tr-yangin 0.1.0__tar.gz

tr_yangin-0.1.0/CHANGELOG.md

@@ -0,0 +1,25 @@
+# Changelog
+
+All notable changes to this project will be documented in this file.
+
+## [Unreleased]
+
+## [0.1.0] - 2026-11-09
+### Added
+- `assess()` early-design check of a building/storey description against the
+  *Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik* (BKK 2007/12937, consolidated
+  text as amended up to CK 10026, 30/6/2025), producing a Turkish `Report` with
+  article references (text, Markdown, JSON).
+- Checks: use classes and high-rise definition (Madde 4, 8-18); occupant load from
+  Ek-5/A (Madde 32); number of exits (Madde 39, 32(8), 48, 50, 52); exit, stair,
+  door and corridor widths from 50 cm units and Ek-5/B capacities (Madde 33, 47, 49);
+  travel distances and dead ends (Ek-5/B, Madde 48(2), 50(3)); escape stair count,
+  protected stairs, fire safety lobbies, pressurisation and emergency lifts
+  (Madde 34, 38-48, 63, 89); sprinkler (Madde 96), automatic detection (Madde 75,
+  Ek-7, with the Danıştay annulment noted), call points (Madde 75(2)), standpipes and
+  hose reels (Madde 94) and fire-brigade inlets (Madde 97).
+- Calculation helpers `occupant_count`, `min_exit_count`, `exit_widths`,
+  `max_travel_distance`, `max_dead_end`, `min_exit_separation`, `is_high_rise`.
+- All numeric values in one packaged JSON file, overridable with `load_tables()`.
+- `tr-yangin` command line tool (`rapor`, `ornek`, `kullanici-yuku`, `genislik`,
+  `uzaklik`, `tablolar`) with Turkish help and output.

tr_yangin-0.1.0/CITATION.cff

@@ -0,0 +1,20 @@
+cff-version: 1.2.0
+message: "If you use this software, please cite it as below."
+authors:
+  - family-names: "Eminoğlu"
+    given-names: "Yusuf"
+    email: "geospacephilo@gmail.com"
+    orcid: "https://orcid.org/0009-0005-6000-2934"
+title: "tr-yangin"
+version: "0.1.0"
+date-released: "2026-11-09"
+license: "MIT"
+repository-code: "https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk"
+url: "https://pypi.org/project/tr-yangin/"
+abstract: "Early-design fire-safety checks under the Turkish Regulation on the Fire Protection of Buildings (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik): occupant load, exits, escape widths, travel distances, stairs, and sprinkler and detection triggers, with a structured Turkish compliance report referencing the articles."
+keywords:
+  - fire safety
+  - building regulations
+  - egress
+  - occupant load
+  - Turkey

tr_yangin-0.1.0/LICENSE

@@ -0,0 +1,21 @@
+MIT License
+
+Copyright (c) 2026 Yusuf Eminoğlu
+
+Permission is hereby granted, free of charge, to any person obtaining a copy
+of this software and associated documentation files (the "Software"), to deal
+in the Software without restriction, including without limitation the rights
+to use, copy, modify, merge, publish, distribute, sublicense, and/or sell
+copies of the Software, and to permit persons to whom the Software is
+furnished to do so, subject to the following conditions:
+
+The above copyright notice and this permission notice shall be included in all
+copies or substantial portions of the Software.
+
+THE SOFTWARE IS PROVIDED "AS IS", WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND, EXPRESS OR
+IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO THE WARRANTIES OF MERCHANTABILITY,
+FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE AND NONINFRINGEMENT. IN NO EVENT SHALL THE
+AUTHORS OR COPYRIGHT HOLDERS BE LIABLE FOR ANY CLAIM, DAMAGES OR OTHER
+LIABILITY, WHETHER IN AN ACTION OF CONTRACT, TORT OR OTHERWISE, ARISING FROM,
+OUT OF OR IN CONNECTION WITH THE SOFTWARE OR THE USE OR OTHER DEALINGS IN THE
+SOFTWARE.

tr_yangin-0.1.0/MANIFEST.in

@@ -0,0 +1,9 @@
+include LICENSE
+include README.md
+include CHANGELOG.md
+include CITATION.cff
+include pyproject.toml
+include src/tr_yangin/py.typed
+recursive-include src/tr_yangin *.py *.json
+recursive-include tests *.py
+recursive-include examples *.py *.json

tr_yangin-0.1.0/PKG-INFO

@@ -0,0 +1,307 @@
+Metadata-Version: 2.4
+Name: tr-yangin
+Version: 0.1.0
+Summary: Early-design fire-safety checks under the Turkish fire protection regulation (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik): occupant load, exits, escape widths, travel distances, stairs, sprinkler and detection triggers, with a Turkish compliance report.
