@appaflytech/zeyrek-ai-mcp 0.0.4 → 0.0.6

package/dist/tools/platformInfo.js

@@ -1,10 +1,96 @@
 import { listKnowledgeFiles, readKnowledgeFile } from '../resources/knowledge.js';
+import { splitGuideSections } from '../knowledge/guideSections.js';
+import { PlatformApiError } from '../platform/errors.js';
 import { logCapabilityGap } from '../observability/trace.js';
 import { handle } from '../platform/responses.js';
 import { readOnly } from './common.js';
 import { z } from 'zod';
+const severitySynonyms = {
+    blocker: 'blocker', blocking: 'blocker', critical: 'blocker', high: 'blocker', kritik: 'blocker', engel: 'blocker',
+    workaround: 'workaround', medium: 'workaround', major: 'workaround', moderate: 'workaround', orta: 'workaround',
+    cosmetic: 'cosmetic', low: 'cosmetic', minor: 'cosmetic', nit: 'cosmetic', düşük: 'cosmetic', kozmetik: 'cosmetic'
+};
+const goalAliases = ['goal', 'title', 'summary', 'what'];
+const blockerAliases = ['blocker', 'reason', 'problem', 'missing', 'description'];
+export function normalizeGapReport(input) {
+    const pick = (names) => {
+        for (const name of names) {
+            const value = input[name];
+            if (typeof value === 'string' && value.trim() !== '')
+                return { value: value.trim(), from: name };
+        }
+        return {};
+    };
+    const goal = pick(goalAliases);
+    const blocker = pick(blockerAliases);
+    if (goal.value === undefined && blocker.value === undefined) {
+        throw new PlatformApiError(`platform_gap_report en az bir metin ister: goal (eşanlamlı: ${goalAliases.slice(1).join(' · ')}) ya da blocker (eşanlamlı: ${blockerAliases.slice(1).join(' · ')}). severity zorunlu değildir; verilirse blocker | workaround | cosmetic (eşanlamlıları da kabul edilir).`);
+    }
+    const rawSeverity = typeof input.severity === 'string' ? input.severity.trim().toLowerCase() : undefined;
+    // ÖLÇÜLDÜ 2026-09-04 (benchmark 4. koşu): tanınmayan ya da eksik şiddet sessizce `workaround`
+    // oluyordu ve beş bildirimin beşi de orta kovaya düştü — aralarında blocker olması gereken biri
+    // vardı. Şiddet yol haritasındaki SIRAYI belirleyen alan; yazım hatasını sessizce kabul etmek,
+    // reddetmekten pahalı. Eksiklik ise kaydı düşürmez, yalnız görünür olur.
+    if (rawSeverity !== undefined && severitySynonyms[rawSeverity] === undefined) {
+        throw new PlatformApiError(`platform_gap_report '${rawSeverity}' diye bir şiddet tanımıyor. Geçerli: blocker | workaround | cosmetic (eşanlamlılar: ${Object.keys(severitySynonyms).join(' · ')}). Şiddet yol haritasındaki sırayı belirler; yanlış yazılan değer sessizce kabul edilmez.`);
+    }
+    const severity = rawSeverity === undefined ? 'workaround' : severitySynonyms[rawSeverity];
+    const normalizedFrom = {
+        ...(goal.from !== undefined && goal.from !== 'goal' ? { goal: goal.from } : {}),
+        ...(blocker.from !== undefined && blocker.from !== 'blocker' ? { blocker: blocker.from } : {}),
+        ...(rawSeverity !== undefined && rawSeverity !== severity ? { severity: rawSeverity } : {})
+    };
+    return {
+        goal: goal.value ?? '(belirtilmedi — yalnız engel yazıldı)',
+        blocker: blocker.value ?? '(belirtilmedi — yalnız hedef yazıldı)',
+        severity,
+        ...(typeof input.module === 'string' ? { module: input.module } : {}),
+        ...(Array.isArray(input.attempted) ? { attempted: input.attempted.filter((entry) => typeof entry === 'string') } : {}),
+        ...(typeof input.workaround === 'string' ? { workaround: input.workaround } : {}),
+        normalizedFrom,
+        incomplete: [
+            ...(goal.value === undefined ? ['goal'] : []),
+            ...(blocker.value === undefined ? ['blocker'] : []),
+            ...(rawSeverity === undefined ? ['severity'] : []),
+            ...(typeof input.module === 'string' && input.module.trim() !== '' ? [] : ['module'])
+        ]
+    };
+}
+const guideRouting = {
+    'getting-started': "boş org'da sıfırdan kurulum sırası",
+    'modify-existing': 'mevcut yapıyı bozmadan değiştirme disiplini',
+    workflow: 'DTO-önce akışı, branch bağlama, tip×step matrisi',
+    microservice: 'kaynak seçimi (table > query), selectFields disiplini',
+    entity: "alan tipleri, ilişkiler, hazır entity'ler",
+    page: 'sayfa/flow işleri; flex düzen prop grubu ve boyut modları (Kural 1f-2)',
+    layout: 'yerleşim kabuğu: tek slot, views, mobil yığılma, widthType fill/fixed/auto',
+    component: 'komponent modeli, olay sözleşmeleri, appearance boyut sözlüğü (widthString/heightString)',
+    html: 'hazır komponent yetmediğinde tek seferlik kaçış kapısı (Mustache, fireEvent, script kuralları)',
+    'external-component': 'kalıcı ihtiyaçta kendi komponentini yazıp yayınlama',
+    middleware: 'auth/oturum/yetki',
+    view: 'tam metin arama indeksi',
+    expressions: 'ifade fonksiyon/bağlam sözlüğü (system.*, file.*, Page.*, state.*, Steps…)',
+    translation: 'sayfa/içerik çevirileri (çoklu dil)'
+};
+// page.md 123 KB; section'sız dönerse yanıt tool çıktı sınırını aşıyor ve rehber MCP kanalından
+// HİÇ okunamıyor (27/05 E-1, 09-04 koşusu). Eşik ÖLÇÜLEN kopma noktasından türetilir, "bugün
+// hangi rehber sığıyorsa" ondan değil: 40.000'de sabitken rehber her büyüdüğünde sessizce
+// outline'a düşüyordu — entity.md 43 KB'de kimse karar vermeden kesiliyordu, workflow.md ise
+// 2026-09-09 merge'ünde 40.284 karakterle tavanı 284 aştı. 48.000 hem ikisini tam bırakır hem
+// kopma noktasının çok altındadır; page.md tek başına üstte kalır.
+const oversizeGuideChars = 48000;
+// Outline dalında gövde AYRICA kesilir. Bu sınır kanalda güvenli ölçülmüş yanıt boyutudur ve
+// eşikten bağımsızdır: eşiği büyütmek page.md'nin kesilmiş yanıtını büyütmemeli.
