, Ahmed bin Hasan adlı sanatçı tarafından H. 911 / M. 1505 yılında yapılmıştır. Ahşap üzerine fildişi kakma tekniğindeki mahfazanın yüzeylerinin işlenişi ve malzemenin dengeli kullanımı, Osmanlı ahşap sanatının 10. / 16. yüzyıl ilk yarısında görülen üslup özelliklerini yansıtmaktadır.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","initial_owner":"Sultan II. Bayezid (H. 886–918 / M. 1481–1512).","dates":"H. 911 / M. 1505.","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 82 cm. Gen: 56 cm.","method_for_datation":"üzerindeki kitabeye göre H. 911 / M. 1505 yılında yapılmıştır.","obtention":"Eser, Ayasofya camii haziresinde bulunan Sultan II. Selim (1566-1574) Türbesinden 1926 yılında Müze'ye getirilmiştir.","bibliography":"*Anadolu Medeniyetleri Sergisi, III Selçuklu-Osmanlı*, İstanbul, 1983, E.19.  \n  \nçığ, K. “İmzalı Eski çekmece, Cüz ve Hilye-i Saadet Mahfazaları ve Sanatkarları,” *Milletlerarası Birinci Türk Sanatları Kongresi*, Ankara 1962, s.101-119  \n  \nLevenson, J.A. *Circa 1492. Art in the Age of Exploration*, Washington DC, 1991, s.194  \n  \nölçer, N. vd*, Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, İstanbul, 2002. s. 252-253.  \n  \nRogers, J. – R.M. Warth, *Suleiman the Magnificent*, London, 1990.","dynasty":"Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Gönül Tekeli","keywords":["abanoz","fildişi","Kur’an mahfazası"],"materials":["Ceviz, Abanoz, Fildişi, Kemik-kakma, gömme, mozaik kakma."]},"fc5a6282-b7d6-579a-959e-2cc86ab7b704":{"name":"Kandil.","description":"Yukarıya doğru daralan altıgen gövdenin üzerinde oniki dilimli kubbe ve boğumlu askı alemi vardır. Tabanında aşağıya doğru sarkan yedi kandillidir. Kapağı tek kanatlıdır. Gövdeyi alttan ve üstten yazı bordürü çevirir. Farsça Sultan Bayezid'in adı, onu yüceltici sözler ve kısa bir dua yazılıdır. Kitabe kuşaklarının arasında kalan kısımlar delikişi (ajur), rumili salbekli şemse ve yarım şemselerle süslenmiştir. Ana zemin kazıma dal, hatayi ve yaprak bezemelidir. Kubbe rumi ve palmetli delik işidir. Bezeme motifleri 9. / 15. yüzyıl Osmanlı kitap ve çini sanatındaki pek çok örnekle yakın benzerlikler gösterir. Delik işi, kabartma ve kazıma teknikleriyle işlenmiş, rumi ve hatayilerle bezenmiş, üstünde kabartma dilimli kubbeler bulunan kandillerin günümüze kalan örneklerinin sayıca çokluğu, bunların 9. / 15. yüzyılın ikinci yarısında bolca yapıldığını gösterir. Osmanlı veya Memluk ustalar tarafından, Memluk veya Osmanlı ülkesinde mi yapıldığı sorusunu ise açık bırakır. “Bayezid Han bin Mehmed” kitabesini taşıyan 170 envanter numaralı kandil bu grubun en tanınmış örneklerinden biridir.","short_description":"Bezemeleriyle, 9. / 15. yüzyıl Osmanlı kitap ve çini sanatındaki pek çok örnekle yakın benzerlikler gösteren kandil, bakır üzerine altın yaldızlı, kabartma ve ajur teknikleri kullanılarak süslenmiş güzel örneklerden biridir.","holder":"Türk ve İslam Eserleri Müzesi.","dates":"II. Bayezid dönemi (H. 886-918 / M. 1481-1512).","location":"Sultanahmet, İstanbul","dimensions":"Yük: 70 cm.","method_for_datation":"Kandil gövdesinin alt ve üst kenarlarını dolanan Farsça kitabe kuşaklarında, okunabildiği kadarıyla, Sultan Bayezid'in adı ve onu yüceltici sözler ile kısa bir dua yazılıdır.","obtention":"İstanbul Sultan II. Bayezid Türbesinden 29 Eylül 1930 tarihinde getirilmiştir.","bibliography":"*Anadolu Medeniyetleri III, Selçuklu-Osmanlı*, İstanbul 1983, 118.  \n  \nölçer, N. vd, *Türk ve İslam Eserleri Müzesi*, Akbank Yayınları, İstanbul, 2002, 246.","dynasty":"Erken Osmanlı Dönemi","linkcatalogs":"IAM_TR_TR_001","author":"Alev Özay","keywords":["II. Bayezid","Kandil"],"materials":["Bakır üzerine altın yaldız üzerine kabartma ve delik işi tekniği ile süslenmiştir."]