+Author-email: Yusuf Eminoğlu <geospacephilo@gmail.com>
+License-Expression: MIT
+Project-URL: Homepage, https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk
+Project-URL: Repository, https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk
+Project-URL: Issues, https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk/issues
+Project-URL: Changelog, https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk/blob/main/CHANGELOG.md
+Keywords: fire-safety,fire-protection,building-regulations,egress,occupant-load,travel-distance,turkey,yangin,yangin-yonetmeligi,kacis-yolu,architecture,urban-planning,compliance
+Classifier: Development Status :: 3 - Alpha
+Classifier: Programming Language :: Python :: 3
+Classifier: Programming Language :: Python :: 3.9
+Classifier: Programming Language :: Python :: 3.10
+Classifier: Programming Language :: Python :: 3.11
+Classifier: Programming Language :: Python :: 3.12
+Classifier: Programming Language :: Python :: 3.13
+Classifier: Operating System :: OS Independent
+Classifier: Environment :: Console
+Classifier: Natural Language :: Turkish
+Classifier: Topic :: Scientific/Engineering
+Classifier: Topic :: Utilities
+Classifier: Intended Audience :: Science/Research
+Classifier: Intended Audience :: Developers
+Classifier: Intended Audience :: Other Audience
+Classifier: Typing :: Typed
+Requires-Python: >=3.9
+Description-Content-Type: text/markdown
+License-File: LICENSE
+Provides-Extra: dev
+Requires-Dist: pytest>=7.0.0; extra == "dev"
+Requires-Dist: pytest-cov>=4.0.0; extra == "dev"
+Requires-Dist: ruff>=0.1.0; extra == "dev"
+Requires-Dist: mypy>=1.0.0; extra == "dev"
+Dynamic: license-file
+
+# tr-yangin
+
+[![PyPI version](https://img.shields.io/pypi/v/tr-yangin.svg)](https://pypi.org/project/tr-yangin/)
+[![Python versions](https://img.shields.io/pypi/pyversions/tr-yangin.svg)](https://pypi.org/project/tr-yangin/)
+[![CI](https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk/actions/workflows/ci.yml/badge.svg)](https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk/actions/workflows/ci.yml)
+[![License: MIT](https://img.shields.io/badge/License-MIT-yellow.svg)](https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk/blob/main/LICENSE)
+
+**English summary.** `tr-yangin` runs early-design fire-safety checks under the
+Turkish *Regulation on the Fire Protection of Buildings* (Binaların Yangından
+Korunması Hakkında Yönetmelik, BKK 2007/12937, consolidated text as amended up to
+30/6/2025): occupant load, number and width of exits, travel distances, stair
+types, and the height/use triggers for protected stairs, fire lobbies,
+pressurisation, sprinklers and fire detection. A building/storey description goes
+in, a structured Turkish compliance report with article references comes out (text,
+Markdown or JSON, also via a CLI). It is a preliminary design aid and does not
+replace fire-brigade (itfaiye) approval.
+
+---
+
+**Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'e göre erken tasarım kontrolleri.**
+
+`tr-yangin`, mimari ve kentsel tasarımın ilk aşamasında bir bina veya kat
+tanımını alır ve Yönetmelik'in kaçış ve aktif korunma hükümlerine göre madde
+numaralı, yapılandırılmış bir Türkçe uygunluk raporu üretir:
+
+- **Bina sınıfı ve yükseklik:** kullanım sınıfları (Madde 8-18), *bina yüksekliği*,
+  *yapı yüksekliği* ve *yüksek bina* tanımları (Madde 4).
+- **Kullanıcı yükü:** Ek-5/A katsayılarıyla mekân ve kat kişi sayısı (Madde 32(1)).
+- **Çıkış sayısı:** Madde 39 (50 / 500 / 1000 kişi eşikleri; yüksek tehlikede 25),
+  Madde 32(8), 48, 50, 52 istisnaları.
+- **Kaçış genişlikleri:** 50 cm birim genişlik ve Ek-5/B birim kapasiteleriyle
+  kapı, merdiven, koridor/rampa toplam genişlikleri; 80 / 100 / 150 / 200 cm ve
+  yüksek binada 120 cm alt sınırları (Madde 32-33, 47, 49).
+- **Kaçış uzaklıkları:** tek yön / iki yön, yağmurlamalı / yağmurlamasız ve
+  çıkmaz koridor sınırları (Ek-5/B), konut daire içi (Madde 48(2)) ve otel odası
+  (Madde 50(3)) sınırları.
+- **Merdivenler:** gerekli kaçış merdiveni sayısı, korunumlu merdiven, yangın
+  güvenlik holü, basınçlandırma, acil durum asansörü, dengelenmiş ve dış açık
+  merdiven yasakları (Madde 34, 38-48, 63, 89).
+- **Aktif sistemler:** yağmurlama (Madde 96), otomatik algılama (Madde 75, Ek-7),
+  yangın uyarı butonları (Madde 75(2)), itfaiye su alma hattı ve yangın dolapları
+  (Madde 94), itfaiye su verme bağlantısı (Madde 97).
+
+Bütün sayısal değerler **tek bir JSON veri dosyasında** durur ve kullanıcı
+tarafından kısmen geçersiz kılınabilir. Paketin çalışması için yalnızca Python
+standart kütüphanesi yeterlidir.
+
+> **Uyarı.** Bu paket bir **ön tasarım yardımcısıdır**. İtfaiye onayının, yangın
+> danışmanının veya proje müellifinin incelemesinin ve ilgili idarenin kararının
+> yerine geçmez. Yönetmelik metninin güncel hâlini ve yerel itfaiye uygulamalarını
+> mutlaka kontrol edin.