+const truncatedGuideBodyChars = 40000;
 export function registerPlatformTools(server, platform) {
     const config = platform.config;
+    const guides = listKnowledgeFiles('guides').map(file => file.replace(/\.md$/, ''));
+    const guideDescription = [
+        'Modülün iş kuralları rehberini döner. Bir modülde İLK yazma işleminden önce ilgili rehberi okuyun:',
+        ...guides.map(name => `- ${name}${guideRouting[name] ? `: ${guideRouting[name]}` : ''}`),
+        "Büyük rehberler (page ~120 KB) section'sız çağrıda TAM METİN DÖNMEZ: giriş + bölüm listesi (outline) döner, truncated: true olur. Gövdeyi section ile bölüm bölüm alın.",
+        'Örnek gövdeler için ngapps://examples kaynaklarına bakın.'
+    ].join('\n');
     server.registerTool('platform_whoami', {
         title: 'Oturum bilgisi',
         description: 'Gateway\'in platformda kimin adına çalıştığını döner; auth kurulumunu doğrulamak için ilk çağrılacak tool.',
@@ -13,32 +99,87 @@ export function registerPlatformTools(server, platform) {
     }, handle(config, () => platform.org('GET', '/connect/userinfo')));
     server.registerTool('platform_guide', {
         title: 'Platform rehberi oku',
-        description: "Modülün iş kuralları rehberini döner (workflow, microservice, entity, page, layout, component, html, middleware, view, expressions, translation, getting-started, modify-existing). Bir modülde İLK yazma işleminden önce ilgili rehberi okuyun; sayfa/layout/flow işleri için page, yerleşim kabuğunun kendi kuralları (tek slot, views alanı, micro-op yokluğu, mobil yığılma) için layout, komponent modeli/olay sözleşmeleri için component, hazır komponentler yetmediğinde HTML kaçış kapısı (Mustache, fireEvent, script kuralları) için html, auth/oturum/yetki için middleware, tam metin arama indeksi için view, ifade yazarken kullanılabilir fonksiyon/bağlam sözlüğü (system.*, file.*, Page.*, state.*, Steps…) için expressions, sayfa/içerik çevirileri (çoklu dil) için translation rehberi. Örnek gövdeler için ngapps://examples kaynaklarına bakın.",
+        description: guideDescription,
         inputSchema: {
-            guide: z.string().describe('Rehber adı; bilinmeyen ad verilirse mevcut rehberler listelenir')
+            guide: (guides.length > 0 ? z.enum(guides) : z.string())
+                .describe('Rehber adı; bilinmeyen ad verilirse mevcut rehberler listelenir'),
+            section: z.string().optional()
+                .describe("Yalnız bu bölümü döner (yanıttaki 'sections' listesinden bir slug). Verilmezse rehber tam döner; ancak tool yanıt sınırını aşan büyük rehberlerde (page) yalnız giriş + outline döner")
         },
         annotations: readOnly
-    }, handle(config, async ({ guide }) => {
+    }, handle(config, async ({ guide, section }) => {
         const available = listKnowledgeFiles('guides').map(file => file.replace(/\.md$/, ''));
         if (!available.includes(guide)) {
             return { error: `'${guide}' diye bir rehber yok.`, available };
         }
-        return { guide, content: readKnowledgeFile('guides', `${guide}.md`), examples: listKnowledgeFiles('examples').map(file => `ngapps://examples/${file.replace(/\.json$/, '')}`) };
+        const markdown = readKnowledgeFile('guides', `${guide}.md`);
+        const parts = splitGuideSections(markdown);
+        const sections = parts.map(part => part.slug);
+        const examples = listKnowledgeFiles('examples').map(file => `ngapps://examples/${file.replace(/\.json$/, '')}`);
+        if (section === undefined) {
+            if (markdown.length > oversizeGuideChars) {
+                // Bölümleme başarısızsa parts[0] TÜM rehberdir; kesmeden döndürmek yanıtı yine tool
+                // sınırının üstüne çıkarır (ölçüldü 2026-09-05: CRLF çalışma ağacında page.md 124 KB
+                // döndü ve okunamadı). Gövde her koşulda kesilir, bölümleme çökerse ayrıca işaretlenir.
+                const degraded = parts.length < 2;
+                return {
+                    guide,
+                    section: null,
+                    sections,
+                    outline: parts.map(part => ({ slug: part.slug, title: part.title, chars: part.body.length })),
+                    content: (parts[0]?.body ?? '').slice(0, truncatedGuideBodyChars),
+                    truncated: true,
+                    ...(degraded ? { degraded: true } : {}),
+                    note: degraded
+                        ? `'${guide}' rehberi ${markdown.length} karakter ve '## ' başlıklarına AYRILAMADI — bölümlü okuma çalışmıyor ve gövde ${truncatedGuideBodyChars} karaktere kesildi. Tam metni ngapps://guides/${guide} kaynağından okuyun ve bunu platform_gap_report ile bildirin: bu bir gateway kusurudur.`
+                        : `'${guide}' rehberi ${markdown.length} karakter — tek tool yanıtına sığmaz, gövdesi kesildi. Yukarıdaki outline'dan bir slug seçip platform_guide('${guide}', section) ile okuyun. Tam metin gerekiyorsa ngapps://guides/${guide} kaynağını kullanın.`,
+                    examples
+                };
+            }
+            return { guide, section: null, sections, content: markdown, examples };
+        }
+        const found = parts.find(part => part.slug === section);
+        if (found === undefined) {
+            return { error: `'${guide}' rehberinde '${section}' diye bir bölüm yok.`, guide, sections };
+        }
+        return { guide, section: found.slug, sections, content: `## ${found.title}\n\n${found.body}`, examples };
     }));
+    // Boşluk bildirimi benchmark'ın taşıyıcı mekanizmasıdır: ilk çağrının şema hatasıyla düşmesi
+    // ölçümün kendisini kaybettiriyordu (09-02 G-1). Alan adları ve severity sözlüğü bu yüzden
+    // hoşgörülüdür; çeviri yapıldığında yanıt bunu normalizedFrom ile söyler.