},"febb9b50-5023-54dc-aba9-74d232d247aa":{"name":"Damsaköy Taşkınpaşa Camii’nin Mihrabı.","description":"Ceviz ağacından yapılmış mihrapta yer alan geometrik ve bitkisel motifler ile yazılardan oluşan süslemeler, yuvarlak yüzeyli derin oyma, çift katlı oyma ve eğrikesim teknikleri kullanılarak meydana getirilmiştir. Mükemmel bir işçiliğin sergilendiği mihrapta, iki geniş bordür, mihrap nişini çevrelemektedir. En dıştaki bordür, zeminden 68 cm yüksekliğe kadar, palmet ve rumilerden oluşan bitkisel bir kompozisyonla bezenmiştir. İkinci bordür ise yaklaşık 100 cm yüksekliğe kadar geometrik bir ağ ile kaplanmıştır. İki bordürün süslemesi, bu yüksekliklerden itibaren Kur'an ayetleri (X: 255, LIX: 20-23, XLVI: 31) içeren yazı şeritleri ile devam ettirilmiştir.  \n  \nDilimli mihrap nişini çeşitli genişliklerde, palmet ve rumi motiflerinin kullanılmasıyla oluşturulan bitkisel bezemeli ince bordürler çevrelemektedir. Kavsara kemerinin şekli ve iç kısmının boş olması, bu kesimde bir onarım olduğunu düşündürmektedir. Yarım daire profilli mihrap nişinin içi de girift bitkisel bir kompozisyonla bezenmiştir.  \n  \nMihrap nişinin kemer köşeliklerinde yuvarlak madalyonlar yer almaktadır. İçlerinde yazı şeritleri bulunan bu madalyonların çevrelerinde, ajur tekniği kullanılmış gibi bir etki bırakan, derin oymalı bitkisel motifler bulunmaktadır. Bu madalyonlardan sağdakinin ortasında “Allah” kelimesinin etrafında, Kur'an'dan LIX: 22; sol levhada ise, ortada “Muhammed” kelimesinin etrafında LIX: 23. ayetten alıntı yer almaktadır.  \n  \nMihrap nişinin üst kesiminde yer alan büyük dikdörtgen panonun içerisi, 12 kollu yıldızlardan gelişen geometrik bir ağ ile kaplanmıştır. Mihrabın tepeliği yoktur.  \n  \nAnadolu dışında yer alan ve çeşitli dönemlere tarihlenen, Kahire'deki El-Ezher Camii (360-362 / 970-972) ile Seyide Nefise Camii (532-33 / 1138-1145), Batı Türkistan'daki İskodar Camii (5.-6. / 11-12. yy) ve Halep'deki Halaviye Medresesi (6. / 12. yy sonu, 7. / 13. yy başı) gibi bazı yapıların ahşap mihrapları bulunmakla birlikte; Damsaköy Taşkınpaşa Camii'nin mihrabı, Anadolu'da ahşap malzemeyle yapılmış tek örnek olarak ayrıcalıklı bir yere sahiptir.","short_description":"Anadolu'da ahşap malzemeyle yapılmış tek örnek olarak ayrıcalıklı bir yere sahip olan Damsaköy Taşkınpaşa Camii'nin mihrabı, süslemelerinde kullanılan geometrik, bitkisel ve yazı karakterli desenleriyle, mükemmel bir işçiliğin özgün bir örneğini sergilemektedir.","holder":"Ankara Etnografya Müzesi.","dates":"H. 654-842 / M. 1256-1438.","location":"Ulus, Ankara","dimensions":"Yük: 350 cm. En: 203 cm.","method_for_datation":"Damsaköy Taşkınpaşa Camii'nin inşa kitabesi yoktur. Ancak caminin avlusunda yer alan türbelerin, 8. / 14. yüzyıla ait kitabelerinden yola çıkarak Damsaköy Taşkınpaşa Camii'nin de 14. yüzyılın ortalarında yapılmış olabileceği kabul edilir.  \n  \nAyrıca 14. yüzyılda, özellikle çini mozayik ve alçı mihraplarda, genel olarak geometrik ve bitkisel kompozisyonlar yazı ile birlikte kullanılmıştır. Bu süsleme programı, ahşaptan yapılmış Damsaköy Taşkınpaşa Camii'nin mihrabında da uygulanmıştır.","method_for_provenance":"Mihrabın yapıldığı yer tam olarak bilinmemekle birlikte; gerek üslup özellikleri, gerekse kullanılan motiflerin karakteri yerli (Anadolu) üretim olduğunu göstermektedir.","provenance":"Anadolu.","obtention":"Ahşap mihrap, Kayseri Müzesi'nin 14 Eylül 1938 tarih ve 113 sayılı kararı ile 23 Eylül 1940 yılında Ankara Etnografya Müzesi'ne getirilmiştir.","bibliography":"Bakırer, ö. *Onüç ve Ondördüncü Yüzyıllarda Anadolu Mihrapları,* Ankara, 1976.  \n  \nBakırer, ö. “ürgüp'ün Damsa Köyü'ndeki Taşkın Paşa Camii'nin Ahşap Mihrabı”, *Türk Tarih Kurumu Belleteni*, S.139 (1971), s.367-382.  \n  \nöney G. “Anadolu Selçuklu ve Beylikler Devri Ahşap Teknikleri”, *Sanat Tarihi Yıllığı*, S.III, İstanbul, 1969-1970, s.135-171.","dynasty":"Karamanoğulları Dönemi","author":"Sevinç Gök Gürhan","keywords":["ahşap","Ahşap mihrap","Bitkisel bezeme","Eğrikesim tekniği","Geometrik bezeme","Karamanoğulları","Mihrap","Yazı"],"materials":["Ahşap mihrap, ceviz ağacı kullanılarak yapılmıştır. Ceviz levhalar yan yana getirilerek mihrap oluşturulmuştur. Mihrabın tamamı, yuvarlak yüzeyli derin, çift katlı oyma ve eğrikesim teknikleri kullanılarak süslenmiştir."]}}