+
+## Kurulum
+
+```bash
+pip install tr-yangin
+```
+
+Python 3.9 veya üstü gerekir. Bağımlılık yoktur.
+
+## Hızlı başlangıç (komut satırı)
+
+```bash
+tr-yangin ornek -o bina.json            # örnek bina tanımı
+tr-yangin rapor bina.json               # Türkçe metin raporu
+tr-yangin rapor bina.json --bicim md -o rapor.md
+tr-yangin rapor bina.json --bicim json --siki   # uygunsuzlukta çıkış kodu 1
+
+tr-yangin kullanici-yuku --kullanim ofis --alan 1200        # 120 kişi
+tr-yangin genislik --kisi 300 --sinif buro                   # gerekli genişlikler
+tr-yangin uzaklik --sinif buro --iki-yon --yagmurlama        # 75 m
+tr-yangin tablolar                                           # sınıf ve Ek-5/A anahtarları
+tr-yangin --tablolar benim_tablom.json rapor bina.json       # tablo geçersiz kılma
+```
+
+Bina tanımı (Türkçe veya İngilizce anahtarlar kabul edilir):
+
+```json
+{
+  "ad": "Örnek büro binası",
+  "kullanim_sinifi": "buro",
+  "bina_yuksekligi_m": 18.6,
+  "yapi_yuksekligi_m": 22.4,
+  "yanmaz_yapim": true,
+  "katlar": [
+    {
+      "kat": 1,
+      "mekanlar": [
+        {"ad": "Açık ofis", "kullanim": "ofis", "alan_m2": 520},
+        {"ad": "Toplantı salonu", "kullanim": "toplanti_salonu", "alan_m2": 60}
+      ],
+      "cikis_sayisi": 2, "merdiven_sayisi": 2, "merdiven_genisligi_m": 1.2,
+      "kapi_genisligi_m": 0.9, "koridor_genisligi_m": 1.4,
+      "kacis_uzakligi_m": 41, "iki_yonlu": true, "cikmaz_koridor_m": 9
+    }
+  ]
+}
+```
+
+Rapordan bir kesit:
+
+```text
+KULLANICI YÜKÜ
+--------------
+  [BİLGİ] [1. kat] Kat kullanıcı yükü 92 kişi. Açık ofis: 520 m² brüt / 10 m²/kişi = 52 kişi (Ek-5/A satır 11); Toplantı salonu: 60 m² net / 1.5 m²/kişi = 40 kişi (Ek-5/A satır 1)
+
+ÇIKIŞ SAYISI VE KAÇIŞ GENİŞLİKLERİ
+----------------------------------
+  [UYGUN DEĞİL] [1. kat] Çıkış kapısı temiz genişliği (yükseklik en az 200 cm); en az genişlik: 92 kişilik kat için 100 cm (Madde 33(1) kişi bandı).
+      gereken: ≥ 1.00 m | mevcut: 0.90 m | dayanak: Madde 33(1), (5)(b); Madde 47(1)
+```
+
+Durumlar: `UYGUN`, `UYGUN DEĞİL`, `GEREKLİ`, `GEREKLİ DEĞİL`, `BİLGİ`, `VERİ YOK`
+(eksik veri bir uygunsuzluk sayılmaz, ayrıca raporlanır).
+
+## Hızlı başlangıç (Python)
+
+```python
+from tr_yangin import Building, Storey, Space, assess, occupant_count, exit_widths
+
+occupant_count("ofis", 1200)            # 120  (Ek-5/A: 10 m²/kişi, brüt)
+w = exit_widths(300, "buro")            # Madde 33(1), Ek-5/B
+w.stair_total_m, w.min_single_exit_m    # (2.5, 1.0)  -> 300/60 x 0.50 m
+
+bina = Building(
+    use_class="buro", building_height_m=18.6, structure_height_m=22.4,
+    noncombustible_construction=True,
+    storeys=[
+        Storey(level=0, spaces=[Space(use="ofis", area_m2=600)], exits=2,
+               door_width_m=1.0, travel_distance_m=30, two_way=True),
+        Storey(level=1, spaces=[Space(use="ofis", area_m2=600)], exits=2, stairs=2,
+               stair_width_m=1.2, travel_distance_m=41, two_way=True),
+    ],
+)
+rapor = assess(bina)
+print(rapor.to_text())        # veya to_markdown(), to_json(), to_dict()
+rapor.ok, len(rapor.failures), [f.reference for f in rapor.requirements]
+```
+
+Daha uzun bir örnek için `examples/quickstart.py` dosyasına bakın.