     server.registerTool('platform_gap_report', {
         title: 'Kabiliyet boşluğu bildir',
         description: "Yapmak İSTEDİĞİNİZ ama platform desteklemediği için yapamadığınız her noktada BUNU ÇAĞIRIN — tasarımı sessizce küçültmeyin. Bu çağrı platforma gitmez, yalnızca günlüğe 'KABİLİYET BOŞLUĞU' bloğu yazar; hata günlüğünde görünmeyen bu kayıtlar ürün yol haritasının girdisidir. Önce rehbere bakıp (platform_guide; hazır komponent yetmiyorsa tek seferlik için 'html' kaçış kapısı, kalıcı bir ihtiyaç içinse 'external-component' — kendi komponentinizi yazıp yayınlayabilirsiniz) gerçekten desteklenmediğinden emin olun: desteklenen bir şeyi 'yok' diye bildirmek yanlış yol haritası üretir.",
         inputSchema: {
-            goal: z.string().min(1).describe('Ne yapmak istediniz — kullanıcıya görünen sonuç olarak yazın ("randevu listesini hasta adına göre süzmek")'),
-            blocker: z.string().min(1).describe('Neden yapamadınız — hangi kabiliyetin eksik olduğu ("uçta X yok", "komponentte Y prop\'u yok")'),
-            severity: z.enum(['blocker', 'workaround', 'cosmetic']).describe('blocker: özellik hiç yapılamadı · workaround: daha kötü bir yolla yapıldı · cosmetic: yalnız görsel/ergonomik kayıp'),
+            goal: z.string().min(1).optional().describe('Ne yapmak istediniz — kullanıcıya görünen sonuç olarak yazın ("randevu listesini hasta adına göre süzmek"). Eşanlamlı kabul edilir: title · summary · what.'),
+            blocker: z.string().min(1).optional().describe('Neden yapamadınız — hangi kabiliyetin eksik olduğu ("uçta X yok", "komponentte Y prop\'u yok"). Eşanlamlı kabul edilir: reason · problem · missing · description.'),
+            severity: z.string().optional().describe("YOL HARİTASINDAKİ SIRAYI BU ALAN BELİRLER, doldurun. blocker: özellik hiç yapılamadı · workaround: daha kötü bir yolla yapıldı · cosmetic: yalnız görsel/ergonomik kayıp. Eşanlamlılar çevrilir (critical/high/blocking→blocker, medium/major→workaround, low/minor/nit→cosmetic). TANINMAYAN değer reddedilir; verilmezse kayıt düşer ama yanıt 'incomplete' ile uyarır ve bildirim orta kovaya yazılır."),
             module: z.string().optional().describe('İlgili modül: entity | microservice | workflow | page | component | middleware | view | flow'),
             attempted: z.array(z.string()).optional().describe('Denenen tool/yaklaşımlar — boşluğun gerçekten araştırıldığını gösterir'),
-            workaround: z.string().optional().describe('Bunun yerine ne yaptınız; hiçbir şey yapılamadıysa boş bırakın')
+            workaround: z.string().optional().describe('Bunun yerine ne yaptınız; hiçbir şey yapılamadıysa boş bırakın'),
+            title: z.string().optional().describe('goal ile aynı alan (eşanlamlı)'),
+            summary: z.string().optional().describe('goal ile aynı alan (eşanlamlı)'),
+            what: z.string().optional().describe('goal ile aynı alan (eşanlamlı)'),
+            reason: z.string().optional().describe('blocker ile aynı alan (eşanlamlı)'),
+            problem: z.string().optional().describe('blocker ile aynı alan (eşanlamlı)'),
+            missing: z.string().optional().describe('blocker ile aynı alan (eşanlamlı)'),
+            description: z.string().optional().describe('blocker ile aynı alan (eşanlamlı)')
         },
         annotations: readOnly
-    }, handle(config, async ({ goal, blocker, severity, module, attempted, workaround }) => {
-        logCapabilityGap({ goal, blocker, severity, module, attempted, workaround });
-        return { recorded: true, severity, module: module ?? null, note: 'Günlüğe yazıldı. Kullanıcıya da tek cümleyle söyleyin: neyi yapamadınız ve yerine ne yaptınız.' };
+    }, handle(config, async (input) => {
+        const gap = normalizeGapReport(input);
+        logCapabilityGap({ goal: gap.goal, blocker: gap.blocker, severity: gap.severity, module: gap.module, attempted: gap.attempted, workaround: gap.workaround });
+        return {
+            recorded: true,
+            severity: gap.severity,
+            module: gap.module ?? null,
+            ...(Object.keys(gap.normalizedFrom).length > 0 ? { normalizedFrom: gap.normalizedFrom } : {}),
+            ...(gap.incomplete.length > 0 ? { incomplete: gap.incomplete } : {}),
+            note: gap.incomplete.length > 0
+                ? `Günlüğe yazıldı ama eksik: ${gap.incomplete.join(', ')}.`
+                    + (gap.incomplete.includes('severity') ? ` Şiddet verilmediği için kayıt '${gap.severity}' olarak düştü — yol haritasındaki sırayı bu alan belirler, blocker'sa bunu açıkça yazın.` : '')
+                    + ' Bir sonraki bildirimde bu alanları da doldurun — eksik kayıt yol haritasında sırasını kaybeder. Kullanıcıya da tek cümleyle söyleyin: neyi yapamadınız ve yerine ne yaptınız.'
+                : 'Günlüğe yazıldı. Kullanıcıya da tek cümleyle söyleyin: neyi yapamadınız ve yerine ne yaptınız.'
+        };
     }));
 }

package/dist/tools/projects.js

@@ -1,7 +1,55 @@
 import { guid, projectParam, environmentParam, pagingParams, readOnly, writes, updates, destructive } from './common.js';
+import { normalizeLanguageCode, normalizeLanguageCodes } from '../knowledge/languageCodes.js';
 import { projectCoverageGaps } from '../knowledge/coverage.js';
+import { withNormalization } from '../knowledge/normalize.js';
+import { PlatformApiError } from '../platform/errors.js';
 import { handle } from '../platform/responses.js';
 import { z } from 'zod';
+import { evaluatePolicy, enforcePolicy, attachFindings } from '../knowledge/policy.js';
+import { policyRules } from '../knowledge/rules.js';
+import { constraintSummary } from '../knowledge/backendConstraints.js';
+import { readProjectLanguages, runtimeResolvesTranslations, resolveSeedLanguages, SEED_LANGUAGES, SEED_DEFAULT_LANGUAGE } from '../knowledge/languages.js';
+const languageCode = z.string().regex(/^[a-z]{2}$/, 'ISO 639-1 iki harfli küçük dil kodu (tr, en, de …)');
+function localizationFix(state) {
+    return state.languages.length === 0
+        ? "project_update(id, languages: ['en','tr'], defaultLanguage: 'en') — kullanacağınız dilleri yazın"
+        : `project_update(id, defaultLanguage: '${state.languages[0]}')`;
+}
+/**
+ * Eksikliği `null` ile anlatamayız: `prune` (platform/responses.ts) null ve undefined alanları her
+ * yanıttan siliyor, yani `defaultLanguage: null` yazsak gövdeden düşerdi — bu bloğun düzeltmek
+ * için var olduğu görünmezliğin ta kendisi. Eksik olan ne varsa `missing` dizisinde ADIYLA durur;
+ * boş dizi ve `false` prune'dan sağ çıkar.