+
+## API özeti
+
+| Nesne | Açıklama |
+|---|---|
+| `assess(bina, tables=None) -> Report` | Bütün kontrolleri çalıştırır. `bina` bir `Building` veya sözlük olabilir. |
+| `Building`, `Storey`, `Space` | Girdi modeli; `Building.from_dict` Türkçe anahtarları da kabul eder. |
+| `Report` | `findings`, `failures`, `requirements`, `ok`, `counts()`, `to_text()`, `to_markdown()`, `to_json()`, `to_dict()`. |
+| `Finding`, `Status` | Bir bulgu: konu, kat, durum, açıklama, gereken, mevcut, dayanak (madde). |
+| `occupant_count(kullanim, alan, beyan=None)` | Ek-5/A kullanıcı yükü (yukarı yuvarlanır; beyan büyükse o esas). |
+| `min_exit_count(kisi, yuksek_tehlike=False)` | Madde 39(2) çıkış sayısı. |
+| `exit_widths(kisi, sinif, yuksek_bina=False)` | Madde 32-33 ve Ek-5/B genişlikleri (`ExitWidths`). |
+| `max_travel_distance(sinif, iki_yon, yagmurlama, dusuk_alevlenir=False)` | Ek-5/B en fazla kaçış uzaklığı. |
+| `max_dead_end`, `min_exit_separation`, `is_high_rise` | Çıkmaz koridor, Madde 39(3) çıkışlar arası uzaklık, yüksek bina testi. |
+| `load_tables(override)` / `Tables` | Veri dosyasını yükler; sözlük veya JSON dosyasıyla derin birleştirme yapar. |
+| `example_building()` | Paketle gelen örnek bina tanımı. |
+
+### Kullanım sınıfları (`kullanim_sinifi`)
+
+`konut`, `otel`, `yurt`, `egitim`, `saglik` (yataklı), `ayakta_tedavi`, `buro`,
+`ticaret`, `endustri`, `toplanma`, `depo`, `otopark`, `yuksek_tehlike`.
+Her sınıf bir Ek-5/B satırına ve (varsa) bir Ek-7 satırına bağlıdır.
+Karışık kullanımlı binalarda Madde 18 gereği daha sıkı sınıfı seçin veya
+yangın bölmesiyle ayrılmış bölümleri ayrı ayrı değerlendirin.
+
+### Ek-5/A mekân kullanımları (`kullanim`)
+
+`toplanti_salonu` (1.5, net), `dans_oturma` (1.0, net), `dans_ayakta` (0.5, net),
+`sergi_studyo` (1.5, net), `terminal_bekleme` (3, net), `derslik` (1.5),
+`resepsiyon` (3), `spor` (3), `magaza` (5), `galeri_muze` (5), `fitness_okuma` (5),
+`ofis` (10), `ogrenci_yatak` (10), `uretim` (10), `hastane_yatak` (20),
+`mutfak` (10), `otel_yatak` (20), `hastane_lab` (20), `muayene` (5), `depo` (30),
+`otopark` (30) m²/kişi. Ek-5/A'da konut satırı yoktur: konutlarda kişi sayısını
+`kisi` alanıyla verin veya tabloya kendi varsayımınızı ekleyin.
+
+### Tabloları geçersiz kılma
+
+```python
+from tr_yangin import load_tables, assess
+
+tb = load_tables({
+    "thresholds": {"high_rise_rule": "and"},               # yüksek bina: iki şart birlikte
+    "occupant_load_factors": {"konut": {"row": "-", "label": "Konut (varsayım)",
+                                        "m2_per_person": 20, "area_basis": "brut"}},
+})
+rapor = assess(bina, tb)
+```
+
+Komut satırında aynı yapı `--tablolar dosya.json` ile verilir. Bütün tablo
+`tr-yangin tablolar --json` ile görülebilir.
+
+## Yöntem ve kaynaklar
+
+Birincil kaynak, mevzuat.gov.tr'deki derlenmiş metindir:
+*Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik*, Bakanlar Kurulu Kararı
+27/11/2007 No 2007/12937, Resmî Gazete 19/12/2007 No 26735; değişiklikler
+2009/15316, 2012/2958, 2015/7401, 2017/10459, 2018/11347, CK 3167 (2020),
+CK 4825 (2021) ve CK 10026 (30/6/2025, Geçici Madde 4).
+<https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=200712937&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5>
+(metin 9 Kasım 2026'da kontrol edildi).
+
+Kullanılan hükümler: Madde 4 (tanımlar), 8-18 (kullanım sınıfları), 31-33
+(kaçış yolları, kullanıcı yükü, çıkış genişliği), 34 (yangın güvenlik holü),
+38-48 (kaçış merdivenleri, çıkış sayısı, kapılar, konutlar), 49-52 (sağlık,
+oteller, toplanma, büro/mağaza/fabrika), 63 (acil durum asansörü), 75 ve 81
+(algılama ve uyarı), 89 (basınçlandırma), 94 (itfaiye su alma hattı, yangın
+dolapları), 96 (yağmurlama), 97 (itfaiye su verme bağlantısı); Ek-5/A, Ek-5/B,
+Ek-7. Ek-5/B'nin hastaneler satırındaki merdiven kapasitesi değişiklikle
+30 kişidir. Ek-7'nin kurumsal, ticaret, endüstri ve toplanma satırları Danıştay
+10. Dairesinin 28/12/2021 tarihli E.2019/261 K.2021/5537 sayılı kararıyla iptal
+edilmiştir (İDDK 22/2/2023 onama); bu sınıflar için rapor bunu belirtir.
+
+Hesap kuralları:
+
+- Kişi sayısı = ⌈alan / katsayı⌉; beyan edilen kişi sayısı büyükse o esas alınır
+  (Ek-5/A notu). Ek-5/A'nın 1-4. satırları net, diğerleri brüt alanla çalışır.
+- Toplam gerekli genişlik = kişi / birim kapasite × 0.50 m (Madde 33(1)).
+  Değer, 50 cm'lik tam birimlere yuvarlanmaz.
+- Merdiven genişliği kat bazında, o katın kullanıcı yüküyle kontrol edilir;
+  iki çıkış gereken durumda her merdiven yükün yarısını taşımalıdır (Madde 33(4)).
+- Yağmurlama durumu verilmezse, sistem yalnızca Madde 96'nın zorunlu kıldığı
+  durumda var kabul edilir ve kaçış uzaklıkları buna göre seçilir.
+
+## Sınırlamalar ve yorumlar
+
+- **Yüksek bina tanımı** ("bina yüksekliği 21.50 m'den, yapı yüksekliği 30.50
+  m'den fazla") iki şartın birlikte mi ayrı ayrı mı arandığını açıkça söylemez.
+  Varsayılan ihtiyatlı yorum "**veya**"dır; `high_rise_rule: "and"` ile değiştirilebilir.
+- **Sınır değerler:** Madde 48(5)'teki 21.50 / 30.50 / 51.50 m eşiklerine tam
+  eşit yükseklikler bir üst (daha sıkı) banda alınır; Madde 47(3)'te tam 4 kat
+  90 dk kapı ister; Madde 50'de tam 20 yatak iki çıkış ister.
+- **Madde 96(2)(d)**'deki "katlı" şartı ihtiyaten aranmaz; toplanma sınıfı
+  "eğlence yeri" olarak bu bende dahil edilir.
+- **Madde 89(1)** merdiven kovası yüksekliğini esas alır; paket yapı
+  yüksekliğini vekil değer olarak kullanır. Madde 48(7)-(8) uyarınca bodrum veya
+  çatı arası hariç tutulacaksa `konut_merdiven_yuksekligi_m` alanını kullanın.
+- **Madde 75(2)** kat sayısı bodrumlar dahil sayılır.
+- Geometri (kaçış uzaklığı, köşegen, genişlikler) kullanıcı tarafından ölçülüp
+  girilir; paket plan çizimi okumaz ve yol bulma yapmaz.
+- Kapsam dışı: yapı elemanlarının yangın dayanımları (Ek-3), kompartıman alanları
+  (Ek-4), malzeme sınıfları (Ek-2), koltuk sıraları (Ek-6), su deposu ve pompa
+  hesapları (Ek-8), tehlikeli maddeler (Sekizinci Kısım), mevcut yapılara özel
+  hükümler (Onuncu Kısım), cezaevleri, açık otoparklar.
+- Yönetmelik değişebilir. Tablo dosyası güncel değilse `load_tables` ile düzeltin.
+
+## Geliştirme
+
+```bash
+pip install -e ".[dev]"
+python -m pytest
+python -m ruff check . && python -m ruff format --check src tests
+python -m mypy src
+```
+
+## Akademik atıf
+
+```bibtex
+@software{eminoglu_tr_yangin,
+  author  = {Eminoğlu, Yusuf},
+  title   = {tr-yangin},
+  year    = {2026},
+  version = {0.1.0},
+  url     = {https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk}
+}
+```
+
+## Lisans
+
+MIT. Ayrıntılar için [LICENSE](LICENSE) dosyasına bakın. İletişim:
+geospacephilo@gmail.com

tr_yangin-0.1.0/README.md

@@ -0,0 +1,270 @@
+# tr-yangin
+
+[![PyPI version](https://img.shields.io/pypi/v/tr-yangin.svg)](https://pypi.org/project/tr-yangin/)
+[![Python versions](https://img.shields.io/pypi/pyversions/tr-yangin.svg)](https://pypi.org/project/tr-yangin/)
+[![CI](https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk/actions/workflows/ci.yml/badge.svg)](https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk/actions/workflows/ci.yml)
+[![License: MIT](https://img.shields.io/badge/License-MIT-yellow.svg)](https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk/blob/main/LICENSE)
+
+**English summary.** `tr-yangin` runs early-design fire-safety checks under the
+Turkish *Regulation on the Fire Protection of Buildings* (Binaların Yangından
+Korunması Hakkında Yönetmelik, BKK 2007/12937, consolidated text as amended up to
+30/6/2025): occupant load, number and width of exits, travel distances, stair
+types, and the height/use triggers for protected stairs, fire lobbies,
+pressurisation, sprinklers and fire detection. A building/storey description goes
+in, a structured Turkish compliance report with article references comes out (text,
+Markdown or JSON, also via a CLI). It is a preliminary design aid and does not
+replace fire-brigade (itfaiye) approval.
+
+---
+
+**Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'e göre erken tasarım kontrolleri.**
+
+`tr-yangin`, mimari ve kentsel tasarımın ilk aşamasında bir bina veya kat
+tanımını alır ve Yönetmelik'in kaçış ve aktif korunma hükümlerine göre madde
+numaralı, yapılandırılmış bir Türkçe uygunluk raporu üretir:
+
+- **Bina sınıfı ve yükseklik:** kullanım sınıfları (Madde 8-18), *bina yüksekliği*,
+  *yapı yüksekliği* ve *yüksek bina* tanımları (Madde 4).
+- **Kullanıcı yükü:** Ek-5/A katsayılarıyla mekân ve kat kişi sayısı (Madde 32(1)).