+ */
+function localizationBlock(state) {
+    const resolves = runtimeResolvesTranslations(state);
+    const missing = [
+        ...(state.languages.length === 0 ? ['languages'] : []),
+        ...(state.defaultLanguage === undefined ? ['defaultLanguage'] : [])
+    ];
+    return {
+        languages: state.languages,
+        ...(state.defaultLanguage !== undefined ? { defaultLanguage: state.defaultLanguage } : {}),
+        missing,
+        runtimeResolvesTranslations: resolves,
+        note: resolves
+            ? 'Runtime çevirileri çözebilir; yazılı anahtarlar için translation_list.'
+            : `Runtime çevirileri ÇÖZEMEZ (kurulmamış: ${missing.join(', ')}): translation_update 200 dönse bile her etiket ekrana HAM ANAHTAR olarak basılır. Düzeltme: ${localizationFix(state)}.`
+    };
+}
+/**
+ * Platform null alanları serileştirmede düşürüyor: dili kurulmamış projenin yanıtında `languages`
+ * diye bir alan HİÇ YOK — ajan "boş" olduğunu bile göremiyor (canlı doğrulama 2026-09-09,
+ * `mcp-benchmark-2026-09-09`). Runtime ise dil kurulu değilken çeviriyi çözemeyip anahtarı basıyor,
+ * yani yokluk ekranı sessizce bozuyor (`S-15`). Blok yokluğu görünür kılar; platformun `data`'sı
+ * değiştirilmez, bilgi kardeş alan olarak eklenir.
+ */
+function withLocalization(payload) {
+    const state = readProjectLanguages(payload);
+    if (!state || !payload || typeof payload !== 'object' || Array.isArray(payload))
+        return payload;
+    return { ...payload, localization: localizationBlock(state) };
+}
 function pick(entry, keys) {
     if (!entry || typeof entry !== 'object')
         return {};
@@ -9,7 +57,15 @@ function pick(entry, keys) {
         .map(key => [key, entry[key]])
         .filter(([, value]) => value !== undefined && value !== null));
 }
+/**
+ * `/datasources/tree` ucu `List<DatasourceTreeDto>`'yu `Ok(result)` ile ÇIPLAK DİZİ olarak yazar
+ * (DatasourcesController.cs:31-38); `ArrayBaseResponse` yalnız swagger notudur. Yalnız
+ * `payload.data`'ya bakan eski sürüm bu yüzden built-in datasource'u ve tüm entity'leri boş
+ * gösteriyordu (27/E-7) — overview'a güvenen ajan kurulu sistemin yarısını keşfedemiyordu.
+ */
 function rows(payload) {
+    if (Array.isArray(payload))
+        return payload;
     const data = payload?.data;
     return Array.isArray(data) ? data : [];
 }
@@ -18,7 +74,7 @@ const applicationInput = z.object({
     name: z.string().min(1),
     color: z.string().optional(),
     dns: z.string().optional(),
-    type: z.string().optional().describe('ApplicationType; varsayılan Web')
+    type: z.enum(['web', 'mobile']).optional().describe("ApplicationType; geçerli değerler: 'web', 'mobile'; varsayılan 'web'")
 });
 const templateOptionsInput = z.object({
     templateId: guid,
@@ -34,29 +90,46 @@ export function registerProjectTools(server, platform) {
     }, handle(config, args => platform.org('GET', '/projects', { query: args })));
     server.registerTool('project_get', {
         title: 'Proje getir',
-        description: 'Tek projeyi id ya da slug ile getirir; environment listesi de yanıttadır.',
+        description: "Tek projeyi id ya da slug ile getirir; environment listesi de yanıttadır. Yanıttaki 'localization' bloğu gateway'in eklediği türetilmiş alandır: platform dil alanlarını null olduklarında serileştirmede düşürüyor, blok bunu görünür kılar ve runtime'ın çevirileri çözüp çözemeyeceğini söyler.",
         inputSchema: { id: guid.optional(), slug: z.string().optional().describe('id verilmediyse zorunlu') },
         annotations: readOnly
-    }, handle(config, args => {
-        if (args.id)
-            return platform.org('GET', `/projects/${args.id}`);
-        if (args.slug)
-            return platform.org('GET', `/p/${args.slug}`);
-        throw new Error("'id' ya da 'slug' parametrelerinden biri zorunlu.");
+    }, handle(config, async (args) => {
+        if (!args.id && !args.slug) {
+            throw new Error("'id' ya da 'slug' parametrelerinden biri zorunlu.");
+        }
+        return withLocalization(await platform.org('GET', args.id ? `/projects/${args.id}` : `/p/${args.slug}`));
     }));
     server.registerTool('project_create', {
         title: 'Proje oluştur',
-        description: "Yeni proje oluşturur. templateOptions verilmezse 'application' zorunludur (ilk application projeyle birlikte açılır). LoaderImage bu tool'da desteklenmez.",
+        description: "Yeni proje oluşturur. templateOptions verilmezse 'application' zorunludur (ilk application projeyle birlikte açılır). LoaderImage bu tool'da desteklenmez. " + constraintSummary('CreateOrganizationProjectCommand') + ` Gateway POST'tan önce project_list ile slug'ı arar; doluysa istek gitmez ve 409 anlamlı mesajla döner. DİL: create ucu artık languages/defaultLanguage alanlarını kendisi taşır ve gövdeyle birlikte gider. Vermezseniz gateway varsayılan [${SEED_LANGUAGES.join(', ')}] + '${SEED_DEFAULT_LANGUAGE}' tohumunu koyar ve bunu gatewayNormalized ile bildirir — dilsiz projede yazılan çeviriler runtime'da ham anahtar olarak çizilir (S-15). templateOptions verildiğinde TOHUM atlanır (template kendi dil ayarını taşır); açıkça verdiğiniz diller o yolda da gönderilir.`,
         inputSchema: {
             name: z.string().min(1),
-            slug: z.string().min(1),
+            slug: z.string().min(1).describe('Organizasyonda tekil; veritabanı adı zeyrek_<org>_<slug> bundan türer ve sonradan değiştirmek bütün runtime rotalarını kırar'),
             theme: z.string().optional().describe('Tema JSON\'u string olarak'),
+            languages: z.array(z.string().min(1)).min(1).optional().describe(`Proje dilleri (ISO 639-1; 'tr-TR' gibi bölgeli değer kabul edilir ve 'tr'ye indirgenir, indirgeme gatewayNormalized ile bildirilir). Verilmezse gateway [${SEED_LANGUAGES.join(', ')}] tohumlar — projenin dilsiz doğmasına ve çevirilerin sessizce çözülmemesine izin verilmez`),
+            defaultLanguage: z.string().min(1).optional().describe(`languages içinde olmalı (indirgenmiş hâliyle karşılaştırılır); yalnız defaultLanguage verirseniz languages onunla kurulur. İkisi de yoksa '${SEED_DEFAULT_LANGUAGE}'`),
             application: applicationInput.optional(),
             templateOptions: templateOptionsInput.optional().describe('Verilirse proje template\'ten kurulur (asenkron); sonucu project_list ile izleyin')
         },
         annotations: writes
-    }, handle(config, args => {
+    }, handle(config, async (args) => {
+        const seed = resolveSeedLanguages(args.languages, args.defaultLanguage);
+        const languages = normalizeLanguageCodes(seed.languages, 'languages');
+        const defaultLanguage = normalizeLanguageCode(seed.defaultLanguage, 'defaultLanguage');
+        if (!languages.codes.includes(defaultLanguage.code)) {
+            throw new PlatformApiError(`project_create: defaultLanguage '${defaultLanguage.code}' languages listesinde (${languages.codes.join(', ')}) yok — platform bunu 422 ile reddeder (PRJ-002). Kodu listeye ekleyin ya da listedeki bir kodu varsayılan yapın.`, 422);
+        }
+        const findings = enforcePolicy(evaluatePolicy(config, policyRules, 'project', args, { operation: 'create' }));
+        // PRJ-001: slug çakışması 2026-09-08 öncesi build'de 500 'DatabaseNameAlreadyExistsException'
+        // dönüyordu (3. koşu S-1); arama ucu düşerse ön kontrol atlanır, karar platforma kalır.