+- **Çıkış sayısı:** Madde 39 (50 / 500 / 1000 kişi eşikleri; yüksek tehlikede 25),
+  Madde 32(8), 48, 50, 52 istisnaları.
+- **Kaçış genişlikleri:** 50 cm birim genişlik ve Ek-5/B birim kapasiteleriyle
+  kapı, merdiven, koridor/rampa toplam genişlikleri; 80 / 100 / 150 / 200 cm ve
+  yüksek binada 120 cm alt sınırları (Madde 32-33, 47, 49).
+- **Kaçış uzaklıkları:** tek yön / iki yön, yağmurlamalı / yağmurlamasız ve
+  çıkmaz koridor sınırları (Ek-5/B), konut daire içi (Madde 48(2)) ve otel odası
+  (Madde 50(3)) sınırları.
+- **Merdivenler:** gerekli kaçış merdiveni sayısı, korunumlu merdiven, yangın
+  güvenlik holü, basınçlandırma, acil durum asansörü, dengelenmiş ve dış açık
+  merdiven yasakları (Madde 34, 38-48, 63, 89).
+- **Aktif sistemler:** yağmurlama (Madde 96), otomatik algılama (Madde 75, Ek-7),
+  yangın uyarı butonları (Madde 75(2)), itfaiye su alma hattı ve yangın dolapları
+  (Madde 94), itfaiye su verme bağlantısı (Madde 97).
+
+Bütün sayısal değerler **tek bir JSON veri dosyasında** durur ve kullanıcı
+tarafından kısmen geçersiz kılınabilir. Paketin çalışması için yalnızca Python
+standart kütüphanesi yeterlidir.
+
+> **Uyarı.** Bu paket bir **ön tasarım yardımcısıdır**. İtfaiye onayının, yangın
+> danışmanının veya proje müellifinin incelemesinin ve ilgili idarenin kararının
+> yerine geçmez. Yönetmelik metninin güncel hâlini ve yerel itfaiye uygulamalarını
+> mutlaka kontrol edin.
+
+## Kurulum
+
+```bash
+pip install tr-yangin
+```
+
+Python 3.9 veya üstü gerekir. Bağımlılık yoktur.
+
+## Hızlı başlangıç (komut satırı)
+
+```bash
+tr-yangin ornek -o bina.json            # örnek bina tanımı
+tr-yangin rapor bina.json               # Türkçe metin raporu
+tr-yangin rapor bina.json --bicim md -o rapor.md
+tr-yangin rapor bina.json --bicim json --siki   # uygunsuzlukta çıkış kodu 1
+
+tr-yangin kullanici-yuku --kullanim ofis --alan 1200        # 120 kişi
+tr-yangin genislik --kisi 300 --sinif buro                   # gerekli genişlikler
+tr-yangin uzaklik --sinif buro --iki-yon --yagmurlama        # 75 m
+tr-yangin tablolar                                           # sınıf ve Ek-5/A anahtarları
+tr-yangin --tablolar benim_tablom.json rapor bina.json       # tablo geçersiz kılma
+```
+
+Bina tanımı (Türkçe veya İngilizce anahtarlar kabul edilir):
+
+```json
+{
+  "ad": "Örnek büro binası",
+  "kullanim_sinifi": "buro",
+  "bina_yuksekligi_m": 18.6,
+  "yapi_yuksekligi_m": 22.4,
+  "yanmaz_yapim": true,
+  "katlar": [
+    {
+      "kat": 1,
+      "mekanlar": [
+        {"ad": "Açık ofis", "kullanim": "ofis", "alan_m2": 520},
+        {"ad": "Toplantı salonu", "kullanim": "toplanti_salonu", "alan_m2": 60}
+      ],
+      "cikis_sayisi": 2, "merdiven_sayisi": 2, "merdiven_genisligi_m": 1.2,
+      "kapi_genisligi_m": 0.9, "koridor_genisligi_m": 1.4,
+      "kacis_uzakligi_m": 41, "iki_yonlu": true, "cikmaz_koridor_m": 9
+    }
+  ]
+}
+```
+
+Rapordan bir kesit:
+
+```text
+KULLANICI YÜKÜ
+--------------
+  [BİLGİ] [1. kat] Kat kullanıcı yükü 92 kişi. Açık ofis: 520 m² brüt / 10 m²/kişi = 52 kişi (Ek-5/A satır 11); Toplantı salonu: 60 m² net / 1.5 m²/kişi = 40 kişi (Ek-5/A satır 1)
+
+ÇIKIŞ SAYISI VE KAÇIŞ GENİŞLİKLERİ
+----------------------------------
+  [UYGUN DEĞİL] [1. kat] Çıkış kapısı temiz genişliği (yükseklik en az 200 cm); en az genişlik: 92 kişilik kat için 100 cm (Madde 33(1) kişi bandı).
+      gereken: ≥ 1.00 m | mevcut: 0.90 m | dayanak: Madde 33(1), (5)(b); Madde 47(1)
+```
+
+Durumlar: `UYGUN`, `UYGUN DEĞİL`, `GEREKLİ`, `GEREKLİ DEĞİL`, `BİLGİ`, `VERİ YOK`
+(eksik veri bir uygunsuzluk sayılmaz, ayrıca raporlanır).