+        const existing = rows(await platform.org('GET', '/projects', { query: { searchTerm: args.slug, pageLength: 200 } }).catch(() => undefined))
+            .map(entry => entry)
+            .find(entry => entry.slug === args.slug);
+        if (existing) {
+            throw new PlatformApiError(`project_create: '${args.slug}' slug'ı bu organizasyonda zaten kullanımda (proje '${String(existing.name ?? '?')}', id ${String(existing.id ?? '?')}) — veritabanı adı zeyrek_<org>_<slug> tekildir, platform bunu reddeder. Başka bir slug seçin ya da mevcut projeyle devam edin (PRJ-001).`, 409, 'DatabaseNameAlreadyExistsException');
+        }
         const form = new URLSearchParams({ Name: args.name, Slug: args.slug });
+        const notes = [];
         if (args.theme)
             form.set('Theme', args.theme);
         if (args.application) {
@@ -75,30 +148,73 @@ export function registerProjectTools(server, platform) {
                 form.set('TemplateOptions.TemplateReceiveUpdates', String(args.templateOptions.templateReceiveUpdates));
             }
         }
-        return platform.org('POST', '/projects', { form });
+        // Dil artık create ucunun kendi alanı (CreateOrganizationProjectCommand.Languages /
+        // DefaultLanguage); ayrı bir PUT'a gerek yok. Template yolunda yalnız TOHUM atlanır: template
+        // kendi dil ayarını getiriyor ve uydurulmuş bir varsayılanla onu ezmek yanlış olur — çağıranın
+        // açıkça verdiği diller orada da gönderilir.
+        if (!seed.seeded || !args.templateOptions) {
+            languages.codes.forEach(code => form.append('Languages', code));
+            form.set('DefaultLanguage', defaultLanguage.code);
+            notes.push(...languages.notes);
+            if (defaultLanguage.note)
+                notes.push(defaultLanguage.note);
+            if (seed.seeded) {
+                notes.push(`Proje dilleri gateway tarafından varsayılanla kuruldu: languages [${languages.codes.join(', ')}], defaultLanguage '${defaultLanguage.code}'. Dilsiz projede yazılan çeviriler runtime'da ham anahtar olarak çizilir (S-15). Başka dil istiyorsanız project_update ile değiştirin.`);
+            }
+        }
+        return attachFindings(withNormalization(await platform.org('POST', '/projects', { form }), notes), findings);
     }));
     server.registerTool('project_update', {
         title: 'Proje güncelle',
-        description: 'Proje adını, slug\'ını, temasını ve dil ayarlarını günceller. languages/defaultLanguage verilmezse mevcut değerlerine dokunulmaz. LoaderImage bu tool\'da desteklenmez.',
+        description: "Proje adını, slug'ını, temasını ve dil ayarlarını günceller. languages/defaultLanguage verilmezse mevcut değerlerine dokunulmaz. SLUG: vermezseniz gateway projeyi okuyup MEVCUT slug'ı gövdeye kendisi koyar ve bunu gatewayNormalized ile bildirir — platform slug'ı ADDAN yeniden üretiyor ve slug runtime rotasının parçası olduğu için (/{projectSlug}/{application}/{page}) tek çağrı bütün sayfa URL'lerini ve DEFAULT_PROJECT çözümlemesini kırıyordu (ölçüldü 2026-09-05). Slug'ı gerçekten değiştirmek istiyorsanız açıkça yazın; yanıt o zaman rotanın da değiştiğini söyler. LoaderImage bu tool'da desteklenmez.",
         inputSchema: {
             id: guid,
-            name: z.string().min(1),
+            name: z.string().min(1).optional().describe('Verilmezse mevcut ad korunur — yalnız dil ayarını değiştirmek için adı tekrar göndermeniz gerekmez'),
             slug: z.string().optional(),
             theme: z.string().optional(),
-            languages: z.array(z.string().min(1)).min(1).optional().describe('ISO 639-1 kod listesi (proje dilleri); sayfa çevirileri bu kodlarla doğrulanır'),
-            defaultLanguage: z.string().min(1).optional().describe("languages içinde olmalı — proje dilleri hiç kurulmadıysa (ilk kurulumda) tek başına verilebilir")
+            languages: z.array(languageCode).min(1).optional().describe("ISO 639-1 iki harfli kod listesi (proje dilleri, platformun 184 kodluk sözlüğünden — PRJ-002). Runtime çevirileri YALNIZ bu kodlarla çözer; liste kurulmadan yazılan çeviriler 200 döner ama ekrana ham anahtar basılır (S-15). Yeni proje bu liste BOŞ doğar — çeviri kullanacaksanız burayı kurmak ilk adımdır"),
+            defaultLanguage: languageCode.optional().describe("languages içinde olmalı — proje dilleri hiç kurulmadıysa (ilk kurulumda) tek başına verilebilir. Runtime kayıtlı dil seçimi yokken buna düşer; boşsa aktif dil hiç seçilmez ve ilk açılışta bütün etiketler ham anahtar çizilir")
         },
         annotations: updates
-    }, handle(config, args => {
-        const form = new URLSearchParams({ Name: args.name });
-        if (args.slug)
-            form.set('Slug', args.slug);
+    }, handle(config, async (args) => {
+        const findings = enforcePolicy(evaluatePolicy(config, policyRules, 'project', args, { operation: 'update' }));
+        // Platform gövdede slug yoksa onu ADDAN yeniden üretiyor. Yalnız dil ayarını değiştiren bir
+        // çağrı bu yüzden 'test_dev' slug'ını 'mcp-benchmark' yapmıştı ve o an bütün runtime URL'leri
+        // kırılmıştı (09-05 Corecruiter koşusu, S-11). Gateway mevcut değerleri okuyup gövdeye koyar;
+        // çağıran açıkça yazdıysa dokunmaz ama rotanın değiştiğini yüksek sesle söyler.
+        const current = ((await platform.org('GET', `/projects/${args.id}`))?.data ?? {});
+        const currentSlug = typeof current.slug === 'string' ? current.slug : undefined;
+        const currentName = typeof current.name === 'string' ? current.name : undefined;
+        const name = args.name ?? currentName;
+        const slug = args.slug ?? currentSlug;
+        if (name === undefined) {
+            throw new PlatformApiError(`'${args.id}' projesinin adı okunamadı; name alanını açıkça verin (platform bu uçta adı zorunlu tutuyor).`, 400);
+        }
+        const form = new URLSearchParams({ Name: name });
+        if (slug)
+            form.set('Slug', slug);
         if (args.theme)
             form.set('Theme', args.theme);
-        args.languages?.forEach(language => form.append('Languages', language));
-        if (args.defaultLanguage)
-            form.set('DefaultLanguage', args.defaultLanguage);
-        return platform.org('PUT', `/projects/${args.id}`, { form });
+        const languages = args.languages ? normalizeLanguageCodes(args.languages, 'languages') : undefined;
+        const defaultLanguage = args.defaultLanguage ? normalizeLanguageCode(args.defaultLanguage, 'defaultLanguage') : undefined;
+        languages?.codes.forEach(code => form.append('Languages', code));
+        if (defaultLanguage)
+            form.set('DefaultLanguage', defaultLanguage.code);
+        const payload = await platform.org('PUT', `/projects/${args.id}`, { form });
+        const notes = [
+            ...(languages?.notes ?? []),
+            ...(defaultLanguage?.note ? [defaultLanguage.note] : []),
+            ...(args.slug === undefined && currentSlug !== undefined
+                ? [`project_update gövdesine mevcut slug ('${currentSlug}') gateway tarafından kondu: platform slug'ı vermediğinizde ADDAN yeniden üretiyor ve slug runtime rotasının parçası. Slug'ı değiştirmek istiyorsanız açıkça yazın.`]
+                : []),
+            ...(args.slug !== undefined && currentSlug !== undefined && args.slug !== currentSlug
+                ? [`DİKKAT: proje slug'ı '${currentSlug}' → '${args.slug}' değişti; runtime rotası da değişti (/${args.slug}/{application}/{page}). Kurulu sayfa URL'leri ve gateway'in DEFAULT_PROJECT ayarı eski slug'a bakıyorsa artık çözülmez.`]
+                : []),
+            ...(args.name === undefined && currentName !== undefined
+                ? [`project_update gövdesine mevcut ad ('${currentName}') gateway tarafından kondu (name verilmedi).`]
+                : [])
+        ];
+        return attachFindings(withNormalization(payload, notes), findings);
     }));
     server.registerTool('project_delete', {
         title: 'Proje sil',
@@ -108,7 +224,7 @@ export function registerProjectTools(server, platform) {
     }, handle(config, args => platform.org('DELETE', `/projects/${args.id}`)));
     server.registerTool('project_overview', {
         title: 'Proje haritası',
-        description: 'Projenin kompakt envanteri: application\'lar, datasource+entity ağacı, microservice/workflow/query/SAYFA listeleri (yalnız id/ad/tip) + tutarlılık boşlukları (coverageGaps: kimlik var ama giriş sayfası yok, yazma ucu var ama sayfa yok). Var olan bir projede çalışmaya HER ZAMAN buradan başlayın; detay için ilgili *_get tool\'unu kullanın.',
+        description: 'Projenin kompakt envanteri: application\'lar (microservice/workflow/sayfa/layout listeleri + coverageGaps), datasource→entity ağacı (built-in dâhil), query/view/dto listeleri — hepsi yalnız id/ad/tip. Var olan bir projede çalışmaya HER ZAMAN buradan başlayın; detay için ilgili *_get tool\'unu, automation için automation_list(entityId)\'yi kullanın.',
         inputSchema: { project: projectParam, environment: environmentParam },
         annotations: readOnly
     }, handle(config, async ({ project, environment }) => {
@@ -118,40 +234,74 @@ export function registerProjectTools(server, platform) {
         const applicationsPayload = projectData.id
             ? await platform.org('GET', '/applications', { query: { projectId: projectData.id, pageLength: 100 } })
             : { data: [] };
-        const datasourceTreePayload = await platform.tenant('GET', projectSlug, '/datasources/tree', { environment });
+        // `/datasources/tree` ucunun `DatasourceTreeDto`'su `IsBuiltIn` alanını HİÇ taşımıyor; bayrak
+        // yalnız `DatasourceDto`'da (`/datasources`) var. Ajan var olan projede her zaman buradan
+        // başladığı için "hangisi projenin kendi veritabanı" sorusu haritadan yanıtlanamıyordu ve
+        // 09-06·2 koşusunda ajan built-in'in parolasını arayıp beş çağrı harcadı (B-59). Bayrak
+        // listeden birleştirilir; sabit built-in GUID'ine BAKILMAZ — o bir seed detayıdır.
+        const [datasourceTreePayload, datasourceListPayload] = await Promise.all([
+            platform.tenant('GET', projectSlug, '/datasources/tree', { environment }),
+            platform.tenant('GET', projectSlug, '/datasources', { environment, query: { pageLength: 200 } }).catch(() => undefined)
+        ]);
+        const datasourceFlags = new Map(rows(datasourceListPayload)
+            .map(entry => [String(entry.id ?? ''), entry.isBuiltIn === true]));
+        // Uç düşerse bayrak UYDURULMAZ: alan haritadan tamamen çıkar ve hint bunu söyler. Hepsine
+        // `false` yazmak sessiz bir yalan olurdu.