+
+## Hızlı başlangıç (Python)
+
+```python
+from tr_yangin import Building, Storey, Space, assess, occupant_count, exit_widths
+
+occupant_count("ofis", 1200)            # 120  (Ek-5/A: 10 m²/kişi, brüt)
+w = exit_widths(300, "buro")            # Madde 33(1), Ek-5/B
+w.stair_total_m, w.min_single_exit_m    # (2.5, 1.0)  -> 300/60 x 0.50 m
+
+bina = Building(
+    use_class="buro", building_height_m=18.6, structure_height_m=22.4,
+    noncombustible_construction=True,
+    storeys=[
+        Storey(level=0, spaces=[Space(use="ofis", area_m2=600)], exits=2,
+               door_width_m=1.0, travel_distance_m=30, two_way=True),
+        Storey(level=1, spaces=[Space(use="ofis", area_m2=600)], exits=2, stairs=2,
+               stair_width_m=1.2, travel_distance_m=41, two_way=True),
+    ],
+)
+rapor = assess(bina)
+print(rapor.to_text())        # veya to_markdown(), to_json(), to_dict()
+rapor.ok, len(rapor.failures), [f.reference for f in rapor.requirements]
+```
+
+Daha uzun bir örnek için `examples/quickstart.py` dosyasına bakın.
+
+## API özeti
+
+| Nesne | Açıklama |
+|---|---|
+| `assess(bina, tables=None) -> Report` | Bütün kontrolleri çalıştırır. `bina` bir `Building` veya sözlük olabilir. |
+| `Building`, `Storey`, `Space` | Girdi modeli; `Building.from_dict` Türkçe anahtarları da kabul eder. |
+| `Report` | `findings`, `failures`, `requirements`, `ok`, `counts()`, `to_text()`, `to_markdown()`, `to_json()`, `to_dict()`. |
+| `Finding`, `Status` | Bir bulgu: konu, kat, durum, açıklama, gereken, mevcut, dayanak (madde). |
+| `occupant_count(kullanim, alan, beyan=None)` | Ek-5/A kullanıcı yükü (yukarı yuvarlanır; beyan büyükse o esas). |
+| `min_exit_count(kisi, yuksek_tehlike=False)` | Madde 39(2) çıkış sayısı. |
+| `exit_widths(kisi, sinif, yuksek_bina=False)` | Madde 32-33 ve Ek-5/B genişlikleri (`ExitWidths`). |
+| `max_travel_distance(sinif, iki_yon, yagmurlama, dusuk_alevlenir=False)` | Ek-5/B en fazla kaçış uzaklığı. |
+| `max_dead_end`, `min_exit_separation`, `is_high_rise` | Çıkmaz koridor, Madde 39(3) çıkışlar arası uzaklık, yüksek bina testi. |
+| `load_tables(override)` / `Tables` | Veri dosyasını yükler; sözlük veya JSON dosyasıyla derin birleştirme yapar. |
+| `example_building()` | Paketle gelen örnek bina tanımı. |
+
+### Kullanım sınıfları (`kullanim_sinifi`)
+
+`konut`, `otel`, `yurt`, `egitim`, `saglik` (yataklı), `ayakta_tedavi`, `buro`,
+`ticaret`, `endustri`, `toplanma`, `depo`, `otopark`, `yuksek_tehlike`.
+Her sınıf bir Ek-5/B satırına ve (varsa) bir Ek-7 satırına bağlıdır.
+Karışık kullanımlı binalarda Madde 18 gereği daha sıkı sınıfı seçin veya
+yangın bölmesiyle ayrılmış bölümleri ayrı ayrı değerlendirin.
+
+### Ek-5/A mekân kullanımları (`kullanim`)
+
+`toplanti_salonu` (1.5, net), `dans_oturma` (1.0, net), `dans_ayakta` (0.5, net),
+`sergi_studyo` (1.5, net), `terminal_bekleme` (3, net), `derslik` (1.5),
+`resepsiyon` (3), `spor` (3), `magaza` (5), `galeri_muze` (5), `fitness_okuma` (5),
+`ofis` (10), `ogrenci_yatak` (10), `uretim` (10), `hastane_yatak` (20),
+`mutfak` (10), `otel_yatak` (20), `hastane_lab` (20), `muayene` (5), `depo` (30),
+`otopark` (30) m²/kişi. Ek-5/A'da konut satırı yoktur: konutlarda kişi sayısını
+`kisi` alanıyla verin veya tabloya kendi varsayımınızı ekleyin.
+
+### Tabloları geçersiz kılma
+
+```python
+from tr_yangin import load_tables, assess
+
+tb = load_tables({
+    "thresholds": {"high_rise_rule": "and"},               # yüksek bina: iki şart birlikte
+    "occupant_load_factors": {"konut": {"row": "-", "label": "Konut (varsayım)",
+                                        "m2_per_person": 20, "area_basis": "brut"}},
+})
+rapor = assess(bina, tb)
+```
+
+Komut satırında aynı yapı `--tablolar dosya.json` ile verilir. Bütün tablo
+`tr-yangin tablolar --json` ile görülebilir.
+
+## Yöntem ve kaynaklar
+
+Birincil kaynak, mevzuat.gov.tr'deki derlenmiş metindir:
+*Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik*, Bakanlar Kurulu Kararı
+27/11/2007 No 2007/12937, Resmî Gazete 19/12/2007 No 26735; değişiklikler
+2009/15316, 2012/2958, 2015/7401, 2017/10459, 2018/11347, CK 3167 (2020),
+CK 4825 (2021) ve CK 10026 (30/6/2025, Geçici Madde 4).
+<https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=200712937&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5>
+(metin 9 Kasım 2026'da kontrol edildi).
+
+Kullanılan hükümler: Madde 4 (tanımlar), 8-18 (kullanım sınıfları), 31-33
+(kaçış yolları, kullanıcı yükü, çıkış genişliği), 34 (yangın güvenlik holü),
+38-48 (kaçış merdivenleri, çıkış sayısı, kapılar, konutlar), 49-52 (sağlık,
+oteller, toplanma, büro/mağaza/fabrika), 63 (acil durum asansörü), 75 ve 81
+(algılama ve uyarı), 89 (basınçlandırma), 94 (itfaiye su alma hattı, yangın
+dolapları), 96 (yağmurlama), 97 (itfaiye su verme bağlantısı); Ek-5/A, Ek-5/B,
+Ek-7. Ek-5/B'nin hastaneler satırındaki merdiven kapasitesi değişiklikle
+30 kişidir. Ek-7'nin kurumsal, ticaret, endüstri ve toplanma satırları Danıştay
+10. Dairesinin 28/12/2021 tarihli E.2019/261 K.2021/5537 sayılı kararıyla iptal
+edilmiştir (İDDK 22/2/2023 onama); bu sınıflar için rapor bunu belirtir.
+
+Hesap kuralları:
+
+- Kişi sayısı = ⌈alan / katsayı⌉; beyan edilen kişi sayısı büyükse o esas alınır
+  (Ek-5/A notu). Ek-5/A'nın 1-4. satırları net, diğerleri brüt alanla çalışır.
+- Toplam gerekli genişlik = kişi / birim kapasite × 0.50 m (Madde 33(1)).
+  Değer, 50 cm'lik tam birimlere yuvarlanmaz.
+- Merdiven genişliği kat bazında, o katın kullanıcı yüküyle kontrol edilir;
+  iki çıkış gereken durumda her merdiven yükün yarısını taşımalıdır (Madde 33(4)).
+- Yağmurlama durumu verilmezse, sistem yalnızca Madde 96'nın zorunlu kıldığı
+  durumda var kabul edilir ve kaçış uzaklıkları buna göre seçilir.
+
+## Sınırlamalar ve yorumlar
+
+- **Yüksek bina tanımı** ("bina yüksekliği 21.50 m'den, yapı yüksekliği 30.50
+  m'den fazla") iki şartın birlikte mi ayrı ayrı mı arandığını açıkça söylemez.
+  Varsayılan ihtiyatlı yorum "**veya**"dır; `high_rise_rule: "and"` ile değiştirilebilir.
+- **Sınır değerler:** Madde 48(5)'teki 21.50 / 30.50 / 51.50 m eşiklerine tam
+  eşit yükseklikler bir üst (daha sıkı) banda alınır; Madde 47(3)'te tam 4 kat
+  90 dk kapı ister; Madde 50'de tam 20 yatak iki çıkış ister.
+- **Madde 96(2)(d)**'deki "katlı" şartı ihtiyaten aranmaz; toplanma sınıfı
+  "eğlence yeri" olarak bu bende dahil edilir.
+- **Madde 89(1)** merdiven kovası yüksekliğini esas alır; paket yapı
+  yüksekliğini vekil değer olarak kullanır. Madde 48(7)-(8) uyarınca bodrum veya
+  çatı arası hariç tutulacaksa `konut_merdiven_yuksekligi_m` alanını kullanın.
+- **Madde 75(2)** kat sayısı bodrumlar dahil sayılır.
+- Geometri (kaçış uzaklığı, köşegen, genişlikler) kullanıcı tarafından ölçülüp
+  girilir; paket plan çizimi okumaz ve yol bulma yapmaz.
+- Kapsam dışı: yapı elemanlarının yangın dayanımları (Ek-3), kompartıman alanları
+  (Ek-4), malzeme sınıfları (Ek-2), koltuk sıraları (Ek-6), su deposu ve pompa
+  hesapları (Ek-8), tehlikeli maddeler (Sekizinci Kısım), mevcut yapılara özel
+  hükümler (Onuncu Kısım), cezaevleri, açık otoparklar.
+- Yönetmelik değişebilir. Tablo dosyası güncel değilse `load_tables` ile düzeltin.
+
+## Geliştirme
+
+```bash
+pip install -e ".[dev]"
+python -m pytest
+python -m ruff check . && python -m ruff format --check src tests
+python -m mypy src
+```
+
+## Akademik atıf
+
+```bibtex
+@software{eminoglu_tr_yangin,
+  author  = {Eminoğlu, Yusuf},
+  title   = {tr-yangin},
+  year    = {2026},
+  version = {0.1.0},
+  url     = {https://github.com/YusufEminoglu/tr_yangin_sdk}
+}
+```
+
+## Lisans
+
+MIT. Ayrıntılar için [LICENSE](LICENSE) dosyasına bakın. İletişim:
+geospacephilo@gmail.com