+        const flagsAvailable = datasourceListPayload !== undefined;
         const queriesPayload = await platform.tenant('GET', projectSlug, '/queries', { environment, query: { pageLength: 200 } });
+        const [viewsPayload, dtosPayload] = await Promise.all([
+            platform.tenant('GET', projectSlug, '/views', { environment, query: { pageLength: 200 } }).catch(() => undefined),
+            platform.tenant('GET', projectSlug, '/datatransferobjects', { environment, query: { pageLength: 200 } }).catch(() => undefined)
+        ]);
         const applications = [];
         for (const applicationEntry of rows(applicationsPayload)) {
             const applicationId = applicationEntry.id;
-            const [microservicesPayload, workflowsPayload, pagesPayload] = await Promise.all([
+            const [microservicesPayload, workflowsPayload, pagesPayload, layoutsPayload] = await Promise.all([
                 platform.tenant('GET', projectSlug, `/microservices/${applicationId}`, { environment, query: { pageLength: 200 } }).catch(() => undefined),
                 platform.tenant('GET', projectSlug, `/workflows/${applicationId}`, { environment, query: { pageLength: 200 } }).catch(() => undefined),
-                platform.tenant('GET', projectSlug, `/pages/${applicationId}`, { environment, query: { pageIndex: 0, pageLength: 200 } }).catch(() => undefined)
+                platform.tenant('GET', projectSlug, `/pages/${applicationId}`, { environment, query: { pageIndex: 0, pageLength: 200 } }).catch(() => undefined),
+                platform.tenant('GET', projectSlug, `/layouts/${applicationId}`, { environment, query: { pageLength: 200 } }).catch(() => undefined)
             ]);
             const microservices = rows(microservicesPayload).map(entry => pick(entry, ['id', 'slug', 'name', 'type', 'httpMethod', 'source', 'entityId', 'workflowId']));
             const workflows = rows(workflowsPayload).map(entry => pick(entry, ['id', 'slug', 'name', 'type', 'entityId']));
             const pages = rows(pagesPayload).map(entry => pick(entry, ['id', 'slug', 'name']));
-            const gaps = projectCoverageGaps({ pages, microservices, workflows });
+            const layouts = rows(layoutsPayload).map(entry => pick(entry, ['id', 'slug', 'name']));
             applications.push({
                 ...pick(applicationEntry, ['id', 'slug', 'name', 'type']),
                 microservices,
                 workflows,
                 pages,
-                ...(gaps.length > 0 ? { coverageGaps: gaps } : {})
+                layouts,
+                coverageGaps: projectCoverageGaps({ pages, microservices, workflows })
             });
         }
+        // Dil durumu haritanın parçası: `pick` null/undefined alanları eler, yani dilsiz projede
+        // languages haritadan da sessizce düşerdi — eksikliği görünmez kılan tam o davranış (`S-15`).
+        const languageState = readProjectLanguages(projectPayload);
         return {
-            project: pick(projectData, ['id', 'slug', 'name']),
+            project: pick(projectData, ['id', 'slug', 'name', 'languages', 'defaultLanguage']),
+            ...(languageState ? { localization: localizationBlock(languageState) } : {}),
             environments: (Array.isArray(projectData.environments) ? projectData.environments : []).map(entry => pick(entry, ['id', 'name'])),
             environment: platform.resolveEnvironment(environment),
             applications,
             datasources: rows(datasourceTreePayload).map(datasourceEntry => ({
                 ...pick(datasourceEntry, ['id', 'name', 'type']),
+                ...(flagsAvailable ? { isBuiltIn: datasourceFlags.get(String(datasourceEntry.id ?? '')) ?? false } : {}),
                 entities: (Array.isArray(datasourceEntry.entities) ? datasourceEntry.entities : [])
-                    .map(entry => pick(entry, ['id', 'slug', 'name']))
+                    .map(entry => pick(entry, ['id', 'slug', 'name', 'automationCount']))
             })),
             queries: rows(queriesPayload).map(entry => pick(entry, ['id', 'name', 'datasourceId'])),
-            hint: 'Detay: entity_get/microservice_get/workflow_get (büyük kayıtlarda view:\'outline\'); değişiklik: *_patch.'
+            views: rows(viewsPayload).map(entry => pick(entry, ['id', 'name'])),
+            dtos: rows(dtosPayload).map(entry => pick(entry, ['id', 'name'])),
+            hint: [
+                flagsAvailable
+                    ? "Yeni entity'ler isBuiltIn: true olan datasource'a açılır (projenin kendi veritabanı); dış bir DB bağlamak yalnız kullanıcı kendi veritabanını verdiyse gerekir."
+                    : "DİKKAT: built-in bayrağı okunamadı (/datasources ucu yanıt vermedi), bu haritada isBuiltIn alanı YOK — datasource_list ile bakın.",
+                ...(languageState && !runtimeResolvesTranslations(languageState)
+                    ? [`DİKKAT: projenin dil ayarı eksik (localization bloğuna bakın) — çeviri yazsanız bile runtime her etiketi ham anahtar olarak basar. Etiketleri translation_* üzerinden verecekseniz ÖNCE ${localizationFix(languageState)}.`]
+                    : []),
+                "Detay: entity_get/microservice_get/workflow_get (büyük kayıtlarda view:'outline'); değişiklik: *_patch. Automation'lar entity başına: automation_list(entityId) — ağaçtaki automationCount yalnız platform sayıyorsa görünür."
+            ].join(' ')
         };
     }));
 }

package/dist/tools/queries.js

@@ -1,6 +1,15 @@
-import { guid, projectParam, environmentParam, definitionParam, pagingParams, readOnly, writes, updates, destructive } from './common.js';
+import { guid, projectParam, environmentParam, definitionParam, pagingParams, readOnly, writes, updates, destructive, languageParam } from './common.js';
+import { writeDiff, withWriteDiff } from '../platform/writeDiff.js';
+import { languageHeader } from '../knowledge/languageCodes.js';
+import { withNormalization } from '../knowledge/normalize.js';
+import { unmappedMembers, withUnmappedMembers } from '../knowledge/schemaGuard.js';
 import { handle } from '../platform/responses.js';
 import { z } from 'zod';
+import { evaluatePolicy, enforcePolicy, attachFindings } from '../knowledge/policy.js';
+import { policyRules } from '../knowledge/rules.js';
+import { constraintSummary } from '../knowledge/backendConstraints.js';
+const policyOverrideParam = z.boolean().optional()
+    .describe('true: politika block bulgularını warn\'a indirir (bilinçli istisna; yanıtta işaretlenir)');
 export function registerQueryTools(server, platform) {
     const config = platform.config;
     server.registerTool('query_list', {
@@ -17,16 +26,24 @@ export function registerQueryTools(server, platform) {
     }, handle(config, ({ project, environment, id }) => platform.tenant('GET', project, `/queries/${id}`, { environment })));
     server.registerTool('query_create', {
         title: 'Query oluştur',
-        description: 'Yeni query tanımlar. definition = CreateQueryCommand gövdesi.',
-        inputSchema: { project: projectParam, environment: environmentParam, definition: definitionParam },
+        description: "Yeni query tanımlar (ham SQL). definition = CreateQueryCommand gövdesi. AGREGASYON VE RAPORLAMANIN YOLU BUDUR (SUM/COUNT/AVG/GROUP BY, dönemsel özet, KPI) — view_* bir TAM METİN ARAMA indeksidir, özet üretmez (09-02 M-3). VAR OLAN SATIRLARDAN TÜRETİLEN SATIR YAZMANIN DA YOLU BUDUR: 'INSERT … SELECT' kaydedip query kaynaklı bir uçtan çalıştırmak, geçmiş/hareket/junction tablosunu TEK çağrıda doldurur ve hiçbir id elle taşınmaz (ölçüldü 2026-09-07; reçete platform_guide('entity') §'Toplu ve türetilmiş satır'). Kayıt sırasında gövde bir kez ÇALIŞTIRILIR ama geri alınır — yazan sorguyu kaydetmek satır bırakmaz ve 'returnScheme' boş döner. Kayıtlı query'nin parametreleri parameterScheme ile tanımlanır ve runtime'da bağlanır; tüketimi source:'query' microservice'idir. PARAMETRENİN DEĞERİ HER ZAMAN ÇAĞRIDAN GELİR (body → query-string → header): parametreye ifade kaynağı verilemez (parameters[].source komut şemasında yoktur, platform sessizce atar) ve middleware'in kurduğu user bu yola girmez. Kimlik/tenant kapsamı sunucu tarafında zorlanacaksa sorguyu bir workflow query adımından çağırın — reçete platform_guide('microservice') §'Kimlik kapsaması × uç kaynağı'. BOŞ STRING parametre NULL'a çevrilir: '= @p' koşulu hiçbir satırla eşleşmez ve sorgu sessizce 0 satır döner — 'filtre yok' için (@p IS NULL OR ...) yazın ya da sentinel kullanın. Yorum içindeki belirteç parametre sayılmaz. SQL çalıştırılamazsa kayıt YİNE de oluşur: returnScheme boş kalır ve yanıttaki message nedeni söyler — SQL'i düzeltip query_update ile kaydedin. SORGUNUN KENDİ AÇIKLAMASI VAR: `description` alanını doldurun — sorgu listesinde ad ve slug dışında ipucu yoktur ve ucun açıklaması (MS-014) bunun yerine geçmez, çünkü bir sorgu birden çok uçtan tüketilir; boş bırakılırsa gateway `QRY-006` uyarısı düşürür (yazmayı durdurmaz). " + constraintSummary('CreateQueryCommand'),
+        inputSchema: { project: projectParam, environment: environmentParam, definition: definitionParam, policyOverride: policyOverrideParam },
         annotations: writes
-    }, handle(config, ({ project, environment, definition }) => platform.tenant('POST', project, '/queries', { environment, body: definition })));
+    }, handle(config, async ({ project, environment, definition, policyOverride }) => {
+        const findings = enforcePolicy(evaluatePolicy(config, policyRules, 'query', definition, { operation: 'create' }, policyOverride));
+        const payload = await platform.tenant('POST', project, '/queries', { environment, body: definition });
+        return attachFindings(withUnmappedMembers(withWriteDiff(payload, writeDiff(definition, payload, { parameters: 'parameterScheme' })), unmappedMembers('CreateQueryCommand', definition)), findings);
+    }));
     server.registerTool('query_update', {
         title: 'Query güncelle',
-        description: 'Query tanımını günceller. definition = UpdateQueryCommand gövdesi.',
-        inputSchema: { project: projectParam, environment: environmentParam, id: guid, definition: definitionParam },
+        description: "Query tanımını günceller. definition = UpdateQueryCommand gövdesi. " + "SORGUNUN KENDİ AÇIKLAMASI VAR: `description` alanını doldurun — sorgu listesinde ad ve slug dışında ipucu yoktur ve ucun açıklaması (MS-014) bunun yerine geçmez, çünkü bir sorgu birden çok uçtan tüketilir; boş bırakılırsa gateway `QRY-006` uyarısı düşürür (yazmayı durdurmaz). " + constraintSummary('UpdateQueryCommand'),
+        inputSchema: { project: projectParam, environment: environmentParam, id: guid, definition: definitionParam, policyOverride: policyOverrideParam },
         annotations: updates
-    }, handle(config, ({ project, environment, id, definition }) => platform.tenant('PUT', project, `/queries/${id}`, { environment, body: definition })));
+    }, handle(config, async ({ project, environment, id, definition, policyOverride }) => {
+        const findings = enforcePolicy(evaluatePolicy(config, policyRules, 'query', definition, { operation: 'update' }, policyOverride));
+        const payload = await platform.tenant('PUT', project, `/queries/${id}`, { environment, body: definition });
+        return attachFindings(withUnmappedMembers(withWriteDiff(payload, writeDiff(definition, payload, { parameters: 'parameterScheme' })), unmappedMembers('UpdateQueryCommand', definition)), findings);
+    }));
     server.registerTool('query_delete', {
         title: 'Query sil',
         description: 'Query tanımını siler.',
@@ -41,8 +58,13 @@ export function registerQueryTools(server, platform) {
     }, handle(config, ({ project, environment, id }) => platform.tenant('POST', project, `/queries/${id}/clone`, { environment })));
     server.registerTool('query_preview', {
         title: 'Query önizle',
-        description: 'Kaydedilmemiş query tanımını datasource üzerinde çalıştırır. definition = PreviewQueryCommand gövdesi.',
-        inputSchema: { project: projectParam, environment: environmentParam, datasourceId: guid, definition: definitionParam },
+        description: "Kaydedilmemiş query tanımını datasource üzerinde çalıştırır. definition = PreviewQueryCommand gövdesi. Preview ROLLBACK edilir: yazan bir sorgu (INSERT/UPDATE/DELETE) çalışır, affectedRowCount gerçek sayıyı döner ama SATIR KALMAZ (ölçüldü, 09-04 Y-19) — yazmayı doğrulamak için sorguyu kaydedip microservice/workflow üzerinden çalıştırın. YANITTA ROLLBACK İŞARETİ YOKTUR: 2026-09-07'de ölçüldü, yazan sorgunun yanıtı yalnız { affectedRowCount, elapsedMilliseconds } taşıyor — sayı başarı gibi görünür, tek kanıt sonradan row_list çekmektir. BOŞ STRING parametre NULL'a çevrilir (üç koşuda ölçüldü): '= @p' hiçbir satırla eşleşmez, 0 satır döner ve hata yoktur. Davranış kuralları: platform_guide('microservice'). " + constraintSummary('PreviewQueryCommand'),
+        inputSchema: { project: projectParam, environment: environmentParam, datasourceId: guid, definition: definitionParam, language: languageParam, policyOverride: policyOverrideParam },
         annotations: writes
-    }, handle(config, ({ project, environment, datasourceId, definition }) => platform.tenant('POST', project, `/queries/${datasourceId}/preview`, { environment, body: definition })));
+    }, handle(config, async ({ project, environment, datasourceId, definition, language, policyOverride }) => {
+        const findings = enforcePolicy(evaluatePolicy(config, policyRules, 'query', definition, { operation: 'preview' }, policyOverride));
+        const notes = [];
+        const headers = languageHeader(language, notes);
+        return attachFindings(withNormalization(await platform.tenant('POST', project, `/queries/${datasourceId}/preview`, { environment, body: definition, headers }), notes), findings);
+    }));
 }